Het stikstofbesluit gooit roet in het eten voor de geplande verhoging van de maximumsnelheid op de A2 tussen knooppunt Holendrecht en Maarssen. Op 4 andere trajecten gaat de maximum snelheid omlaag van 130 km/u naar 120 km/u. Daardoor zijn automobilisten tussen de 11 seconden en 2,5 minuut langer onderweg.
Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) leidde er al toe dat een grote nieuwbouwwijk in Roermond en een minigolfbaan niet kunnen doorgaan. Verder werd de opening van Lelystad Airport (opnieuw) uitgesteld. Ook automobilisten worden nu geraakt. Niet alleen vanwege de verlaging van de maximum snelheid maar ook omdat verbreding van de A27, een notoir bottleneck, niet door kan gaan.
Op de A2 tussen knooppunt Holendrecht bij Amsterdam en Maarssen (ten noorden van Utrecht) mag je nu in de avonduren 130 km/u, maar overdag niet harder dan 100 km/u. De bedoeling was om de maximum snelheid voor het hele etmaal te verhogen naar 130 km/u, maar dat gaat niet door. Daardoor ben je overdag, als je al zou toekomen aan het rijden van de maximum snelheid, over het traject van circa 19 kilometer geen 8 minuten en 46 seconden kwijt, maar 11 minuten en 24 seconden. Dat scheelt 2 minuten en 38 seconden.
Op 4 andere stukken snelweg gaat de maximum snelheid door het stikstofbesluit omlaag van 130 km/u naar 120 km/u. Het gaat om A1 tussen de aansluiting Barneveld en knooppunt Beekbergen (33 kilometer), A28 tussen strand Nulde en Strand Horst (5 kilometer), A28 tussen strand Horst en knooppunt Hattemerbroek (39 kilometer) en de A50 tussen knooppunt Beekbergen en Epe (17 kilometer). Automobilisten zijn daar respectievelijk 1 minuut 16 seconden, 11 seconden, 1 minuut 30 seconden en 39 seconden langer onderweg.
Rijkswaterstaat hoopt uiterlijk 1 oktober de borden langs de snelwegen te hebben aangepast. Voor de 4 stukken snelweg op de Veluwe was het verkeersbesluit voor snelheidsverhoging nog niet onherroepelijk. Daarom wordt de maximum snelheid er verlaagd.
De maatregelen vloeien zoals gezegd voort uit het besluit van de Raad van State in mei van dit jaar om een streep te halen door het Programma Aanpak Stikstof. Kort gezegd is het daardoor niet meer mogelijk om een hogere uitstoot van schadelijke stoffen op een later moment te compenseren. Voornemens en plannen alleen zijn niet genoeg. Het moet vaststaan dat kwetsbare natuurgebieden niet te maken krijgen met een hogere uitstoot.
En nu gaat ook de automobilist het merken. Op de A2 is sinds de verbreding naar 2 keer 5 rijstroken tussen Amsterdam en Utrecht, in 2011, flink gesteggeld over hoe hard je er mag. Aanvankelijk was het dag en nacht 100 km/u, later werd het ’s avonds en ’s nachts 130 km/u. Omwonenden en gemeenten langs de snelweg gingen naar de rechter, maar konden de verhoging niet voorkomen. De minister van Infrastructuur en Waterstaat, Cora van Nieuwenhuizen, wilde de snelheid nu ook overdag naar 130 km/u verhogen. Daarvoor is zelfs al stiller asfalt neergelegd op de buitenste 2 rijstroken van beide weghelften. De uitspraak van de Raad van State maakt die verhoging onmogelijk.
Een auto die in plaats van 120 km/u sneller gaat rijden (130 km/u) stoot grofweg 12 procent meer stikstof uit, al is dat van meerdere factoren afhankelijk. Het verschil tussen 100 km/u en 130 km/u is circa 40 procent, zo heeft TNO eerder berekend. Hoeveel het zou schelen als de maximum snelheid in heel Nederland zou worden verlaagd, is niet duidelijk. Het RIVM durft zich niet aan een schatting te wagen, daarvoor is preciezer onderzoek nodig. Volgens Kees van Luijk, hoofd van het centrum Milieukwaliteit van het RIVM, is de landbouw door de uitstoot van ammoniak de grootste vervuiler als het om stikstof gaat. Het wegverkeer is voor een kleiner deel verantwoordelijk.
Het stikstofniveau in Nederland, en in de rest van Noordwest-Europa, is volgens hem vanuit het oogpunt van wat goed is voor flora en fauna “niet een beetje, maar veel te hoog”. Het verlagen van de maximum snelheid rond een gebied als de Veluwe is dan effectief, zegt Van Luijk. Hij wijst er op dat de uitstoot aldaar voor een relatief groot deel van het autoverkeer komt, omdat er weinig agrarische of industriële bedrijven zitten.
Het wegverkeer is naar schatting verantwoordelijk voor zo’n 10 procent van de totale stikstofuitstoot in Nederland. Het gaat dan om al het verkeer, dus ook dat op lokale en provinciale wegen. En niet alleen om personenauto’s, maar ook om vrachtwagens en bussen die toch al geen 120 km/u of 130 km/u rijden. Winst is er ook op andere manieren te halen, via de technologie. Van Luijk wijst erop dat het wegverkeer door de komst van schonere motoren de laatste jaren een stuk minder vervuilend is geworden.
Van Nieuwenhuizen denkt helemaal niet aan een algehele verlaging van de maximum snelheid. Ze wijst erop dat de Kamer een voorstander is van 130 km/u waar het kan. Ook in het regeerakkoord is het zo afgesproken. Sterker nog: de minister hoopt dat de maatregelen die nu genomen zijn een tijdelijk karakter hebben en nog kunnen worden teruggedraaid. “Het is absoluut niet definitief”, aldus Van Nieuwenhuizen. Hoe dat terugdraaien zou kunnen, is overigens nog niet duidelijk. Een commissie onder leiding van VVD’er Johan Remkes kijkt op dit moment naar de stikstofproblematiek. Volgens de minister is het ook niet zo dat er nog nieuwe snelheidsverlagingen aan zitten te komen.