Het prijsverschil aan de benzinepomp tussen Nederland en België is opgelopen tot 55 cent per liter. Dat trekt steeds meer Nederlanders in grensregio’s naar Belgische pompstations, zo constateert ABN Amro.
Inmiddels is 15 procent van het benzineverbruik in de grensregio naar België verschoven. Volgens de bank gaat het hierbij om een kleine groep automobilisten: de meeste veranderen hun tankgedrag niet of nauwelijks. Hoogstens mijden ze dure stations lang de snelweg.
ABN Amro analyseerde pintransacties van 270.000 huishoudens, waarvan er 45.000 dicht bij de grens wonen. Slechts een kleine, fanatieke groep rijdt als gevolg van de opgelopen prijzen en het groeiende prijsverschil de grens over. “Het betreft een groep van circa 10 procent van de huishoudens in de grensregio die wij als ‘extreem prijsgevoelig’ bestempelen”, aldus Finn Blokker, data scientist bij het Economisch Bureau van ABN Amro. “Zodra het prijsverschil oploopt, switcht deze groep massaal. Waar ze normaal 1 op de 10 keer over de grens tanken, is dat nu 8 op de 10 keer. Zij zijn verantwoordelijk voor de helft van het tanktoerisme”.
Voor de meeste huishoudens weegt de besparing echter niet op tegen de moeite. 7 op de 10 automobilisten verandert hun gedrag nauwelijks. 20 procent tankt wat vaker over de grens, maar het is zeker niet zo dat zij nu helemaal niet meer in Nederland tanken.
Uiteindelijk verschoof het tankgedrag sinds januari voor 15 procent naar België. Gemiddeld tanken autorijders in het onderzochte gebied daar wekelijks 4 tot 5 liter brandstof extra. ABN Amro spreekt van een “substantieel verschil, maar verre van massaal”. De angst dat de schatkist honderden miljoenen misloopt door tanktoerisme blijkt ongegrond. Blokker: “De hoeveelheid gemiste accijnsinkomsten in de grensregio vormt slechts een klein deel van het geheel en staat dus niet in verhouding tot wat er landelijk mee wordt opgehaald”.
Nederlanders die korter dan 10 kilometer van de Belgische grens wonen, tanken daar het meest. Alleen: dat deden ze sowieso al, ook voor de gestegen pompprijzen. Het ‘extra tanken’ is bij onze zuiderburen slechts weinig toegenomen. De groep automobilisten die op 10 tot 30 kilometer van de grens wonen, pasten hun tankgedrag wel vaker aan. De grootste verandering vond plaats vanaf begin maart, toen de oorlog de Straat van Hormuz geblokkeerd raakte.
Een hardnekkige fabel is dat de tanktoerist de lokale economie in België of Duitsland nog meer spekt door hun achterbak meteen vol te laden met voordelige boodschappen. Dat effect is volgens de transactiedata nagenoeg nihil, zo bleek al uit onderzoek vorig jaar. Toen keek ABN Amro hoeveel Nederlanders die in Duitsland goedkoop tanken daar ook boodschappen doen. Dat blijkt niet het geval te zijn. “Zelfs de meest fanatieke tanktoerist geeft over de grens niet significant meer uit aan boodschappen”, aldus Blokker. “De beslissing om goedkoper te tanken staat los van de wekelijkse supermarktbezoekjes. De grensregio bloedt economisch dus niet dood”.
Toch is er een keerzijde. Pomphouders in de grensregio zien klanten verdwijnen. Vooral in een straal van 10 tot 30 kilometer van de grens zien zij hun klandizie letterlijk wegrijden.
De discussie over brandstoftoerisme door de hoge accijnzen speelt ook al jaren in Den Haag. Onder anderen Pieter Omtzigt waarschuwde als CDA-kamerlid meermaals voor grote grenseffecten, net als belangenclubs als Bovag en ANWB. Toen het kabinet in 2014 na een accijnsverhoging meldde dat de opbrengsten 200 miljoen euro lager uitvielen, zag de Enschedese politicus dit als bewijs dat hogere accijnzen averechts werken. Maar volgens toenmalig staatssecretaris Eric Wiebes goochelde Omtzigt met cijfers en leverde de maatregel de schatkist juist tientallen miljoenen euro’s extra op.
Omtzigt was niet overtuigd. 3 jaar terug stelde de Twentse terriër het massale tanken over de grens weer aan de orde toen de accijnzen per januari 2024 met 21 cent omhoog dreigden te gaan. “Dat leidt tot grote grenseffecten en extra inflatie. Dus regering zal actie moeten ondernemen”. ABN Amro maakt nu echter duidelijk dat Omtzigt van een mug een olifant maakte.