Na de val De Muur in 1989 leek het er even op dat het Westerse democratische model met zijn vrije markt economie het definitief gewonnen had van alle andere vormen om een land te leiden, met name dictatoriale communistische regimes. Maar anno 2024 is niet iedereen daar nog zo zeker van. Dat komt enerzijds doordat Rusland onder Vladimir Poetin niet van plan is om de tweede viool te spelen en anderzijds doordat China zich getransformeerd heeft van een arme natie tot een militaire en economische macht om U tegen te zeggen. Maar het ligt ook aan het ‘Westen’ zelf dat qua inspraak en mogelijkheden tot protest doorgeschoten lijkt te zijn. Als democratische waarden verlammend gaan werken, gaat er toch iets niet goed.
Een recent voorbeeld is Tesla’s Gigafabriek in Berlijn-Brandenburg die op de nominatie staat om vergroot te worden. De Amerikaanse uitbreidingsplannen in Grünheide stuitten echter op verzet bij omwonenden. In een referendum stemden 3.499 mensen tegen het project en slechts 1.882 vóór. De uitkomst is typisch NIMBY gedrag: Not In My BackYard. Het onderzoek is echter niet bindend. Lokale politici in Grünheide moeten nog beslissen over het ontwikkelingsplan.
Tesla exploiteert een fabriek voor elektrische auto’s op 300 hectare in Grünheide. De Amerikaanse autobouwer wil de productie verhogen en het fabrieksterrein met 170 hectare uitbreiden voor extra magazijnen, en goederenstation, een bedrijfskleuterschool en areaal waarop geproduceerde auto’s gestald kunnen worden. Er zou daarvoor ongeveer 100 hectare bos gekapt moeten worden. Natuurbeschermers zijn ook tegen de uitbreiding. Ze wijzen er bijvoorbeeld op dat een deel van het terrein in een waterwingebied ligt.
Tesla ziet voordelen voor de regio als de uitbreiding er eindelijk komt. Volgens de autofabrikant zou de vrachtverkeersdrukte kunnen afnemen als er meer componenten ter plekke kunnen worden geproduceerd in plaats van dat die van elders aangevoerd moeten worden. Tesla wil in de toekomst meer auto’s bouwen in Grünheide. Het bedrijf wil de productiecapaciteit verdubbelen van de huidige doelstelling van 500.000 auto’s per jaar naar 1 miljoen exemplaren. Momenteel werken er ongeveer 12.500 mensen in Grünheide die onlangs 6.000 auto’s per week produceerden. Dat is het equivalent van 300.000 voertuigen per jaar.
Het is duidelijk dat uitbreiding van de fabriek meer werkgelegenheid gaat opleveren, maar daar heeft de lokale bevolking maling aan. Iedereen vindt het belangrijk dat de nationale economie blijft groeien (of dat een land in ieder geval niet krimpt), maar als verwacht wordt dat men daarvoor zelf een duit in het zakje doet, dan geeft de lokale bevolking niet thuis. Of probeert zij via inspraakprocedures elke nieuwe vormen van economische activiteit te voorkomen. Indien er zorgen zijn over ernstige milieuschade, zoals bij de nieuwe chemische fabriek van Ineos in België op de grens met Nederland verwacht wordt, dan is dat begrijpelijk, maar daar is in het geval van Tesla geen sprake van.
Tesla doet er evenwel goed aan om de zorgen en angsten van de lokale bevolking serieus te nemen. De autofabrikant zal hun vragen dienen te beantwoorden. Veel negativisme is gebaseerd op onwetendheid. Politici in Grünheide dienen daar doorheen te kijken. De Duitse auto-industrie heeft het momenteel moeilijk. Het dwarsbomen van een van de weinige fabrikanten die wél een groot groei potentieel hebben, maakt die situatie alleen maar erger. Dus hopelijk kunnen alle zorgen worden weggenomen en realiseert de politiek zich dat een goedkope, in Grünheide te bouwen Tesla het beste wapen is tegen de oprukkende Chinezen.