Tesla heeft de beste papieren om te profiteren van de Amerikaanse importheffing van 25 procent op auto’s die buiten de landsgrenzen zijn gemaakt. Alle voertuigen die het bedrijf van Elon Musk in de Verenigde Staten verkoopt, worden namelijk in Californië en Texas gemaakt. De auto’s van Tesla zijn daardoor, in tegenstelling tot die van de concurrentie, vrijgesteld van de heffingen. Wel krijgt het bedrijf te maken met stijgende inkoopkosten vanwege heffingen op geïmporteerde onderdelen.
De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat Musk geen invloed had op zijn besluit om de importheffing in te voeren. “Hij heeft mij nooit om een gunst gevraagd”, zei hij tijdens een persconferentie in het Witte Huis. Analisten en leidinggevenden in de auto-industrie zijn nog steeds bezig met het berekenen van de financiële impact, maar het is waarschijnlijk dat de heffing van 25 procent de toeleveringsketen ernstig zal verstoren, met als gevolg productieverlagingen en ontslagen. Onderdelen uit Canada en Mexico krijgen echter tijdelijk uitstel van de heffing totdat de Amerikaanse regering de ‘local content’ van elk onderdeel kan berekenen om dat gedeelte vervolgens vrij te stellen van de heffing. Erin Keating, uitvoerend analist bij Cox Automotive, verwacht dat de heffing relatief goedkope modellen zoals de Chevrolet Trax, die in Zuid-Korea wordt gemaakt, verder buiten bereik van kopers met een relatief laag inkomen zullen brengen. “De mensen aan de onderkant van de samenleving gaan het meest lijden onder de maatregel”.
Vrijwel alle grote autofabrikanten hebben fabrieken in de Verenigde Staten, waardoor zij ten minste een gedeelte van de auto’s kunnen produceren die in dit land verkocht worden. Die voertuigen zijn niet onderhevig is aan heffing. Zo produceert BMW in South Carolina, Toyota in onder meer Kentucky, Nissan in Tennessee, Mercedes-Benz in Alabama en Honda in Indiana en Ohio. Hyundai opende afgelopen woensdag een nieuwe fabriek in Georgia, waar het Zuid-Koreaanse bedrijf elektrische auto’s wil gaan produceren. Maar Hyundai en Toyota importeren ook honderdduizenden auto’s uit Azië en Europa. Op die modellen is de invoerbelasting van 25 procent wel van toepassing. Volkswagen zou een van de zwaarst getroffen autoproducenten kunnen zijn. Het Duitse bedrijf laat bepaalde modellen, zoals de Tiguan en de Jetta, in Mexicaanse fabrieken van de band rollen. Audi produceert in Mexico de Q5 en importeert de rest van de modellen uit Europa. Porsche, dat ook onderdeel is van de Volkswagen Groep, haalt al zijn auto’s uit Europa.
De Europese auto-industrie gaat dus flink last krijgen van de importheffing op niet-Amerikaanse auto’s. Met name voor Duitse auto’s zijn de Verenigde Staten de grootste afzetmarkt. Jaarlijks importeert het land voor ongeveer 200 miljard dollar aan auto’s. “Het doet enorm pijn”, zegt directeur-generaal Sigrid de Vries van de Europese automobiel-fabrikantenorganisa
Wat de situatie complex maakt is de sterke verwevenheid tussen Amerikaanse merken en Europese modellen. Zo haalt Jeep haar kleinere modellen uit Europa. En de Hornet die Dodge in eigen land verkoopt, is eigenlijk een Alfa Romeo Tonale. Beide Amerikaanse merken behoren tot het Stellantis concern. Dat bedrijf heeft een sterk Europees karakter. De Vries staat niet tegenover tegenmaatregelen als blijkt dat de invoerheffing niet tijdelijk is (maar bedoeld is als onderhandelingstactiek). “Europa moet Trump laten zien dat zij zelf ook actie kan ondernemen. Het is te hopen dat de Amerikaanse overheid dat zelf ook de gaten krijgt”. Bijvoorbeeld als die ziet dat modellen als de Ford Mustang en Jeep Grand Cherokee zich Europa uit de markt prijzen als een Europese importheffing wordt ingevoerd. In dat geval zullen Amerikaanse fabrieken minder te doen hebben en personeel moeten ontslaan. Daar zal de regering van Trump geen vrienden mee maken bij de kiezers.
Toch is het een feit dat in Europa de vraag naar Amerikaanse auto’s veel lager is dan andersom. Dat komt omdat General Motors niet of nauwelijks modellen bouwt die in onze marktregio een deuk in een pakje boter kunnen slaan. Hetzelfde geldt voor de Amerikaanse tak van Stellantis. Ford scoort met haar icoon Mustang beter, maar het is alleen Tesla dat in grote hoeveelheden orders van Europeanen weet te noteren. Of eigenlijk: ‘was’ want de verkoop van dit merk is in onze marktregio in de eerste 2 maanden van het jaar met 43 procent gedaald vanwege verslechtering van met name het imago van topman Elon Musk.
De Europese auto-industrie is dus kwetsbaarder voor extra importheffingen van de Amerikanen dan andersom. De sector heeft sowieso te wind tegen nu de concurrentie van Chinese autobouwers flink is toegenomen. De Vries: “Als nu een kwart van de omzet wegvalt, heeft dat impact op de Europese auto-industrie. Dat het een grote impact zal hebben, is absoluut duidelijk”.
Uit een berekening van persbureau Bloomberg blijkt dat de Amerikaanse importheffing vooral Porsche en Mercedes-Benz zal raken. De 2 Duitse autofabrikanten zullen gezamenlijk ongeveer 3,4 miljard euro mislopen door de handelsoorlog, zo is de verwachting. Daardoor zal van de verwachte cijfers van Porsche en Mercedes-Benz in 2026 ongeveer een kwart verdwijnen. Om de impact ervan te verminderen, sluit het persbureau niet uit dat fabrikanten hun prijzen zullen verhogen of (een groter deel van) de productie deels zullen verplaatsen naar de Verenigde Staten. Dure modellen als de Porsche 911 en Mercedes S-klasse worden nu nog uitsluitend in Europa gebouwd, maar zal dat ook zo blijven? De sector heeft niet voor niets als tegeltjeswijsheid dat je auto’s daar moet produceren waar je ze verkoopt (lees: de meeste winst behaalt). Productie van de S-klasse in Zuid-Duitsland klinkt heel nostalgisch, maar zullen aandeelhouders van Mercedes daar gevoelig voor zijn als het bedrijf daarmee een groot deel van de winst op de modelreeks misloopt?
Op de Duitse beurs zijn de waardes van de aandelen Porsche en Mercedes inmiddels met 3 à 4 procent gedaald. Andere autofabrikanten hebben de wijzer ook in het rood staan. Zo verloor Volkswagen ruim 2 procent. Het moederbedrijf van het Britse automerk Aston Martin, dat sowieso al aan het kwakkelen is, moest een verlies van ruim 4 procent incasseren. De spanningen op het wereldtoneel rondom de invoerheffingen hebben al een flinke impact gehad op de wereldwijde auto-industrie. Dit jaar alleen al verdween er 364 miljard dollar aan beurswaarde bij alle bedrijven. Europese fabrikanten zijn sinds eind februari goed voor ongeveer 43 miljard euro van dat verlies.
Lachende derde is zoals gezegd Tesla. Deze autofabrikant zal dit jaar, ondanks een sterk gedaalde verkoop, sowieso veel geld verdienen in Europa met haar emissiepool. Die is nu officieel openbaar gemaakt en daaruit blijkt dat Stellantis, Ford, Toyota, Mazda, Subaru, Honda en Suzuki grof geld over hebben voor de ‘emissievrije lucht’ van Tesla om zo alsnog te voldoen een de Europese CO2-regels. Kort door de bocht moet een fabrikant die in de Europese Unie actief is minimaal 20 procent van haar verkopen realiseren met volledig elektrische auto’s. Als dat niet lukt, dan dreigen er monsterboetes. ‘Brussel’ staat het echter toe als meerdere automerken één CO2-pool vormen. Dat is sowieso handig voor grote concerns zoals de Volkswagen Groep, maar er kan ook veel geld worden bespaard als er een pool gevormd wordt met een fabrikant die relatief veel meer elektrische auto’s verkoopt. Het beste jongetje van de klas is wat dit betreft Tesla.
Tesla verkoopt in Europa namelijk alleen maar volledig elektrische auto’s en dat bovendien in een enorm volume. Deze speler op de Europese markt heeft zoveel marge om te voldoen aan de Europese CO2-regels dat zij Stellantis, Ford, Toyota, Mazda, Subaru, Honda en Suzuki kan uitnodigen om ‘mee te rijden’. Stuk voor stuk wel tegen betaling uiteraard. Het gaat daarbij om forse bedragen. Eerder bleek dat Tesla dit jaar zo maar even 1 miljard euro kan verdienen aan het uitreiken van CO2-certifcaten.
De CO2-pool rondom Tesla is trouwens niet de enige binnen de Europese Unie. Een andere is de groep die gevormd wordt door Mercedes, Polestar, Geely, Smart en Volvo. Bij deze combinatie is het Mercedes dat de knip moet trekken. De andere merken hebben genoeg CO2 marge om deze concurrent in haar pool op te nemen, en zo een leuk bedrag te vangen. BMW en Renault-Nissan-Mitsubishi denken zonder hulp van een andere autofabrikant boetes vanuit Brussel te kunnen vermijden.