Als je naar de Duitse verkoopstatistieken kijkt, dan staat Volkswagen nog steeds bovenaan met 18,7 procent marktaandeel. Maar Mercedes is inmiddels bijna half zo groot met 9,2 procent en Audi volgt met 9,0 op korte afstand. BMW heeft bij onze zuiderburen iets minder marktaandeel (7,6 procent), maar is wel groter dan zowel Ford en Opel. Dit betekent dat de grootste bedreiging voor Volkswagen niet van zijn volumecollega’s komt, maar van de premiummerken uit eigen land.

Het de Arteon wil Volkswagen hun opmars stoppen. In het verleden werd de aanval op de premiumconcurrentie ook al eens geopend, toen met de Phaeton en (Passat) CC als wapens. Maar de eerste prijstechnisch geen enkele aansluiting met de rest van het gamma, waardoor dit model tot mislukken gedoemd was; de overstap maken vanuit de Passat zat er vanwege de prijsafstand niet in. Bij de CC speelde dit probleem niet, maar hoewel de ruiten frameloos waren en de daklijn coupéachtig, was dit model in essentie een sedan. En daar win je in Europa de oorlog niet meer mee.

Bij de Arteon gooit Volkswagen het nu over een andere boeg. In de zin dan de sedan als carrosserievorm is vervangen door een 5-deurs liftback. Dat maakt een auto een stuk praktischer. Audi (A5 Sportback) en BMW (4-serie Gran Coupé) doen niet voor niets goede zaken met dergelijke modellen. Een premiumproduct mag best een grote klep hebben, zo laat ook Tesla zien. En Opel denkt dat de Insignia als liftback (Grand Sport genaamd) meer afzetpotentieel heeft dan als sedan.

Het design van de Arteon is ook anders dan bij de overige Volkswagen modellen. Er zit meer ‘emotie’ in, maar als je niet van dit woord houdt, kan je ook van ‘visueel boeiender’ spreken. Er zitten veel vouwen en rondingen in de carrosserie, waardoor de Arteon zich onderscheidt van de wel erg nuchter vormgegeven Passat. Volkswagen is met name trots op het design van de grille en koplampen. De Arteon zou daar visueel veel impact mee maken, ook omdat de specifieke vormgeving het model optisch breder maakt. Het Europese topmodel van Volkswagen (de Touareg uitgezonderd) heeft daardoor een sterke uitstraling, maar is dat reden voor de premiumkoper om Audi of BMW de rug toe te keren? De designmotieven om dit te doen zullen slechts tijdelijk geldigheid hebben, in de zin dat wat u hier ziet de nieuwe huisstijl van Volkswagen wordt. Dus de Passat krijgt na de facelift net zo’n grille, evenals de volgende generatie Golf. Daarmee is een deel van het effect weg.

De Arteon is dus ‘gewoon’ een Volkswagen. Daar is op zich niks mis mee, want de modellen van dit merk kunnen uitermate goed op basis van rationele argumenten, oftewel met het hoofd, worden gekocht. Volkswagen is niet voor niets in zowel Nederland als Duitsland marktleider. Maar neem bijvoorbeeld het multimediasysteem met 9,2-inch groot beeldscherm. Dat kan je ook in de Golf krijgen, en waarschijnlijk straks ook in de nieuwe Polo. Het digitale instrumentarium, Active Info Display, is eveneens bestelbaar in de goedkopere modellen van het merk. En hoewel niet slecht, ziet het er toch net even minder fraai uit dan wat Audi, Mercedes en Volvo op dit vlak bieden. En dat 9,2-inch scherm is een crime op te bedienen omdat aparte knoppen voor radiovolume en de navigatiefunctie ontbreken.

Wat wel een goede zaak is, is dat de 4,86 meter lange Arteon groter is dan de Passat. Het is dus beslist niet ‘oude wijn in nieuwe zakken’. De Arteon is lager en breder dan de Passat, en heeft daarnaast een langere wielbasis (2,84 meter) en een grotere spoorbreedte. Dit levert samen met de schuin aflopende achterzijde heel andere carrosserieproporties op en maakt de Arteon tot een zinvolle aanvulling het gamma. De beenruimte achterin is zeer royaal, maar de hoofdruimte is minder dan bij de Passat; iets wat vanwege de lagere bouw geen verrassing is. Ook aan de capaciteit van de bagageruimte kan je merken dat vorm belangrijker was dan functie. Na 563 liter moet de klep dicht. Dat is 87 liter eerder dan bij de Passat. Maar van de A5 Sportback en de 4-serie Gran Coupé, die beiden een capaciteit hebben van 480 liter, weet de Arteon royaal te winnen. En qua in/uitlaadgemak scoort de Volkswagen uitstekend.

Voorin heb je trouwens geen last van de lagere daklijn. Volkswagen heeft daar de stoelen in vergelijking met de Passat een stuk lager geplaatst, waardoor de zitpositie heel anders is. Ook gevoelsmatig, want de taillelijn is relatief hoog en de raampartij is relatief smal. Je ‘versmelt’ in de Arteon daardoor meer met de auto dan in de Passat. De optionele R-line stoelen steunen prima en zijn ruim verstelbaar. Het uitzicht naar voren is goed, maar naar achteren net als bij veel andere modellen met een schuine achterzijde niet optimaal. Daarnaast kunnen de brede B stijlen hinderlijk zijn: je moet bij inhalen of wegrijden echt uit je stoel komen om jezelf een compleet beeld van de wegsituatie te verschaffen. De afwerking van het dashboard is netjes en qua kwaliteit vergelijkbaar met BMW. Het hoge niveau van Audi wordt evenwel niet gehaald.

De Arteon staat op het bekende MQB onderstel van de Volkswagen Groep dat ook onder modellen als de Audi Q2, Seat Leon, Skoda Octavia of de eigen Golf is te vinden. Bij het nieuwe paradepaard is niet alleen de maatvoering anders, ook past Volkswagen een nieuw type dempers toe. Er zal ongetwijfeld veel geld in de ontwikkeling gestoken zijn, maar het resultaat weet niet helemaal te overtuigen. Volkswagen zal de nieuwe, adaptieve dempers ongetwijfeld hebben met oog op de optionele 20-inch velgen (die onder de testauto zaten). Dergelijke grote wielen kunnen qua veercomfort nogal pretbedervers zijn, waardoor er voor de Arteon (in geteste uitvoering 57.890 euro duur en daarmee ook een concurrent voor de BMW 5-serie en Mercedes E klasse) een oplossing moest worden gevonden. Daar is Volkswagen maar half in geslaagd. Het is lovenswaardig dat qua rij dynamiek bij de Arteon meer configureerbaar is dan bij de andere modellen van het merk, maar oneffenheden in het wegdek worden niet gladgestreken. De inzittenden worden daar duidelijk deelgenoot van gemaakt.

Voor de rest is het comfort in de Arteon okay. Dat is geen verrassing, want het model blijft natuurlijk een appel die niet ver van de Passat boom kan vallen. En dat is een indrukwekkend verfijnde, eenvoudig handelbare middenklasser. Rolgeluiden zijn er amper en op glad wegdek (lees: snelweg) merk je amper dat de dure dempers tekort ietwat schieten. Je kan kiezen uit de rij standen Comfort, Normal en Sport maar ook dat keuzesysteem is weggegooid geld: in normale setting zit de Arteon het lekkerst in zijn vel: het veercomfort is dan nog enigszins acceptabel terwijl de carrosserie redelijk strak onder controle wordt gehouden. Wat Volkswagen kostentechnisch ook gerust achterwege had kunnen laten, is de montage van ‘progressieve’ besturing met variabele bekrachtiging. Sturen vergt meer kracht dan in de Passat (moet dit sportiviteit suggereren?), maar de installatie biedt nog steeds weinig feedback. Wie een spannend rijdende auto zoekt, kan dus beter bij een ander merk in de showroom kijken. Bijvoorbeeld die van BMW voor een 4-serie Gran Coupé.

In de testauto zat de dubbel geblazen 2.0 TDI dieselmotor met 240 pk en 500 Nm. Op deze uitvoering is 4Motion vierwielaandrijving standaard, evenals een 7-traps DSG automaat met dubbele koppeling. Accelereren naar 100 km/u neemt niet meer dan 6,5 seconden in beslag en je hoeft de motor slechts zelden meer dan 3.500 toeren te laten maken om je bovengemiddeld vlot door het verkeer te bewegen. Daarnaast is de krachtbron prettig stil. Enige smet op het blazoen is het verbruik. De Arteon 2.0 BiTDI verstookt namelijk afgerond 10 procent meer diesel dan de qua prestaties vergelijkbare BMW 430d xDrive.
De stijlvolle Arteon is, op de vering na, verfijnd en keurig verzorgd. Ook is hij lekker praktisch en straalt hij beslist klasse uit. Maar het blijft wel een Volkswagen; dat merk je aan diverse dashboardcomponenten en aan de manier waarop hij rijdt. In isolatie is daar niks mis mee, maar zal het de Arteon lukken om klanten bij Audi (diepere kwaliteitsbeleving) of BMW (duidelijk meer 'Freude am Fahren') weg te kapen? Dat is twijfelachtig.
En zo blijft het 't oude liedje: een volumemerk dat wanhopig probeert serieus genomen te worden in het hogere segment, terwijl 99 procent van de klanten in de showroom blijft komen voor modellen als de Up, Polo en Golf.
De Arteon is een nette auto, maar ook wat fantasieloos en eerlijk gezegd een halfslachtige poging om de gestaag oprukkende premiummerken in het defensief te drukken. Volkswagen heeft veel geld besteed aan zaken die onder de streep weinig meerwaarde bieden (adaptieve dempers, rij standen keuzemogelijkheid, progressieve besturing, het 9,2-inch beeldscherm). Dat had het Duitse merk net zo goed kunnen laten.
Met die constatering worden aardig wat poten onder de stoel van de Arteon weggezaagd. En eerlijk gezegd maakt het pijnlijk duidelijk waarom de SUV niet te stoppen is. Waarom zou je 55.000 euro uitgeven aan een middenklasser die in vergelijking met de Passat wel erg 'meer van hetzelfde' is? Dan toch liever een SUV die 'avontuur' uitstraalt en vermoedelijk minder snel zal afschrijven. Of beter nog: koop de BMW 520d (57.299 euro). Dat model is écht de referentie in dit prijssegment.
- 7
