Tesla heeft in het tweede kwartaal minder auto’s afgeleverd dan waar analisten op hadden gerekend. De Amerikaanse fabrikant van elektrische auto’s leverde “net iets meer” dan 22.000 exemplaren af, zo laat topman Elon Musk weten.
De leveringen werden gedrukt door problemen met de productie van batterijen voor in de auto’s. Daardoor werd niet het geplande aantal van bijna 23.000 exemplaren behaald. De dip is een domper nu Tesla gaat beginnen met de levering van zijn nieuwste type auto, de Model 3. Die zal op veel grotere schaal worden geproduceerd dan de Model S en de Model X.
Beleggers straften het aandeel van Tesla door het slechte nieuws af: de fabrikant van elektrische auto’s heeft 12 miljard dollar (10,5 miljard euro) aan beurswaarde verloren. Dit bedrag is ironisch gelijk aan 340.000 exemplaren van de Model 3, dat in de Verenigde Staten een instapprijs van 35.000 dollar krijgt. Hoe aanzienlijk de beurswaarde correctie is, blijkt uit het feit dat er bij Tesla vorig jaar slechts 84.000 auto’s van de band rolden. Het is een magere troost dat die exemplaren (van de Model S en Model X) wel minstens dubbel zo duur zijn als de Model 3.
Voor de reden van de terugval in beurswaarde, hoeven wij niet ver te zoeken. In de vorm van Volvo kwam er deze week een olifant te kamer binnen. De Zweedse autobouwer, eigendom van Geely uit China, heeft bekend gemaakt dat zij vanaf 2019 geen modellen zonder elektromotor meer zal verkopen. Weliswaar betreft het gros van die auto’s dan hybride uitvoeringen (in de smaken ‘mild 48V’, ‘klassiek’ en ‘stekker’), maar toch: het is een kwestie van tijd tot er een volledig elektrische uitvoering van de S90 in de showrooms staat. Dankzij productie in China zal die sedan goedkoper zijn dan de Tesla Model S, maar qua formaat en kwaliteitsuitstraling allesbehalve inferieur.
Tesla heeft het rijk dus niet meer voor zich alleen. Dat beseffen beleggers nu maar al te goed. Zij waren het afgelopen jaar misschien ook gewoon te optimistisch gestemd over Elon Musk in de rol van David die Goliath, met General Motors voorop, zou gaan verslaan. Qua beurswaarde lukte Tesla dit in de afgelopen maanden even, ondanks haar bescheiden productie. Maar inmiddels staat iedereen in de beleggingswereld weer met beide benen op de grond.
Door de forse correctie (het aandeel Tesla is nu ruim 20 procent minder waard dan op 23 juni, toen er een topnotering werd bereikt) moet Musk nu weer het door zijn collega Mary Barra geleide General Motors voor zich dulden. Dat komt overigens niet alleen door het slechte nieuws dat Tesla moest melden, maar ook doordat Chevrolet (het volumemerk van General Motors) afgelopen maand in eigen land 1.642 exemplaren van haar elektrische Bolt heeft verkocht. Dat is een recordaantal. De Amerikaanse verkoopteller voor de elektrische Chevrolet, die nog niet ‘natiewijd’ verkrijgbaar is, staat nu op 7.592 stuks.
Tesla heeft weliswaar met haar al langer in het distributiezadel zittende Model S een voorsprong, maar die is met 8.900 verkopen niet indrukwekkend groot. Analisten vermoeden dat de belangstelling voor de Tesla aan het verflauwen is. De Bolt is daarentegen de ‘new kid in town’ en verleidt niet alleen met een relatief schappelijke prijs 37.500 dollar) maar ook met een actieradius (520 kilometer) die duidelijk superieur is aan die van de Model 3. Die moet na 350 kilometer alweer aan de stekker. General Motors lijkt op rozen te zitten met haar doelstelling om dit jaar 30.000 exemplaren van de elektrische Chevrolet te verkopen, ook omdat Opel (formeel nu nog een zustermerk) zit te springen om extra exemplaren van het model (dat door haar omgedoopt is tot Ampera-e).
Zit Tesla met 370.000 à 400.000 reserveringen voor de Model 3 dan niet ook op rozen? Nee, beleggers zijn bang van niet. Althans, zakenbank Goldman Sachs, die veel aanzien geniet in de Verenigde Staten, vermoedt dat al die bestellingen een te vrijblijvend karakter hebben, waardoor er uiteindelijk heel wat minder potentiële kopers zullen zijn dan waar Tesla nu mee schermt. Eind dit jaar jaar loopt in de Verenigde een subsidieregeling voor elektrische auto’s af. Bovendien zijn die 370.000 à 400.000 reserveringen gebaseerd op het ‘perfecte plaatje’: een prijs van 35.000 dollar (maar Tesla laat doorschemeren dat de werkelijke transactiewaarde bij 45.000 gaat liggen) en (nog) geen negatieve berichtgeving over productieproblemen die zich wel bij de Model X voordeden. Zodra blijkt dat de Model 3 geen ‘perfect dream’ is, zullen veel potentiële kopers afhaken, zo denkt Goldman Sachs. De bank vermoedt dan ook dat de afzetresultaten van de Model 3 zullen tegenvallen.
Maar het bedrijf van Elon Musk is ondanks de recente beursperikelen natuurlijk nog niet afgeschreven. Tesla kan met zijn verse Model 3 een nieuwe markt ontsluiten van milieubewuste autoconsumenten voor wie de Model S en de Model X te duur zijn en die bijvoorbeeld de Nissan Leaf totaal niet sexy vinden. Musk kan zijn criticasters op deze manier lik op stuk geven. Het Tesla heeft sowieso een mooie voorsprong op de gevreesde Duitse premiummerken, die pas in de periode 2018-2020 hun eerste volledig elektrische gezinswagen op de markt zullen brengen (de krappe en onpraktische BMW i3 voldoet niet aan deze definitie).
En specifiek voor Nederland geldt: dankzij 4 procent bijtelling voor een bescheiden aangeklede Model 3 (boven de 50.000 euro fiscale waarde geldt dit belastingvoordeel niet) zullen ook veel leaserijders hun Mondeo, Insignia of Passat in gaan ruilen voor een Tesla. In Nederland moeten de Model S en de Model X het vooral hebben van zogeheten ‘directeur grootaandeelhouders’, oftewel ondernemers met een bedrijf tot 100 medewerkers die zelf mogen bepalen waarin zij rijden. Voor de doorsnee leaserijder is die luxe niet weggelegd. Bij grotere bedrijven valt de Model S (en zeker de opzichtigere en veel duurdere Model X) buiten de normale leasecategorieën. De meer bescheiden Model 3 zal waarschijnlijk wel door de beugel kunnen.
Hoe dan ook, Tesla beleggers kregen deze week een oud lesje voor de kiezen, namelijk dat een technologische pionier niet persé de finale winnaar is. Musk wordt vaak vergeleken met Henry Ford. Deze beroemde Amerikaan was in zijn tijd net zo rijk, maar à la Musk een fantast. Hij herschreef de regels in het bedrijfsleven niet alleen met de in grote volumes geproduceerde, relatief eenvoudige Model T, maar ook door zijn fabriekspersoneel veel meer te betalen dan zijn concurrentie. De redenatie was dat zij dan zich eerder een auto (de Model T dus) konden permitteren. Die gok pakte goed uit, maar de solist Henry Ford moest het uiteindelijk afleggen tegen het managementteam van General Motors. Na de Tweede Wereldoorlog stond Ford er zó slecht voor, dat General Motors het dringende verzoek van de Amerikaanse overheid kreeg om een aantal managers af te staan om het merk met de blauwe ovaal er weer bovenop te helpen. Zo geschiedde. Niets wijst er op dat Elon Musk minder eigenwijs en dwars is dan Henry Ford.
Net als de T-Ford is de Model 3 voor Tesla begrippen erg simpel. Kopers kunnen anders dan Model S en Model X klanten niet gratis gebruikmaken van het Supercharger netwerk. Verder is de Model S in 1.500 verschillende configuraties leverbaar, maar bij de Model 3 zijn dat er minder dan 100. En de actieradius ligt niet royaal boven de 500 kilometer, maar bedraagt ‘slechts’ 350 kilometer. Ook qua interieur is de Model 3 een min of meer ‘uitgeklede’ versie van de Model S. Zo krijgt de nieuwe instapper van Tesla slechts één 15-inch metend scherm op het dashboard, waar de Model S over 2 grotere exemplaren beschikt. Ook snufjes als de automatisch in/uitschuivende handgrepen, het glazen panoramadak, de uitgebreide luchtvering en het HEPA systeem moet de Model 3 ontberen. Wel zullen de duurdere versies van de Model 3 (vanaf 45.000 euro) voorzien zijn van lederen meubilair bekleding, metallic lak en de Autopilot rij assistent.
In mei 2018 moet de Model 3 in Nederland arriveren. Hoeveel exemplaren dan onze kant op komen, is nog niet duidelijk. Klanten die een exemplaar besteld hebben, tasten nog in het duisternis over het tijdstip van aflevering. Musk wil vanaf december maandelijks 20.000 exemplaren van de Model 3 laten bouwen, maar de topman zat in het verleden vaker mis met dit soort doelstellingen. Treedt er vertraging op, dan zullen veel potentiële klanten die niet tot 2019 kunnen of willen wachten, afhaken. En bijvoorbeeld alsnog zaken gaan doen met Nissan, dat in september zijn sterk verbeterde (ook visueel) Leaf presenteert die bovendien automatisch kan inparkeren.