De Franse minister van Economische Zaken, Bruno Le Maire, heeft gezegd dat Carlos Ghosn niet langer in staat is om Renault te leiden. Hiermee sluit hij aan bij de analyse die Autointernationaal.nl gisteren maakte, namelijk dat de topman niet langer te handhaven is.
Le Maire wil dat er een interim bewind komt bij de autofabrikant nu Ghosn in Japan gearresteerd is wegens belastingfraude en andere financiële malversaties. Hij zou maar de helft van wat hij bij Nissan verdiende, hebben opgegeven bij de Japanse fiscus. Ghosn wordt ook beschuldigd van misbruik van de sociale wetgeving. Hij zou illegaal gebruik hebben gemaakt van bedrijfsmiddelen. De beschuldigingen hebben betrekking op een langere periode waarin de Braziliaan eerst CEO en vervolgens voorzitter van Nissan was. Justitie is in actie gekomen na meldingen van een klokkenluider bij het Japanse automerk.
De Franse minister van Economische Zaken (op de foto hierboven rechts tijdens de presentatie van de Alpine A110 sportwagen; niet de minste verdienste van Ghosn voor Frankrijk) eist nog niet formeel dat de 64-jarige Renault topman aftreedt als voorzitter annex CEO. Daarvoor beschikt de Franse staat, die een belang heeft van 15 procent in de autofabrikant, nog niet over voldoende bewijzen. Bovendien zijn er geen aanwijzingen dat Ghosn in Frankrijk fiscale fraude zou hebben gepleegd, aldus Le Maire. Sowieso dienen de gepaste wettelijke procedures gevolgd te worden”.
“Zodra ik het nieuws hoorde dat Ghosn in Japan was opgepakt omdat hij met zijn belastingaangiftes zou hebben gesjoemeld, hebben Gérald Darmanin (de Franse minister van Financiën, red.) en ik de bevoegde Belastingdiensten de financiën van hem in Frankrijk laten onderzoeken”, aldus Le Maire. Er kwam daarbij volgens de minister niets bijzonders aan het licht. De Raad van Bestuur van Renault zal zich binnenkort over de kwestie buigen. Le Maire benadrukte dat de alliantie tussen Renault en Nissan door de affaire Ghosn wankel is geworden, maar dat zij niet mag worden verbroken. “De samenwerking is in het belang van Frankrijk en Japan, en van Renault, Mitsubishi en Nissan”, zo waarschuwt de minister.
In februari kreeg Ghosn nog voor 4 jaar verlenging van zijn contract als CEO van Renault. De Franse staat bezit zoals gezegd 15 procent van de aandelen Renault, dat op zijn beurt een controlerend belang van iets meer dan 43 procent in Nissan heeft. Le Maire laat weten dat Renault “in de komende uren” een tijdelijke managementstructuur zou moeten opzetten. De Raad van Bestuur dient zich uit te spreken over de vervanging van Ghosn voor de periode dat Ghosn in Japan in hechtenis zit. De hoofdpersoon zou op het punt staan om zijn ontslag aan te bieden. Mitsubishi heeft op haar beurt verklaard “met spoed te onderzoeken of zich daar ook soortgelijke misstanden hebben afgespeeld”.
Ghosn is in korte tijd de tweede topman van een grote autofabrikant die in de gevangenis belandt. Eerder was de voormalige CEO van Audi, Rupert Stadler, het haasje. Ook toen was fraude de aanleiding. Stadler had niet tegenover de Belastingdienst gejokt over zijn inkomen, maar wordt verantwoordelijk gehouden voor de sjoemelsoftware in de door Audi ontwikkelde 3.0 TDI dieselmotor. In de Verenigde Staten werd een hoge manager van Volkswagen tot 7 jaar cel veroordeeld vanwege de fraude met de uitstootwaarden.
Het oppakken van Ghosn leidt tot chaotische toestanden bij Renault en bij de alliantie met Nissan en Mitsubishi waar hij ook de scepter zwaaide. Wat Sergio Marchionne voor Fiat Chrysler was, dat was Ghosn voor Renault Nissan. Hij was de drijvende kracht én de reddende engel. Ghosn redde in 1999 niet alleen Nissan van de ondergang, en trok meer recent ook Mitsubishi uit een financieel moeras, hij wist Renault dankzij de winstbijdrage van de Japanse partner te transformeren tot één van de meest succesvolle autofabrikanten. Daarvoor waren bij Nissan we draconische maatregelen nodig, vandaar zijn naam ‘monsieur Le Cost Cutter’. Maar dat wordt Ghosn niet meer aangerekend. Hij slaagde er zelfs in van de alliantie vorig jaar de grootste autofabrikant ter wereld te maken. Tijdens de zegetocht van Ghosn kreeg hij vele huwelijksaanzoeken van Japanse vrouwen. Dat kwam ook omdat de media tol op hem waren. Ghosn was het tegenpool van de ingetogen, ogenschijnlijk verlegen en onzekere Japanse manager. Hij werd meerdere keren verkozen tot ‘Automotive Manager van het Jaar’.
Dit succes steeg hem evenwel naar het hoofd, met exorbitant hoge salariseisen. Die werden uiteindelijk ingewilligd door de Franse staat. President Emmanuel Macron (op de tweede foto rechts) voelt zich nu ernstig in verlegenheid gebracht. De Franse staat is zoals gezegd met een pakket van 15 procent nog steeds één van de grootste aandeelhouders van Renault en heeft vetorecht. Op de torenhoge beloning van Ghosn was al jaren felle kritiek, maar Macron hield hem de hand boven het hoofd. Ghosn behoort tot de best betaalde topmanagers van Frankrijk. Over de vergoeding die hij ontving van Nissan (in zijn laatste jaar als uitvoerend topman 9,2 miljoen euro) en sinds vorig jaar van Mitsubishi (ook de nodige miljoenen), was hij blijkbaar minder tevreden, waardoor hij begon te frauderen.
Geluk bij een ongeluk is dat men zich vorig jaar bij Renault begon te realiseren dat Ghosn, ondanks zijn enorme faam en toegedichte onaantastbaarheid, ook maar een mens is die vroeg of laat een keer kan struikelen. Daarom werd er een potentiële kroonprins aangesteld in de persoon van financieel directeur Thierry Bolloré. Bij Nissan werd Ghosn vorig jaar op eigen verzoek vervangen als CEO door Hiroto Saikawa. Dat was vooral omdat hij meer tijd wilde besteden aan de nieuwste aanwinst Mitsubishi. Saikawa laat zijn vroegere baas nu keihard vallen. Sterker nog: voor de draaiende camera’s stak hij Ghosn een samurai zwaard in de rug.
Nissan krijgt zo goed als zeker een nieuwe voorzitter en Mitsubishi vermoedelijk een andere CEO. Wat er bij Renault gaat gebeuren, zal deels afhangen van het verdere justitiële traject. Als Ghosn vast blijft zitten, dan kan hij zijn werk niet doen en zal hij vermoedelijk uit zijn functie worden gezet, net als met Stadler is gebeurd. Bolloré (derde foto) zou hem dan kunnen opvolgen. Dat maakt de bewindvoering bij Renault niet tot een levensgroot probleem, maar de alliantie staat wel op het spel. Nissan levert een veel grotere winstbijdrage en voelt er zodoende niks voor om opnieuw naar de pijpen van een Fransman te gaan dansen.
Wat Le Maire zegt, is evenwel waar: samenwerking blijft ook in het belang van Nissan en Mitsubishi. Onder leiding van de van zijn voetstuk gevallen Ghosn zijn deze autofabrikanten nauw verweven geraakt met Renault. Er wordt gebruik gemaakt van gezamenlijke platforms, motoren, transmissies en andere onderdelen. Ook doen zij veel ontwikkelingswerk samen en wordt er gebruik gemaakt van de productiefaciliteiten van elkaar. Renault en Nissan zijn met de gezamenlijke overname van AvtoVaz/Lada een gewaagd avontuur aangegaan, waarvan de vruchten pas in de toekomst écht geplukt kunnen worden. Indien het vlechtwerk van Ghosn uiteen gerafeld wordt, zijn er louter verliezers. Van schaalvoordelen is niet langer sprake, waardoor Renault, Nissan en Mitsubishi met een hogere kostenstructuur geconfronteerd zullen worden. Daar zit men in Tokio en Parijs niet op te wachten. Nissan heeft sowieso momenteel al meer dan genoeg problemen (fraude met verbruikcijfers in eigen land, tegenvallende verkopen in Europa, verlies aan marktaandeel in Noord Amerika). Toch zal men in Japan proberen om het machtsvacuüm dat Ghosn achterlaat te gerbuiken om haar eigen positie binnen de alliantie te versterken. Bijvoorbeeld door te eisen dat het nu de beurt is aan een landgenoot om het samenwerkingsverband te leiden.