Naar verwachting gaat 70 procent van de zakelijke rijders minder privékilometers rijden bij een overgang naar een variabele bijtelling die wordt bepaald door het aantal gereden kilometers. Dit blijkt uit een pilot in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Mobiliteitsalliantie. Van de respondenten die nu een vaste bijtelling betalen, staat 80 procent neutraal of positief tegenover een variabele bijtelling.
De pilot is uitgevoerd door de Vereniging Zakelijke Rijders (VZR) en volgt uit het huidige regeerakkoord waarin is afgesproken dat het kabinet samen met de Mobiliteitsalliantie ervaringen opdoet met alternatieve vormen van vervoer en betaling. Doel is om de keuzevrijheid te vergroten waardoor mobiliteit beter wordt gespreid zodat de beschikbare capaciteit op de weg en in het Openbaar Vervoer beter wordt benut en er meer bewegingsvrijheid komt. De pilot bestaat uit twee delen; een praktijkgedeelte en simulatie. In de eerste fase van de pilot is er een fysieke proef uitgevoerd onder 112 zakelijke rijders. In de tweede fase zijn de resultaten hieruit onder 1.800 respondenten getoetst.
In het huidige belastingsysteem betalen zakelijke rijders een “vaste forfaitaire bijtelling” per maand voor privégebruik. In de pilot is deze vaste bijtelling losgelaten en vervangen door een variabel bedrag op basis van gereden privékilometers. Naar verwachting gaat 70 procent van de zakelijke rijders minder privékilometers maken bij een variabele bijtelling. Vertaald naar de praktijk leidt dit tot een potentiële besparing van 15 procent minder gereden privékilometers van de zakelijke auto. Met in totaal 1,5 miljoen zakelijke rijders op de Nederlandse wegen betekent dit een besparing van 1,2 miljard kilometers per jaar. Voor die potentiële besparing zal 33 procent voor een alternatieve vervoersvorm kiezen. 20 procent denkt bijvoorbeeld vaker de fiets te pakken en 6 procent zal meer gebruikmaken van het Openbaar Vervoer. Een kleine groep verwacht dat er dan meer gereden gaat worden met de andere auto in het gezin.
“The proof of the pudding is in the eating. Deze pilot laat zien dat sturen op gedrag van automobilisten mogelijk is door een prijsprikkel”, stelt Mobiliteitsalliantie-voorzitter Steven van Eijck: “Die prijsprikkel leidt in deze pilot tot minder privé kilometers en andere vervoerskeuzes. Wij pleiten voor meer onderzoek, maar deze pilot draagt bij om in de toekomst tot een doordacht en breed gedragen systeem van betalen naar gebruik te komen. Immers, hierbij gaat de gebruiker betalen van bezit naar gebruik waarbij ook een prijsprikkel ontstaat om andere vervoerskeuzes te maken”.
Op basis van de onderzoeksresultaten zou 60 procent van de zakelijke leaserijders die nu bijtelling betalen positief tegenover een variabele bijtelling staan; 20 procent is neutraal. Jan van Delft, voorzitter van de VZR die de pilot uitvoerde: “Deze resultaten lijken te wijzen op een groeiend draagvlak voor dit systeem onder zakelijke rijders. Dit willen we graag verder onderzoeken”. Voor invoering van een variabele bijtelling is overigens een betrouwbaar sluitend rit registratiesysteem onontbeerlijk. Hiermee is al uitgebreide praktijkervaring opgedaan met systemen die vallen onder het Keurmerk Ritregistratie Systemen; een initiatief van de VZR, de Branchevereniging Van Leveranciers Rit registratiesystemen (BVLR) en de RAI Vereniging.
Succesvolle invoering van betalen naar gebruik is gebaat bij voldoende aantrekkelijke vervoersalternatieven zoals Openbaar Vervoer en de tweewieler. De Mobiliteitsalliantie pleit daarom voor een investering van 3 miljard eiro per jaar extra in mobiliteit. Hiervoor heeft het recent een 7-punten plan gepresenteerd om mobiliteit adequaat te borgen in een volgend regeerakkoord.