In Duitsland start deze maand een groot proces tegen 4 voormalige topmanagers van Volkswagen. De verdachten staan terecht voor hun betrokkenheid bij het schandaal rond de sjoemelsoftware die tot 2015 in dieselauto’s werd gemonteerd. Martin Winterkorn, die ten tijde van het schandaal de CEO van het Volkswagen concern was, zal om medische redenen niet aanwezig zijn. Zijn proces wordt uitgesteld tot na de operatie aan zijn heup.
4 andere hooggeplaatste managers zullen wel terechtstaan in Braunschweig, waar het proces plaatsvindt. Zij worden verdacht van betrokkenheid bij georganiseerde handelsfraude, belastingontduiking en onjuiste reclame in de periode van 2006 tot 2015. Zelf ontkennen zij alle betrokkenheid. De 4 managers hangen gevangenisstraffen tot wel 10 jaar boven het hoofd. De officier van justitie beschuldigt de managers van commerciële en fraude met gemanipuleerde software. Zij zouden als een bende hebben samengewerkt.
In 2015 kwam de grootschalige fraude bij Volkswagen aan het licht na onderzoek van het Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA). In vervuilende dieselauto’s was software gemonteerd die ervoor zorgde dat de personenwagens bij officiële milieu testen minder schadelijke stoffen leken uit te stoten dan in werkelijkheid het geval was. Zo’n 10 miljoen auto’s in Europa en de Verenigde Staten zouden met die software zijn uitgerust. Volkswagen gaf in september 2015 toe dat het bedrijf met behulp van illegale software vals had gespeeld bij emissietesten.
Volkswagen zou zo niet enkel de wet hebben omzeild, maar ook kopers hebben misleid. Mensen hadden extra betaald voor een ‘schone’ diesel, maar dat is niet wat zij hebben gekregen. Er lopen daarom ook al talloze rechtszaken van individuele consumenten en beleggers, die zeggen benadeeld te zijn door het gesjoemel. De auto’s stoten tijdens het rijden vele malen de toegestane hoeveelheid schadelijke stikstofoxiden (NOx) uit. De belangrijkste vraag in het proces is: wie wist wat en wanneer? Hiervoor is al 6 jaar lang juridische onderzoek gedaan.
In de Verenigde Staten heeft Volkswagen al voor meer dan 13 miljard euro aan schikkingen betaald met klanten en de autoriteiten. Wereldwijd gaat het om meer dan 32 miljard euro. Ook in Nederland oordeelde een rechter al dat eigenaren van een sjoemel diesel tot 3.000 euro mogen terugvragen aan Volkswagen. Het bedrijf ging daartegen wel in beroep. Ook tussen Volkswagen en de individuele topmannen zijn er al rechtszaken geweest. Zo wordt Winterkorn er van beschuldigd het autoconcern slecht te hebben geleid. In juni betaalde de voormalige CEO daarom 11 miljoen euro aan Volkswagen om de aangerichte schade te vergoeden. De oud-topman van Audi, een dochterbedrijf van Volkswagen, betaalde om dezelfde reden 4 miljoen euro. Aansprakelijkheidsverzekeraars namen bij een compensatiedeal een bedrag van 280 miljoen euro voor hun rekening.
Voor het grootschalige proces zijn 133 zittingsdagen uitgetrokken. Als het hof er voor kiest om te wachten met de rechtszaak tegen Winterkorn tot de huidige rechtszaak tegen de 4 andere topmanagers afgehandeld is, kan het nog duren tot 2023 voor Winterkorn terechtstaat. De mogelijke straffen variëren van hoge geldboetes tot gevangenisstraffen van maximaal 10 jaar. Vanwege de coronacrisis werd de rechtszaak meermaals verschoven. De regionale rechtbank gaat nu onderzoeken wat de persoonlijke verantwoordelijkheid is van de Volkswagen managers voor een van de grootste Duitse economische schandalen ooit.
Een paar dagen nadat de grootschalige affaire aan het licht kwam, trad de inmiddels 74-jarigeWinterkorn af als topman van het concern. Hij is ook aangeklaagd voor marktmanipulatie vanwege het opzettelijk te laat informeren van beleggers over de financiële gevolgen van de affaire rond sjoemelsoftware. Hij heeft altijd ontkend dat hij op de hoogte was. Tegen Rupert Stadler, de voormalig topman van Audi (samen met Seat en Skoda ook deel van de Volkswagen Groep) is al eerder een proces begonnen in de dieselaffaire.