Ferdinand Piëch gaat na een lange loopbaan tóch met pensioen. Hij heeft inmiddels de respectabele leeftijd van 80 jaar bereikt en was nog lang niet van plan om achter de geraniums te gaan zitten. Maar nu wordt hij min of meer gedwongen om ‘zijn’ Volkswagen los te laten.
Piëch heeft het autoconcern de afgelopen decennia groot gemaakt, maar kreeg de laatste tijd steeds meer ruzie. Eerst met topman Martin Winterkorn en daarna met zijn familieleden die mede-eigenaren van de onderneming zijn. Om die reden zal Piëch zijn 80ste verjaardag ook zo goed als zeker niet bij of met Volkswagen vieren. Niet dat hij alleen is, de Duitse patriarch heeft 12 kinderen bij 4 vrouwen (waarvan één voormalige echtgenote van een neef) en inmiddels een flink aantal klein & achterkleinkinderen.
Britten zouden Piëch bestempelen als ‘Mister Volkswagen’. Hij wordt zonder omwegen de grootste manager uit de auto-industrie na Henry Ford genoemd en is tegelijk ook één van de beste techneuten uit die branche. Ferdinand Piëch is een kleinzoon van Ferdinand Porsche, die geschiedenis schreef als ontwerper van de Kever. Zijn moeder is Louise Piëch, een dochter van Porsche senior die trouwde met rechter Anton Piëch. Daarmee is hij ook de neef van een reeks Porsche’s die samen met de familie Piëch nog altijd de dienst uitmaken binnen de onderneming. Dat doen ze via de holding Porsche SE die een meerderheid van de stemgerechtigde aandelen Volkswagen AG in handen heeft.
De in 1937 in Wenen geboren Piëch deed na zijn studie machinebouw in 1963 zijn entrée bij Porsche, waar hij de racetak nieuw leven in wist te blazen en een reeks overwinningen in Le Mans op zijn conto kon schrijven, waaronder één waarbij hij zelf achter het stuur zat. Omdat hij er terloops ook alle centen doorheen joeg en Porsche aan de rand van een faillissement bracht, schoven zijn moeder en haar broer, Ferry Porsche, hem terzijde.
Piëch zat niet bij de pakken neer en pakte de draad weer op bij Audi, een onderdeel van de Volkswagen Groep die toen nog niet gecontroleerd werd door de families Porsche en Piëch. Bij Audi werd hij eerst hoofd technische ontwikkeling, een rol waarvoor vriend en vijand hem lof toezwaaiden. Onder Piëchs 20 jaar durende leiding en met de door hem gekozen slogan ‘Vorsprung durch Technik’ groeide Audi uit tot technische voorloper in de autowereld, met innovaties als Quattro vierwielaandrijving en aërodynamische vormgeving. Ook maakte hij veel werk van een onberispelijke afwerking.
Uiteindelijk werd Piëch eerst CEO van Audi om vervolgens gepromoveerd te worden tot topman van de Volkswagen Groep. Hij stond en staat bepaald niet bekend als een zachtaardig mens, maar vooral als een autoritaire despoot die gewend is om zijn zin door te drijven. Daarbij deinst hij er niet voor terug om tegensprekende collega’s onmiddellijk de laan uit te sturen. Maar je zou Piëch eigenlijk beter kunnen omschrijven als een ‘verlicht despoot’: hij had het vaak bij het juiste eind en voor zijn prestaties bij Porsche, Audi en Volkswagen verdient hij een standbeeld. Ook de overname van Skoda kan als een meesterzet worden beschouwd.
Piëch nam hij in 2002 ontslag als CEO, maar bleef Volkswagen wel controleren als bestuursvoorzitter. Feitelijk kon hij in die functie vrijwel evenveel macht uitoefenen als voorheen. Hij kon zo de Duitse autofabrikant via een serie overnames laten uitgroeien tot een onderneming met 12 merken. Sommige projecten kunnen als dure hobby’s worden bestempeld (Volkswagen Phaeton, Bugatti Veyron), maar het resultaat is dat het bedrijf inmiddels uitgegroeid is tot het grootste autoconcern ter wereld. Ook als bestuursvoorzitter ging zijn invloed zo ver dat hij persoonlijk een veto kon uitspreken over nieuwe modellen die hem niet bevielen.
In april 2015 werd Piëch na 13 jaar gedwongen terug te treden als bestuursvoorzitter na een hoog opgelopen conflict met toenmalige CEO Martin Winterkorn waarmee hij overigens voordien wel jaren succesvol had samengewerkt. Het is vrijwel zeker dat dit conflict al ging over het sjoemelen met software van dieselmotoren, hoewel dat nooit als zodanig naar buiten is gekomen. Piëch verloor die slag, vooral door toedoen van neef Wolfgang Porsche, maar kon een goed half jaar later wel ongetwijfeld met het nodige leedvermaak toezien hoe Winterkorn op het zwaard van het inmiddels ontmaskerde dieselaffaire viel. Piëch vierde die late overwinning door een dag later met vrouw Ursula triomfantelijk in zijn rode Bentley door de poort in Wolfsburg te rijden. In de weken daarna heeft Piëch tegenover de onderzoekende instanties verklaard dat hij inderdaad al in februari 2015 over het gesjoemel aan de bel had getrokken maar toen met name door Winterkorn het bos in werd gestuurd.
Piëch is sinds zijn aftreden nog altijd trouw aanwezig geweest bij de vergaderingen van Porsche SE, waar hij naar verluidt ook bepaald niet stilletjes langs de kant bleef zitten. Dat gedrag als stoorzender én zijn beschuldigingen over de dieselaffaire hebben voor de rest van de familie de deur definitief dicht gedaan. Op de komende bestuursvergadering zal Piëch zo goed als zeker worden gewipt uit de holding waarop hij zelf heeft besloten zijn aandelenbelang van 14,7 procent te verkopen om zo de laatste banden te verbreken. Of dat inderdaad het geval is, lijkt inmiddels de vraag. De aandelen worden immers vooral gekocht door z’n broer Hans Michel die weliswaar ook al 75 is, maar die nog altijd flink onder de invloed van zijn oudere broer lijkt te staan.
Met dank aan: Automobiel Management