De Raad van Bestuur van Stellantis heeft de Italiaan Antonio Filosa benoemt tot nieuwe CEO. Met deze beslissing kunnen wij gerust spreken van een Italiaanse coup, want ook de voorzitter van het autoconcern, John Elkann, is afkomstig uit dit land.
Beide heren zijn vertegenwoordigers van de Fiat Chrysler familie waarmee Peugeot SA in 2021 geleden fuseerde. Toen was de Franse tak de bovenliggende partij en kon Carlos Tavares de rol van CEO toe-eigenen. Maar hij heeft, mede vanwege meningsverschillen met Elkann over de bedrijfsstrategie, eind vorig jaar het veld moeten ruimen. Het is de Peugeot familie echter niet gelukt om een opvolger uit eigen kamp te benoemen. Dat betekent niet alleen gezichtsverlies voor de Franse autoproducent, maar ook voor de regering Macron.
Zoals gezegd is Filosa (foto) de opvolger van Carlos Tavares. Die moest in december als CEO het veld ruimen na scherpe daling van de winst en de verkoop, niet alleen in de Verenigde Staten, maar ook in Europa. Daardoor ontstonden er vragen over zijn leiderschap. In die situatie kon Elkann ongestoord aan zijn stoelpoten gaan zagen. Met het ontslag van Tavares als resultaat. Filosa is een misdienaar van de laatste ‘echte’ topman van Fiat Chrysler Automobiles, Sergio Marchionne.
Bij Stellantis rommelt het al maanden. Terwijl het concern blijft uitpakken met toekomstplannen over elektrificatie en schaalvoordelen, stapelen de interne problemen zich op: tegenvallende verkopen (momenteel vooral bij Lancia en Maserati, maar in mindere mate ook bij DS en Fiat), ontevreden werknemers, torenhoge voorraden in Noord-Amerika en modellen die gestaag minder tot de verbeelding spreken. Het plotselinge vertrek van Tavares, berucht om zijn genadeloze bezuinigingen, kwam dan ook niet helemaal onverwacht, al was bij zijn ontslag nog geen opvolger voorhanden. Die dien zich nu, 5 maanden later, alsnog aan.
Filosa die nu door de Raad van Bestuur naar voren wordt geschoven als nieuwe CEO is geen buitenstaander, maar een doorgewinterde insider die al 25 jaar in dienst is. De laatste 4 jaar bij Stellantis en daarvoor bij Fiat Chrysler. Daar gaf hij leiding aan de activiteiten van het bedrijf in Zuid-Amerika, waar hij onder meer de marktpositie van Citroën, Jeep, Peugeot en RAM succesvol uitbouwde. Recentelijk kreeg hij de verantwoordelijkheid over de hele Amerikaanse markt. Daar begon hij naar eigen zeggen met het gladstrijken van de plooien met de dealers: de voorraad aan onverkochte auto’s moest omlaag, de communicatie werd verbeterd en de vakbonden werden vaker uitgenodigd voor een kop koffie. Het zijn geen onbelangrijke stappen in de goede richting, maar vooralsnog blijven tastbare resultaten op product niveau uit. Met als gevolg dat Stellantis marktaandeel blijft verliezen in Noord Amerika.
De benoeming van Filosa komt dus op een moment waarop het autoconcern meer dan ooit behoefte heeft aan een krachtige bestuurder met visie. Filosa wordt door de Raad van Bestuur van Stellantis geprezen om zijn kennis van het bedrijf en zijn “mensgerichte stijl”. Toch zal hij vooral moeten laten zien dat hij niet enkel de spreekbuis is van Fiat-erfgenaam John Elkann. Er wachten hem diverse uitdagingen: niet alleen het stoppen van het verlies aan marktaandeel op de Noord-Amerikaanse markt (waar Ford en General Motors steeds meer de buit lijken te verdelen), maar ook de vraag beantwoorden of Stellants nou écht 14 merken nodig heeft. Niet alleen de levensvatbaarheid van het op het internationale autotoneel terugkerende Lancia komt daarmee ter discussie te staan, maar ook die van DS (kunnen de betreffende modellen niet weer gewoon Citroën gaan heten?) en Maserati (waar zijn in vredesnaam de synergie voordelen met de andere merken?). Specifiek in Noord-Amerika speelt de vraag of het nog de moeite loont om Chrysler te reanimeren. Dat merk verkeert al geruime tijd in een identiteitscrisis. Verder dient ook Opel tegen het licht gehouden te worden. Want wat doet Stellantis verkeert als Seat op de thuismarkt van dit merk inmiddels meer auto’s weet te verkopen?
Op 23 juni neemt Filosa plaats achter het stuur bij Stellantis. Dan moet duidelijk worden of hij met een eigen visie heeft, of een lakei blijkt te zijn van Elkann die primair oog heeft voor de belangen van de Italiaanse tak van Stellantis. Filosa zal sowieso het ontwikkelingstempo van nieuwe modellen dienen op te voeren. Renault en Volkswagen zijn er inmiddels, onder druk van BYD, in geslaagd om de tijd die nodig is om verse producten op de markt te brengen te halveren. Als Stellantis wil overleven, dan kan zij op dit punt niet achterblijven.
Een andere topprioriteit voor Filosa wordt zoals gezegd het stoppen van de neergang in de Verenigde Staten, waar de verkoop vorig jaar met 15 procent daalde. Maar de importtarieven van 25 procent voor auto’s uit het buitenland maken een ommekeer echter moeilijk. Een groot deel van de voertuigen die Stellantis in de Verenigde Staten verkoopt, worden in Canada of Mexico gebouw. Nu de kaarten voor wat betreft de importtarieven opnieuw geschud worden, leidt dit tot hogere kosten en verstoorde toeleveringsketens.
Toch zou het verkeerd zijn als Filosa in zijn agenda meer tijd inruimt voor het managen van de Noord-Amerikaanse divisie van Stellantis dan bijvoorbeeld voor Europa. Want ook in onze marktregio staat het autoconcern voor grote uitdagingen. Bijvoorbeeld de toenemende concurrentie van BYD, Chery en MG uit China. Afgelopen maand wist Stellantis ein-de-lijk een eind te maken aan het marktaandeelverlies in Europa, maar ook hiervoor geldt: één zwaluw maakt nog geen zomer.