Er is weinig zeker in Afghanistan: legers vallen binnen en trekken zich terug, regeringen staan op en vallen. Maar als de sleutel van een Toyota Corolla in het contact draait, zal de motor altijd tot leven komen.
We hebben het over een eenvoudige Japanse gezinswagen met een betrouwbare, zij het niet-glamoureuze reputatie. De Toyota Corolla is ’s werelds meest populaire auto, met meer dan 50 miljoen verkochte exemplaren sinds 1966. Hij is robuust, ongecompliceerd en betaalbaar en perfect afgesteld voor een land waar wegen overgaan in zwaar terrein en waar reparaties afhankelijk zijn van niet optimaal functionerende toeleveringsketens. Maar uit tientallen jaren van tegenspoed is in Afghanisatan een “make do” mentaliteit voortgekomen.
“Deze auto’s zijn er altijd voor de mensen geweest”, zegt Mohammad Aman. “Als je met deze auto’s reist, kunnen ze je overal naartoe brengen. De Corolla is niet lui, de carrosserie is robuust en ze doen het altijd”, zo vertelt de 50-jarige monteur. Andere auto’s zijn in vergelijking met deze Toyota zo fragiel als papier”, zo benadrukt hij.
In Afghanistan zijn Corollas vrijwel alomtegenwoordig. Vloten van de steunpilaar bieden in steden hun diensten aan. Corolla-taxi’s met geteisterde carrosserieën stuiteren langs Humvees die geïmmobiliseerd zijn sinds de Amerikaanse troepen zich in 2021 terugtrokken. Ook rijden er oudere exemplaren in Afghanistan rond, klaarblijkelijk over het hoofd gezien door de Sovjet troepen die destijds aanwezig waren in het land. Zelfs diegenen die met een terreinwagen een berg oprijden, kunnen worden ingehaald door een Corolla-coureur.
En overal bedekken Afghanen hun voertuigen met Engelstalige teksten als eerbetoon die het merk romantiseren: “Geluk is een Toyota-gevoel”, “Toyota bepaalt de norm” en “Mooie Corolla” zijn de onofficiële slogans geworden van de slopende files in Kabul. Exemplaren van de Corolla overstroomden Afghanistan na de terugtrekking van de Sovjet troepen in 1989 en de daaropvolgende ineenstorting van de USSR. Daarvoor domineerde het Russische staatsmerk Lada de markt. Sindsdien spelen de Corollas een rol op de achtergrond in de nationale geschiedenis.
Toen Washington na de aanslagen van 9/11 luchtaanvallen lanceerde, ontvluchtte Taliban oprichter Mullah Omar zijn schuilplaats in Kandahar in een witte Corolla. Die auto werd in 2001 begraven, maar vorig jaar opgegraven. “Hij is nog steeds in goede staat”, zei een woordvoerder van de Taliban-regering triomfantelijk, eraan toevoegend dat de witte Toyota publiekelijk tentoongesteld zou moeten worden als een “groot historisch monument”. Tijdens de 20 jaar durende opstand van de Taliban werd de Corolla het favoriete voertuig van autobommenmakers. Ze waren goedkoop en vielen, volgepropt met explosieven, niet op het het verkeer voordat zij met verwoestende gevolgen op doelen werden geramd.
In 2022, nadat de Amerikaanse troepen zich hadden teruggetrokken, pochten de Taliban-autoriteiten over een nieuwe, door Afghanistan ontworpen sportwagen: een vermeend symbool van vooruitgang. Maar onder zijn gestroomlijnde, aerodynamische buitenkant zaten de mechanische ingewanden van een bescheiden Corolla.
Overal proppen uitgestrekte families zich in de auto, met veel meer passagiers dan zitplaatsen. “In andere landen wordt alles gebruikt zoals het bedoeld is”, zegt autodealer Azizullah Nazari. “Maar in Afghanistan geven mensen niet veel om dergelijke normen”. De 39-jarige heeft geïmporteerde Corollas verkocht voor elk budget (1.500 tot 14.000 dollar) en velen lijken een omslachtige route naar het land te hebben genomen. Hij wijst naar een smetteloos wit model, blijkbaar afkomstig uit Canada. Het interieur is bekleed met Koreaanse kranten en hij heeft een Ghanese nummerplaat. Een ander heeft een bumpersticker van een Amerikaanse universiteit, en weer een ander exemplaar heeft het wapen van een district in Midden-Duitsland. Maar al hun wegen hebben naar Afghanistan geleid, waar “mensen een speciale liefde hebben voor Toyota”, zo benadrukt Nazar.
Het vertrouwen van de Afghanen in de auto is zo groot dat de grootste reparatiemarkt van de hoofdstad niet wordt bediend door verharde wegen. Shuhada-e Salehin is een oerwoud van verwisselbare reserveonderdelen waar Corolla’s worden geprezen om hun dagelijkse betrouwbaarheid. “De auto’s van sommige mensen zijn eenvoudig, maar sommigen hebben een passie om ze chique te maken”, legt monteur Aman uit. Verontreinigd met motorvet, turen zijn collega’s onder de motorkap van een onmogelijk gehavende wagen uit 1991: het lakwerk is gebarsten als een droge rivierbedding, het achterwiel geblokkeerd door een steen, een afbladderende ‘my Toyota is fantastic’ sticker op het raam geplakt. Naast de deur spelen anderen met ranken van bedrading in de voetenruimte van een Corolla versierd met cursief vers: “HighSpeed Toyota. Top en fantastische auto ter wereld. Compatibel met alle omstandigheden”. Een saai groen model in de buurt is onwaarschijnlijk gebrandmerkt als “Dramatic Classic Car”.
In het middagverkeer in Kabul bestuurt de 27-jarige taxichauffeur Naqeebullah een zon gebleekte Corolla die drie jaar ouder is dan hij terwijl hij op zoek is naar klanten. Hij schat dat 80 procent van de voertuigen op de weg overeenkomt met die van hem. “Alle auto’s vallen hier door de mand als zij als werkpaard gebruikt worden, behalve de Toyota Corolla”, stelt hij eenvoudig. Uit zijn achteruitkijkspiegel zwaait een gebedskaart. “Geprezen zij degene die dit vervoermiddel dienstbaar aan ons heeft gemaakt”, staat er.