Een 35-urige werkweek voor een voltijdbaan, een bonus elke 2 maanden en 44 procent meer loon dan de gemiddelde werknemer buiten de auto-industrie verdient: BMW, Mercedes en de Volkswagen Groep bieden een uitstekende werkomgeving. Volgens het Duitse Statistische Bundesamt verdient het personeel van autofabrikanten in Duitsland gemiddeld 92.893 euro bruto per jaar, inclusief bonussen. Voor alle Duitse fulltimers samen ligt het gemiddelde op 64.441 euro; een verschil van ruim 44 procent.
Maar hoe slechter de situatie bij de Volkswagen Groep, Mercedes en BMW wordt, hoe meer deze arbeidsvoorwaarden onder druk komen te staan. Omdat de Duitse auto-industrie van mening is dat zij momenteel een zware strijd te voeren heeft, wil zij tijdens de komende loononderhandelingen voor de metaal- en elektrotechnische industrie, die dit najaar plaatsvinden, voorstellen om met name de bonussen af te schaffen. Mercedes wil daarnaast dat het fabriekspersoneel meer uren gaat werken voor hetzelfde salaris.
In de eerste helft van het jaar werkten er slechts 691.500 mensen bij autofabrikanten en toeleveranciers in Duitsland. Dat zijn 142.000 minder werknemers dan in 2018. Vorig jaar kromp het aantal banen in de auto-industrie met 5,8 procent. Geen enkele andere grote industrietak (meer dan 200.000 werknemers) kromp in Duitsland harder. Het aantal banen bevindt zich op het laagste niveau sinds 2005.
En dat is, zachtjes uitgedrukt, waarschijnlijk niet te wijten aan lage lonen. Maar hierin zit wel een ongemakkelijke tegenstelling: de Duitse auto-industrie behoort financieel tot de aantrekkelijkste werkgevers van het land, maar steeds minder mensen zijn bij BMW, Mercedes en de Volkswagen Groep in dienst.
Werken voor autofabrikanten is bovendien aantrekkelijk vanwege zogeheten bedrijfseigen regelingen. Zo ontving personeel van Mercedes in 2025 (naast een kerstbonus) ook 5.220 euro aan winstdeling. Bij Porsche verdient 40 procent van ongeveer 23.000 werknemers in Stuttgart jaarlijks meer dan 100.000 euro.
Juist die extra’s zijn nu inzet van een veel grotere kostenstrijd. Mercedes schrijft in zijn officiële halfjaarbericht dat het in Duitsland een productiviteitsoffensief heeft gestart. Daarbij noemt het bedrijf expliciet meer werkuren zonder extra loon. Een voor juli geplande transformatiebetaling is doorgeschoven naar 2027 en ook andere beloningscomponenten en bijzondere betalingen worden opnieuw bekeken.
Dat komt niet uit de lucht vallen. Mercedes wil de kosten van zijn Duitse activiteiten verlagen en heeft eerder al gepleit voor een langere werkweek zonder evenredige salarisstijging. Dus niet alleen het aantal gewerkte uren staat bij Mercedes ter discussie, maar het hele loonpakket.
Porsche is al verder. Het bedrijf sloot eind juli een nieuw pakket met de ondernemingsraad en IG Metall. De kerstbonus daalt geleidelijk van maximaal 100 procent naar 60 procent van een maandloon, een deel van toekomstige loonsverhogingen wordt uitgesteld en thuiswerken wordt beperkt. Tegelijk verlengt Porsche de periode waarvoor een baangarantie geldt tot 2035. Daarnaast belooft het bedrijf om 2,1 miljard euro in Zuffenhausen en Weissach te investeren.
Maar Porsche wil nog verder afslanken. Het bedrijf wil tot 2035 nog eens 5.000 arbeidsplaatsen schrappen, grotendeels via natuurlijk verloop en vrijwillig vertrek. Volkswagen, BMW, Mercedes en grote toeleveranciers werken eveneens aan omvangrijke kostenbesparing programma’s. Autointernationaal.nl schreef over Volkswagen al eerder dat er veel ingrijpendere plannen voor personeelsreductie klaarliggen (100.000 banen).
Voor de werkgevers is de situatie duidelijk. Duitse fabrieken moeten goedkoper en productiever worden om internationaal te kunnen concurreren. Mercedes zegt zelf dat lagere kosten nodig zijn om zijn slagkracht te verbeteren. Porsche koppelt zijn ingrepen eveneens expliciet aan lagere personeelskosten, meer flexibiliteit en hogere productiviteit.
De werknemersvertegenwoordigers draaien de redenering om. Nadine Boguslawski, verantwoordelijk voor cao-beleid bij IG Metall, zegt dat het snijden in de lonen en de werktijden afleidt van fouten die de industrie zelf heeft gemaakt in haar modellenbeleid. “Aanvallen op de arbeidsvoorwaarden van werknemers zijn rookgordijnen die afleiden van het eigen falen”.
Arbeidsmarkteconoom Enzo Weber van het Duitse IAB plaatst eveneens een belangrijke kanttekening. De Duitse auto-industrie moet volgens hem niet proberen de internationale strijd vooral met lagere lonen te winnen. De veel grotere opdracht is de productiviteit en innovatie weer omhoog te krijgen.
Daarmee staat het bedrag van bijna 92.983 euro symbool voor meer dan alleen salaris. De Duitse auto-industrie heeft decennialang hoge productiviteit, sterke cao’s en goede salarissen met elkaar kunnen combineren. Nu de banen verdwijnen en de concurrentiedruk stijgt, wordt precies die oude afspraak opnieuw onderhandeld. Het salaris blijft hoog, maar de vanzelfsprekendheid eromheen verdwijnt snel.