De wonderen zijn de wereld nog niet uit. In de afgelopen 18 maanden hebben wij niet alleen de onverwachte verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten voorbij zien komen, en de verrassende keuze van de Britten voor een exit uit de Europese Unie, maar ook een gestage stijging van het aandeel Tesla op de beurs.
In het geval van de Amerikaanse verkiezingen en het Britse referendum zou je kunnen zeggen dat de kiezer zich heeft laten leiden door de waan van de dag. Maar de beurskoers van Tesla? Die stijging is vooral het werk van professionele investeerders en analisten die vaker met het beleggingsbijltje gehakt hebben. Die stempelden Tesla als ’s werelds meest waardevolle autofabrikant.
In 2016 verkocht Tesla iets meer dan 76.000 auto’s. Bij landgenoot General Motors eindigde de teller op 9,96 miljoen exemplaren. Meer dan factor 100 verschil. Maar toch werd Tesla door financiële markten als waardevoller aangewezen. In april piekte de nieuweling in autoland op 51,54 miljard dollar. Dat was meer dan 1 miljard dollar meer dan de waarde van General Motors.
Sindsdien zijn analisten kritischer geworden op Tesla, maar de beurskoers heeft daar niet veel onder geleden. Het bedrijf van Elon Musk heeft vooral problemen met het op gang krijgen van de productie van de Model 3. Dat is een belangrijke reden waarom Tesla in het derde kwartaal veel geld verloren heeft: afgerond bijna 500 miljoen euro, oftewel ruim 40 miljoen euro per week. Het tempo waarin Tesla geld verbrand ligt zo hoog, dat analisten inschatten dat de autofabrikant in augustus door al zijn financiële reserves heen is.
Er zijn geen signalen dat de verliezen op korte termijn zullen afnemen. Sterker nog: de Barclay bank verwacht dat Tesla dit jaar 3,3 miljard euro zal moeten uitgeven om de productie van de Model 3 op de rails te krijgen. Wil Musk niet zonder geld komen te zitten, dan zal Musk uiterlijk komende herfst 2,1 miljard euro aan vers kapitaal moeten zien op te halen bij banken en investeerders.
Maar zullen zij nog even grif hun knip trekken als in het verleden? Tesla is nu duidelijk aan het struikelen met de productie van de Model 3. Het woord ‘aanloopproblemen’ bestaat niet voor niets, maar in juli zal Musk toch echt op een maandoutput van 20.000 exemplaren moeten zitten. Anders stort het hele financiële kaartenhuis in elkaar en zal de beurskoers van Tesla gegarandeerd onderuit gaan. In zo’n situatie vers kapitaal ophalen is lastig.
Daar komt bij dat in het najaar diverse autofabrikanten hun antwoord op Tesla klaar hebben. Audi zal dan begonnen zijn met de productie van de E-tron, Jaguar heeft tegen die tijd de orderboeken voor de I-Pace geopend, Mercedes zal de EQ C voorstellen (een elektrische cross-over die qua formaat tussen de GLC en GLE invalt) en we moeten niet verbaasd zijn als Porsche on oktober op de autosalon van Parijs een nagenoeg productierijpe versie van de Mission E toont. Daarnaast kunnen wij allerlei Chinees vuurwerk verwachten.
Dat Tesla de afgelopen 18 maanden een beurslieveling was, is te danken aan het feit van durfinvesteerders en futurologen die niet perse altijd met beide benen op de grond staan. Tesla moet nu bewijzen dat zij een serieuze, professionele autofabrikant is. De Model 3 vervult daarbij een sleutelrol. De reserveringen zijn er, maar kan Musk nu ook leveren? Begin deze maand werd bekend dat Tesla voor de tweede keer zijn productiedoelstelling heeft gemist.
Tesla heeft er voor gekozen om de Model 3 uit kostenoverwegingen een stalen architectuur te geven. De duurdere Model S en Model X zijn van aluminium vervaardigd. Op zich is dat een verstandige keuze (de Model 3 is immers half zo duur), maar Tesla kan hierdoor amper profiteren van de productie-ervaring die zij tot nu toe heeft. Dat lijkt Musk nu op te breken. Voor de bouw van de Model 3 moet qua expertise echt het wiel opnieuw worden uitgevonden.
Daarnaast heeft Tesla problemen met de accuproductie in haar zogeheten Gigafactory in Nevada. Naar het schijnt zitten er ontwerpfouten in de batterij, waardoor de actieradius van de Model 3 in de praktijk veel kleiner is dan Musk heeft beloofd. Tesla heeft officieel bevestigd dat het productieproces van de accuset aangepast dient te worden. Dat zal de levering van de Model 3 zonder twijfel vertragen.
Van de Model S en Model X heeft Tesla vorig jaar 101.000 exemplaren verkocht, oftewel een derde meer dan in 2016. Een indrukwekkende prestatie, omdat Mercedes als leider in het premiumsegment niet meer dan 84.000 orders voor de S klasse wist te noteren. Dat klinkt als een ‘rozengeur en maneschijn verhaal’, maar nu moet Tesla dus laten zien dat de Model S en Model X geen toevaltreffers waren. Alle ogen zijn daarom gericht op de Model 3. Tesla had daar aanvankelijk 5.000 stuks per week van willen bouwen deze maand, maar die doelstelling is al 2 keer uitgesteld. In de laatste 3 maanden van vorig jaar rolden er niet meer dan 1.550 exemplaren van de band; aanzienlijk minder dan de raming.
Tesla zegt nu toe in juli op een maandoutput van 20.000 exemplaren van de Model 3 te zullen zitten. Lukt dat, dan zal de storm overwaaien en dreigt er geen financieel fiasco voor Musk. Het betekent dat de jaarproductie ruim boven de 200.000 stuks zal uitkomen. In 2019 kan die doorgroeien tot meer dan 300.000 exemplaren. Voeg daarbij de orders voor de Model S en Model X, en Tesla zou dat jaar alsnog de doelstelling van 2018 kunnen halen, namelijk een jaarproductie van 500.000 auto’s. In de pijplijn zitten verder een truck, een compacte cross-over (de Model Y), een pick-up en een bloedsnelle sportwagen (foto onder).
Maar rechtvaardigt dit een hogere beurskoers dan die van het qua verkoopvolume 20 keer zo grote General Motors? Eigenlijk is het een mysterie dat investeerders zoveel waarde aan Tesla toekennen. De concurrentie zit zoals gezegd niet stil. Maar de grootste bedreiging voor Tesla zijn niet de E-Tron, I-Pace, EQ C en Mission E. Dat is de eigen Model 3. Tesla heeft nu 6 maanden de tijd om te bewijzen dat zij de productieproblemen kan oplossen. Daarnaast dienen de kinderziektes geëlimineerd te worden. Lukt dat niet, dan kunnen Audi, Jaguar, Mercedes en Porsche alsnog handenwrijvend zaken doen. En zal alsnog voor Tesla duidelijk worden dat de wetten van de financiële wereld vroeg of laat ook voor haar gelden.