Het voelt nog wat ongemakkelijk: een rit in een zelfrijdende auto. Achter het stuur zitten, maar niets hoeven te doen: dat is nu nog tegennatuurlijk. Maar voor jouw (klein)kinderen kan het over een aantal jaar anders zijn, want langzaam maar zeker wint de zelfstandig rijdende auto aan vaart.
Mercedes is zo ver met de ontwikkeling van een auto die zelf gas kan geven, die kan remmen en die kan sturen, dat het theoretisch mogelijk is voor de bestuurder om ondertussen een film te kijken. Echt zorgeloos ontspannen is het niet, want het zit nu nog in ieders systeem om continu op de weg te blijven letten. Bovendien werkt de techniek van Mercedes nog niet feilloos, waardoor men binnen 10 seconden het stuur over moet nemen als de auto daar om vraagt.
Dat hier nu verslag kan worden gedaan, komt doordat Mercedes de pers heeft uitgenodigd voor een testrit in haar nieuwste autonoom rijdende prototype. Tesla is al jaren actief met haar Autopilot systeem waarmee een auto zelfstandig rij taken kan uitvoeren, maar de Duitse fabrikant brengt als eerste een auto op de markt die met hoge snelheid zelfstandig kan en mag rijden. Het gaat om het ‘Level 3’. De techniek die Tesla hanteert, is van ‘Level 2’ niveau. Dit betekent dat de Mercedes daadwerkelijk het rijden over kan nemen. De bestuurder kan ondertussen iets anders gaan doen, maar mag niet in slaap vallen.
Het autonoom rijden is nog wel aan veel beperkingen gebonden. Vooralsnog is de Drive Pilot van Mercedes alleen bruikbaar bij helder weer, overdag (bij daglicht), niet in een tunnel en alleen op de rechterhelft van de snelweg (waar de verkeersintensiteit doorgaans te groot is). Maar op de linker baan kan een voertuig met maximaal 95 km/u achter een voorligger rijden. De auto zal dan in zijn spoor volgen. Mercedes verwacht dat binnen een paar jaar 130 km/u zelfstandig rijden mogelijk is.
De volgende stap bij de ontwikkeling van zelfstandig rijdende auto’s is Level 4. Dat hoeft de bestuurder helemaal niet meer op te letten en is er feitelijk sprake van een ingebouwde (taxi)chauffeur. De bestuurder zal dan ook niet meer aansprakelijk zijn als er een ongeluk plaatsvindt. De verantwoordelijkheid om aanrijdingen te voorkomen, verschuift naar de autofabrikant.
Veel andere autofabrikanten bieden ook al rij assistentiesystemen op Level 2 niveau aan. Maar er zijn nog maar weinig merken die de stap naar Level 3 techniek durven te zetten omdat de juridische consequenties bij een ongeluk groot kunnen zijn. Mercedes is dat stadium echter al voorbij. Een woordvoerder zegt zelfverzekerd: “Ik durf mijn handen in het vuur te steken dat onze auto veilig genoeg is”.
Duitsland loopt voorop met het toelaten van zelfstandig rijdende auto’s op de openbare weg. Op de Autobahn in het hele land is ‘Level 3 rijden’ toegestaan. De benodigde wetgeving werd 4 jaar geleden al goedgekeurd. Elders in Europa is de door Mercedes ontwikkelde techniek nog niet te gebruiken. Aleen in de Amerikaanse staten Californië en Nevada kan dit ook, evenals in een handvol Chinese steden.
Naast Mercedes heeft ook BMW een Level 3 auto in Duitsland gelanceerd. Die kan evenwel ‘slechts’ tot een tempo van 60 km/u zelfstandig rijden. Dat juist Duitse autobouwers vooroplopen in de ontwikkeling van zelfrijdende auto’s, is een opsteker voor de auto-industrie bj onze oosterburen. Die kwam de afgelopen maanden regelmatig negatief in het nieuws vanwege tegenvallende verkopen, lagere winstcijfers, dreigende ontslaggolven en de moeizame overgang naar elektrisch rijden.
In en rond Berlijn wordt al jaren volop geëxperimenteerd met zelfrijdende auto’s, vertelt Daniel Göhring van de Freie Universität Berlin. Hij werkte mee aan de zelfrijdende auto ‘AutoNOMOS’, dat in 2017 werd overgekocht door het Nederlandse TomTom. Hun zelfrijdende voertuig reed al in 2015 ruim 2400 kilometer geheel zelfstandig door Mexico. “In die jaren was autonoom rijden echt booming. Nu ligt de focus van autobouwers veel meer op de elektrische auto”, vertelt Göhring in Berlijn. Zelfrijdende auto’s zouden echter, naast meer veiligheid, ook kunnen bijdragen aan milieuvriendelijker verkeer. “Er is minder parkeerruimte nodig en zo’n auto kan zuiniger rijden”.
De ontwikkeling van zelfrijdende auto’s gaat hard, zegt de onderzoeker. “Door een stad rijden kan eigenlijk al. Het venijn zit hem in de één procent heel ingewikkelde verkeerssituaties, zoals een ambulance die over de tegengestelde rijbaan rijdt”. Volledig zelfstandig rijden kan daarom nog jaren, misschien decennia, duren. Uiteindelijk moet de computer in alle gevallen beter en veiliger kunnen rijden dan een mens. Dat is pas bij ‘Level 5’ het geval. Als dat niveau wordt bereikt, stap je in een auto en rijd je automatisch naar de bestemming. Een rijbewijs zou dan niet meer nodig zijn. Maar dat is nog verre toekomstmuziek.
Het zal de samenleving in ieder geval drastisch veranderen, denkt Göhring. Het aantal ongelukken neemt drastisch af, mensen met beperkte mobiliteit kunnen zich vrijelijk door de stad bewegen en autobestuurders hebben plots uren vrije tijd extra. “In mijn wereld van informatica zeggen we dat effecten op korte termijn worden overschat en op lange termijn onderschat. De gevolgen zullen dus groter zijn dan we nu kunnen bedenken”.