In Nederland rijden honderdduizenden personenwagens rond die eigenlijk door een garage zouden moeten worden gecontroleerd of gerepareerd. Het gaat om auto’s die het onderwerp zijn van terugroepacties die de RDW classificeert als “ernstig”.
Inzittenden lopen het risico op ernstigere gevolgen bij ongelukken, bijvoorbeeld door problemen met de airbags. Bij 1 op de 5 getroffen auto’s kan het probleem op zichzelf al een ongeluk veroorzaken, bijvoorbeeld doordat de accu in brand vliegt. Het aantal terugroepacties van getroffen auto’s schommelt, maar er is geen duidelijke stijging of daling:
Automobilisten rijden soms jarenlang door, ondanks een openstaande terugroepactie. Zo nemen er nog steeds exemplaren van de Daihatsu Materia waarvan de bouten rond het stuur mogelijk niet goed vastzitten deel aan het verkeer. Ondanks dat er 19 jaar geleden een terugroepactie werd gestart en dat reparatie gratis is.
Minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat (VVD) overweegt een wet om automobilisten te verplichten mee te werken aan terugroepacties. “Het gaat om jouw veiligheid en om die van jouw gezin. Het is echt belangrijk dat dit gebeurt”.
Doorrijden kan ook gevolgen hebben voor de verzekeringsdekking, aldus een woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars, al hangt dat af van de omstandigheden (een openstaande terugroepactie is daarvoor op zichzelf niet genoeg). Maar een verzekering kan komen te vervallen als iemand bewust blijft doorrijden met een brandend lampje op het dashboard dat wordt veroorzaakt door een probleem waarvoor de RDW heeft gewaarschuwd. In zo’n geval zal de eigenaar van de auto de schade bij een ongeval zelf moeten betalen. Het belangrijkste is dat men de kans krijgen om een mankement te laten repareren en dat dit ook gebeurt, zo benadrukt de woordvoerder van verzekeraars. En zo niet: “dan zijn wij er voorstander van dat aanvullende maatregelen worden onderzocht om dit te verbeteren”.
Volgens de RDW gaat het om ruim 400.000 auto’s, al is het precieze aantal niet zeker, zo tekent de instantie zelf aan. Er kunnen zowel herstelde personenwagens als getroffen exemplaren ontbreken in die telling, omdat er geen verplichting is om die data correct aan te leveren.
Wat Karremans betreft moet die registratie eerst worden verbeterd, net als de communicatie met de auto-eigenaren. “Wij hebben nu geen goede grip op dit probleem en weten niet om hoeveel auto’s het precies gaat”, stelt hij. Als een betere communicatie niet werkt, gaat de minister nadenken over een verplichting voor consumenten om mee te werken.
Bij de openstaande terugroepacties zijn het in 7 op de 10 gevallen delen van de veiligheidsuitrusting die het probleem zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om gordels, airbags, de zogeheten Isofix bevestigingspunten van kinderstoeltjes of hoofdsteunen. De meeste terugroepacties op dit vlak komen momenteel door airbags van Takata. Dat Japanse bedrijf leverde luchtzakken aan verschillende autofabrikanten die blijken te kunnen ontploffen. Daardoor zijn in het buitenland doden gevallen. Naar schatting 160.000 auto’s rijden in Nederland rond met zo’n kwetsbare airbag, al is bij ons de kans op ontploffing kleiner omdat aanhoudend warm, klam weer doorgaans de trigger voor zo’n ontploffing is.
Andere recente voorbeelden zijn de plug-in hybride Ford Kuga, waarvan de accu in brand kan vliegen, en de Volvo EX30, waarvan de hoofdsteunen kunnen losraken. Over die laatste terugroepactie worden de eigenaren komende week ingelicht.
Het probleem met de terugroepacties is al langere tijd bekend; al in 2019 beloofde het kabinet-Rutte III beterschap. Toen werd ook al onderzocht of voertuigeigenaren konden worden verplicht om hun auto’s te laten herstellen en of ook fabrikanten konden worden verplicht om beter informatie aan te leveren.
In andere landen gelden strengere regels: zo kunnen in Noorwegen, Denemarken en Duitsland fabrikanten sancties krijgen als ze niet aan de voorwaarden voor terugroepacties voldoen. In Denemarken, Duitsland en Finland kunnen auto-eigenaren boetes krijgen als zij gebreken niet laten herstellen. Autobranche-organisatie Bovag is voorstander van een verplichting voor voertuigeigenaren, net als de RDW en de Inspectie voor Leefomgeving en Transport. Mensen zouden dan een verbod kunnen krijgen om te rijden op de openbare weg met een niet-opgelost probleem, net zoals dat met een verlopen APK gebeurt. Dan moet de registratie bij de RDW wel beter dan nu het geval is, vindt de Bovag, omdat mensen anders onterecht een rijverbod opgelegd kunnen krijgen.