Volkswagen beslist nog deze maand of Audi topman Rupert Stadler, die verdachte is in de sjoemeldiesel affaire, wordt ontslagen.
De CEO zit al sinds 18 juni in de gevangenis in Augsburg en de Raad van Toezicht van het autoconcern uit Wolfsburg vraagt zich af hij nog wel kan terugkeren. De Nederlander Bram Schot vervangt hem tijdelijk als opperhoofd. Stadler trad op 1 januari 2007 aan als topman van Audi. Zijn contract loopt officieel tot in 2022, maar nu getuigen hebben verklaard dat hij al in 2010 op de hoogte was van de frauduleuze motorsoftware, is de kans groot dat het Volkswagen concern voortijdig afscheid van hem zal nemen.
Het is niet de eerste keer dat Audi op last van de Volkswagen hoofddirectie een besmette figuur uit de organisatie moet verwijderen. Vrijwel direct na het uitbreken van het schandaal, vertrok technisch directeur Ulrich Hackenberg. Bij hem vond eerder dit jaar een huiszoeking plaats door de politie van Beieren omdat de aanklagers 2,5 jaar na dato nog bewijs voor zijn betrokkenheid bij de sjoemeldiesel affaire dachten te kunnen vinden. De Duitse justitie heeft in totaal 20 managers in het vizier voor mogelijke betrokkenheid. Toen het fraudeschandaal aan het licht kwam, stapte Volkswagen concerntopman Martin Winterkorn direct op. Tegen hem loopt nu een proces.
Stadler zit niet voor niets zit hij in de bak. Als hij al in 2010 op de hoogte was van de toepassing van frauduleuze motorsoftware, maar toen niet heeft ingegrepen, dan betekent dit dat hij het gesjoemel heeft toegestaan en is hij dus strafbaar. Ook vreest de Duitse justitie dat hij buiten de cel bewijs gaat vernietigen of verduisteren. Er zijn bandopnames van afgeluisterde telefoongesprekken tussen Stadler en managers van Audi die door hem onder druk worden gezet om hun mond te houden.
Volgens Volkswagen is Stadler weliswaar onschuldig tot het tegendeel is bewezen, maar Audi heeft een topman nodig die continu achter het stuur zit. Een tijdelijke CEO à la Schot mist de vereiste slagkracht. Vandaar dat Volkswagen nu klare wijn wil gaan schenken en een nieuwe topman gaat benoemen. Maar dat kan alleen als Stadler eerst ontslagen wordt. De kans dat Schot het stuur over mag nemen bij Audi is overigens klein. Volkswagen heeft in juli, dus een maand naar de hechtenis van Stadler, inkoopdirecteur en motorenexpert Markus Duesmann weggekocht bij BMW met als bedoeling hem tot nieuwe CEO te bombarderen.
Wordt Stadler definitief ontslagen, dan zal hij niet de geschiedenis in gaan als een slechte topman. In de periode 2007-2015 timmerde hij stevig aan de weg. Onder zijn leiding werd Mercedes in de verkoopstatistieken gepasseerd en diende alleen nog BMW ingehaald te worden. Maar de laatste jaren is de glans er wel af. Zo werd de huidige A4 generatie door de consument matig ontvangen, mede waardoor Audi is teruggezakt tot de derde plek in de verkoopstatistieken. Daarnaast is de Volkswagen dochter nu merkbaar veel tijd en R&D capaciteit kwijt aan het aanbrengen van noodverbanden bij haar vermaledijde dieselmotoren. Dit komt tot uiting in het beperkte leveringgamma van nieuwe modellen als de A6, A7 en A8. Ook voldoen lang niet alle Audi motoren tijdig aan de nieuwe WLTP meetcyclus, met als gevolg dat er aan een deel van de klanten ‘nee’ verkocht moet worden.
Daarnaast is er kritiek op de modellenpolitiek waarvoor Stadler verwantwoordelijk is. Audi kan zich in één klap aan de top van het premiumsegment nestelen en dus huidig marktleider Mercedes onttronen door de Q1 toe te voegen aan haar gamma. Die heeft een veel groter verkooppotentieel dan de A1 Sportback. Toch schoof Stadler de beslissing om het licht op groen te zetten voor deze B segment premium SUV voor zich uit, met als gevolg dat de Q1 enkel op de tekentafel bestaat. Ook is onduidelijk welke cabrioletmodellen Audi zal handhaven. Volgend jaar debuteert de nieuwe A3, maar het is nog steeds niet zeker of daarvan ook weer een open variant op de markt verschijnt.
Audi is groot geworden door handen en voeten te geven aan de merkslogan ‘voorsprong door techniek’. De Quattro vierwielaandrijving en de TDI dieselmotoren zijn de beroemdste voorbeelden. Maar anno 2018 is elektrificatie de toekomst en daarin loopt Audi niet bepaald voorop. Het was Jaguar dat dit jaar de show stal als aanvaller van Tesla met de I-Pace. Inmiddels heeft Mercedes haar EQ C voorgesteld. Hoewel het debuut van de e-Tron, een volledig elektrische cross-over, aanstaande is, rest voor Audi niets anders dan de rol van volger in plaats van leider. Van voorsprong is geen sprake.
Mocht Audi in de toekomst met een antwoord op de Tesla Model 3 komen, dan zal die worden gebaseerd op het MEB platform van Volkswagen. Van de eigen e-Tron komt nog één afgeleide, de e-Tron Sportback, maar alle navolgende elektrische auto’s krijgen het platform van de Porsche Taycan als basis. Die heeft een veel lager en dus gunstiger zwaartepunt. De tijd dat Audi heer en meester was voor wat betreft de techniek voor de grote modellen binnen het Volkswagen concern (waar Bentley en Porsche, maar ook Lamborghini dankbaar gebruik van maakten) is dus voorbij. Zo is de jongste Continental GT afgeleid van de Panamera.
Dat Audi minder in de melk te brokkelen heeft dan vroeger, komt overigens ook door de assertieve opstelling van Porsche, dat zich nóg meer wenst te profileren als technisch expert. Interne rivaliteit binnen een autoconcern kan alle dochters bij de les houden, maar dat werkt alleen als Audi à la Volkswagen (Herbert Diess) en Porsche (Oliver Blume) een sterke merkchef heeft. Die ontbreekt dus momenteel, of is althans voor onbepaalde uitgeschakeld. Het is dus de hoogste tijd dat Audi weer een topman krijgt die in hoog tempo de juiste knopen kan doorhakken. Dit betekent dat Stadler moet wijken.