In Duitsland zijn ministers van de regering Merkel onder de indruk van het tempo waarmee Tesla haar Europese Gigafactory in Grűnheide bij Berlijn uit de grond stampt. “Tesla laat zien wat er mogelijk is als alles goed gepland wordt en in overleg uitgevoerd wordt”, aldus Thomas Bareiß (CDU), minister voor het midden- en klein- bedrijf in een interview. Directeur Michael Hűther van het instituut voor Duitse Economie spreekt van een “signaalwerking”. Tesla topman Elon Musk heeft hen en anderen op zijn beurt bedankt met een tweet: “Dankeschőn Brandenburg & Grűnheide”.
De bouw van de enorme Tesla fabriek in een bosgebied in de Berlijnse voorstad Grűnheide verloopt ongekend voorspoedig. “Het is een onvoorstelbaar tempo daar”, tweette Musk vorig maand al. Inmiddels zijn de eerste fabriekshallen verrezen en wordt er ook hard gewerkt aan de verdere infrastructuur. Dit betekent dat het complex al voor de helft klaar is. Het bouwproces kan in een snel tempo worden uitgevoerd omdat de aannemer voor het hele complex gebruik maakt van voorgefabriceerde elementen. Om tegenwicht te bieden tegen gerezen milieubezwaren heeft Tesla de bouwkundige structuur zo laten aanpassen dat er geen 15.000 lange heipalen nodig zijn, maar slechts 1.600 stuks zodat het grondwater minder gevaar loopt.
Tesla neemt nog wel steeds een flink risico, want vanwege die ingediende bezwaren is de uiteindelijke vergunning nog niet verleend. Als alles goed gaat, hoopt de landsregering van Brandenburg die in november te kunnen afgeven. Als die procedure afgerond is, denkt Tesla het hele fabriekscomplex volgend jaar zomer, dat wil zeggen in 1 jaar tijd, klaar te hebben zodat er kan worden begonnen met de autoproductie. De reeds indrukwekkend korte bouwtijd van de Chinese Gigafactory in Sjanghai zou daarmee verder worden teruggebracht. Bareiß: “Tesla kan daarmee niet alleen de Duitse automarkt opschudden, maar ook het hele vergunningenproces voor industriële projecten in de Duitsland een revolutie laten doormaken”.
Dat zelfs China qua bouwsnelheid wordt afgetroefd, is opmerkelijk. Dit Aziatische land heeft een reputatie te verdedigen als het op een hoog productietempo aankomt. Voor een kilometerslange brug is vaak niet veel meer dan 1 jaar nodig en de fabriek voor Tesla werd vorig jaar ook in 12 maanden tijd gebouwd. In Europa kijkt men daar met verwondering naar. De Oosterweel verbinding rond Antwerpen, de metro in Amsterdam, de nieuwe luchthaven van Berlijn: het duurt tientallen jaren voordat die operationeel zijn. Exemplarisch is ook het nieuwe station van Stuttgart waaraan 15 jaar gewerkt zal worden en dat ruim 3 keer meer zal kosten dan begroot (8,2 miljard euro in plaats van 2,6 miljard euro). Een ander voorbeeld is het nieuwe harmonie gebouw in Hamburg dat meer dan 10 keer de begrote kostprijs zal overschrijden en waaraan 10 jaar gewerkt zal worden.
Maar voor Tesla is alles anders en kan er altijd net iets meer. Het snelgroeiende bedrijf heeft extra productiecapaciteit nodig en behalve een nieuwe fabriek in Sjanghai, komt er op 35 km ten zuidoosten van Berlijn ook een nieuwe faciliteit. Verder staat er in Texas ook een assemblagefabriek in de steigers. Tesla werkt met lokale aannemers en organiseert op die manier als het ware een wereldkampioenschap om in competitie het snelst een fabriek voor Tesla te bouwen. Als de Duisters het huidige tempo kunnen vasthouden, zullen zij de fabriek 3 maanden eerder opleveren dan de Chinezen. Musk uitte op Twitter al zijn verbazing over de enorme snelheid en loofde de efficiëntie van de Europese prefab bouwtechnologie.
Het bouwcontract werd op 19 januari pas getekend. Tesla verzamelde zowat alle boomrooimachines die in Duitsland beschikbaar waren om de 92 hectare bos in recordtempo bouwrijp te maken. Nadat het terrein volledig geëgaliseerd was, startte men eind mei met de grondwerkzaamheden. Op 1 juli stond de eerste betonnen pilaar recht. In 7 weken was er al bijna een volledig gebouw. Het dak van de motorenfabriek is reeds af, de lakstraat is vergevorderd en de metalen dakstructuur voor de grote montagehal wordt met kranen en hoogtewerkers vervaardigd. En dit alles slechts met enkele honderden bouwvakkers. In het najaar en de winter, als ook het binnenwerk gemaakt wordt en de machines geplaatst worden, zullen er ruim 1.000 arbeidskrachten aan de slag zijn.
Vóór de zomer van 2021 moeten de eerste auto’s in Grünheide al van de band rollen. Op 2 assemblagelijnen moeten uiteindelijk 500.000 personenwagens per jaar de fabriek verlaten. Het gaat daarbij om de Model 3 en de nieuwe Model Y. Tesla creëert hiermee werkgelegenheid voor 12.000 Duitsers. De fabriek wordt eventueel nog uitgebreid met een faciliteit om batterijen te produceren. Ook is het denkbaar dat Tesla op termijn een extra compact model in Grünheide gaat bouwen. Die gaat mogelijk Model A heten en krijg een richtprijs van 32.000 euro.
Bareiß noemt de snelheid van Tesla “een voorbeeld”. “Het bedrijf van Musk toont wat mogelijk is wanneer de politieke wil er is en de overheidsdiensten en de rechtbanken hun procedures efficiënt en snel afhandelen”. Maar Tesla neemt met de bouw dus wel een risico omdat nog niet alle vergunningen verleend zijn. Eerder moest het bedrijf de werkzaamheden stilleggen op verzoek van enkele natuurverenigingen. Er huizen namelijk zeldzame zandhagedissen en vleermuizen in het gebied. Bovendien ligt de bouwlocatie in een waterwinningsgebied.
Toch willen de grote natuurverenigingen Tesla niet te veel frustreren. Met enkele aanpassingen zijn zij ook tevreden. In de deelstaat Brandenburg gaan heel wat banen verloren door het stopzetten van de bruinkoolwinning. De productie van elektrische personenwagens vormt dan een mooi alternatief. Volgens de deelstaatminister voor Milieu in Brandenburg, Axel Vogel, doet Tesla niet moeilijk over eventuele wijzigingen. Er worden bijvoorbeeld extra technieken ontwikkeld en toegepast om het waterverbruik in de lakstraat zo sterk mogelijk te beperken.