De olieprijzen dalen al een tijdje, maar dat merkt de consument niet aan de pomp. Volgens de Autoriteit Consument en Markt stijgen de prijzen bij tankstations snel wanneer de olieprijs stijgt, maar is er amper van een prijsdaling sprake als olie goedkoper wordt.
Stef de Jong, econoom bij het economisch bureau van de ACM, bevestigt dat een stijging van de olieprijs wordt sneller doorgegeven dan een prijsdaling. Als primaire oorzaak noemt hij het feit dat de concurrentie tussen pomphouders niet perfect is. Daarnaast is er het gedrag van de autoconsument zelf. Die gaat wél op zoek naar een goedkoper alternatief als de prijzen bij zijn ‘vaste’ pomp gestegen zijn, maar laat het zoeken naar de beste deal achterwege bij een daling van de olieprijs.
De Jong vermoedt daarnaast dat er sprake is van een “stilzwijgende samenwerking”, hoewel hij dit verschijnsel niet kan bewijzen. De econoom sluit namelijk niet uit dat pomphouders elkaars prijzen sterk in de gaten houden. Verder is de kans op paniekreacties op de oliemarkt bij prijsstijgingen groter dan wanneer olie goedkoper wordt. In het laatste geval is men niet bang voor schaarste. Dat zorgt voor relaxte marktomstandigheden er is er minder drang om de prijzen te verlagen.
De Jong pleit voor meer transparantie bij de prijsvorming. Daarmee kan het probleem van de haperende concurrentie tussen tankstations worden opgelost. Volgens De Jong zouden pomphouders verplicht kunnen worden tot het leveren van real time prijsdata. “Dan kunnen app-ontwikkelaars daarmee aan de slag en die gegevens zouden dan ook gebruikt kunnen worden in de navigatie instructies.