Samenwerken met de Fransen is geen sinecure. Dat weten wij van de stroeve samenwerking tussen de KLM en Air France. Wie daar over mee kunnen praten, zijn de werknemers van Nissan. Die hebben zachtjes aan hun buik vol van de samenwerking met Renault.
Er zijn frappante overeenkomsten. In 1999 verkeerde Nissan in zwaar weer. Diverse collega autofabrikanten gaven geen cent meer voor de Japanners, maar Renault zag er wel brood in en verwierf een controlerend belang. Daarmee werd een faillissement van Nissan voorkomen.
KLM was in 2003 in financieel opzicht niet aan het eind van zijn Latijn, maar wel was duidelijk geworden dat deze onze luchtvaartmaatschappij vanuit internationaal perspectief te klein was voor het tafellaken (en te groot voor het servet). Men was bang voor een Sabena scenario en ging daarom op zoek naar een sterke partner. Die werd gevonden in het grotere Air France. Die werd dan ook de bovenliggende partij in de samenwerking, al was er technisch gezien sprake van een overname van KLM.
KLM en Nissan bestaan nog steeds. Sterker nog: zij draaien uitstekend. En juist daar zit de pijn. Kort door de bocht heerst bij de KLM de stemming dat zij het geld verdienen dat bij het stakende Air France weer verloren gaat. Daar wringt de schoen. KLM zou graag meer erkenning hebben voor haar goede prestaties, maar ziet haar autonomie binnen de ‘samenwerking’ bedreigd worden.
Bij Nissan heerst een soortgelijke sfeer. Verrassend snel werd deze autofabrikant door Carlos Ghosn weer opgelapt. De schulden werden afgelost en Nissan had spoedig zijn oude vorm weer gevonden. Concreet betekende dat: meer auto’s dan Renault verkopen tegen een hogere winstmarge. Maar Nissan had niet het gevoel dat zij daarvoor voldoende erkenning kreeg. Eigenlijk rechtvaardigden de bedrijfseconomische prestaties een grote mate van autonomie, maar het tegendeel bleek waar: namens Renault stuurde Ghosn aan op een volledige fusie. En met haar controlerende belang kan zij haar zin ook doordrijven.
In een goed huwelijk heeft de ene partner oog voor de belangen en wensen van de ander. Helaas lijken Air France noch Renault zo’n partner te zijn. Zij zijn niet goed in overleg, noch in de ander een glansrol gunnen. Waar de Fransen wel goed in zijn, is op een eigenwijze en arrogante manier de botte bijl hanteren. Gewoon, omdat het formeel kan. Maar vroeg of laat verlies je in een dergelijk slecht huwelijk de steun van je partner.
Dat is nu bij KLM en Nissan gebeurt. Althans, de Nederlandse regering heeft ingegrepen door de Fransen lik op stuk te geven en een fors aandeel in Air France te verwerven. Daar is men in Parijs pissig om, maar het was goed dat er een koekje van eigen deeg werd uitgedeeld. Het signaal is duidelijk: Nederland en de KLM laten niet met zich sollen. Een groot deel van de bevolking steunt de kostbare aandelenaankoop van de regering.
Zoiets had de regering van Japan natuurlijk ook kunnen doen: aandelen in Renault kopen. Maar niet iedereen houdt onder druk zijn rug in ethisch opzicht recht. De dreigende fusie tussen Nissan en Renault leidde tot een duistere praktijken. Nissan was malversaties van Ghosn op het spoor, maar deed hiervan niet op een normale manier aangifte. Via een kongsi met de Japanse justitie en mogelijk ook de regering werd de topman van de alliantie en zijn partner in crime Greg Kelly in de val gelokt.
Ik wil het gedrag van Hiroto Saikawa, de baas van Nissan, niet goed praten, maar ik denk dat er meer begrip voor de frustratie bij deze Japanse autofabrikant kan zijn nu wij in de vorm van de KLM aan de lijve hebben ondervonden hoe het is om onder het juk van een dominante Franse partner te moeten leven. Dan kom je in verzet. De wijze van protest van Nissan verdient geen schoonheidsprijs, maar wij kunnen ons gerust solidair voelen met deze autofabrikant.