Tesla plant haar Europese gigafactory vlak over de Duitse grens. Dit betekent dat Nederland als vestigingslocatie achter het net vist. De Europese gigafactory wordt circa 10 keer groter dan de bestaande assemblagefaciliteit van Tesla in Tilburg.
Afgevaardigden van de Amerikaanse autofabrikant hebben 2 mogelijke vestigingslocaties in Duitsland bekeken. Beide liggen vlak over de Nederlandse grens in de deelstaat Nedersaksen. De strijd lijkt te gaan tussen Emden, dat tegenover Delfzijl aan de overkant van de Dollard ligt, en Dörpen, vlak over de grens bij het Groningse dorp Bourtange. Tesla topman Elon Musk twitterde begin vorig jaar nog dat hij dacht aan een locatie in Duitsland nabij de Franse grens.
Volgens milieuminister Olaf Lies van Nedersaksen moet de fabriek bij Emden komen. Hij stelt dat de interesse van Tesla voor een locatie in Noord-Duitsland inmiddels heel serieus is. De aanwezigheid van goede transportinfrastructuur en van voldoende hernieuwbare energie spelen mee bij het kiezen van de vestigingslocatie.
Er wordt al jaren gespeculeerd over de bouw van een grote Europese Tesla fabriek die 1.000 tot 2.000 banen oplevert. Zowel Nederland als Duitsland zouden voor vestiging van het Amerikaanse automerk in aanmerking komen. Diverse gemeentes hebben hard gelobbyd om de fabriek van Tesla binnen te halen. Naast Tilburg gaat het daarbij onder andere om Hoogeveen en Hardenberg. Ook het ministerie van Economische Zaken bemoeide zich nadrukkelijk met het paaien van Musk om de keuze van de Europese Tesla fabriek op Nederland te laten vallen. In Tilburg is sinds 2013 een assemblagefabriek van het Amerikaanse automerk gevestigd. Daar werken circa 200 mensen. Nederland dacht daarmee betere papieren te hebben dan Duitsland.
Maar alle Nederlandse inspanningen zijn nu op een teleurstelling uitgelopen. Toch was het misschien wat naïef om te denken dat Nederland een serieus alternatief voor Duitsland zou zijn geweest. Door de keuze te maken voor Emden of Dörpen begeeft Tesla zich in het hol van de leeuw (namelijk het land waar de meeste premium automerken hun thuisbasis hebben) én wordt er in zekere zin recht gedaan aan de grootste automarkt van Europa. Duitsland is in onze marktregio weliswaar nu nog geen koploper als het gaat om de verkoop van elektrische personenwagens, maar het is een kwestie van tijd totdat onze oosterburen het emissievrije stokje overnemen. Dan zit Tesla heel dicht bij het vuur.
Negatieve publiciteit
Wat ook meespeelt, is dat Tesla momenteel veel negatieve publiciteit krijgt in Duitsland. Dat is deels chauvinistische kinnesinne omdat onze oosterburen het moeilijk kunnen verteren dat het hun eigen auto-industrie tot nu toe niet lukt om een betere elektrische personenwagen te bouwen. En dus wordt er gezocht naar een stok om de hond mee te slaan. Die is inmiddels gevonden in de vorm van de bouwkwaliteit. Die is bij Tesla, laten we eerlijk wezen, inderdaad niet geweldig. Maar door nu in Emden of Dörpen een fabriek te openen, kan Musk zich beroepen op Duitse bouwkwaliteit. Dus als onze oosterburen weer beginnen te mekkeren over kleurverschillen of scheef zittende carrosseriepanelen, dan zijn zij daar zelf verantwoordelijk voor.
Een (ander) voorbeeld van negatieve publiciteit is een bericht van het Duitse Manager Magazin deze week dat Tesla voor een implosie zou staan en dat overname van de autofabrikant aanstaande is. De rode draad in het tendentieuze artikel: Musk belooft veel, maar komt zijn beloftes nooit (op tijd) na, structureel winst maken lukt niet en de cashpositie van Tesla is nog steeds uitermate precair. Het Duitse tijdschrift stelt dat de komende maanden doorslaggevend worden. Omdat Tesla zo krap bij kas zit en er twijfels zijn over de krediet waardigheid van het bedrijf, vangen financiers circa 8 procent rente op het uitgeleende geld. Dat is een flinke kostenpost voor de automaker. Daarnaast wordt er gewaarschuwd dat de concurrentie, die veel grotere ontwikkelingsbudgetten heeft, nu eindelijk wakker begint te worden. In het premium segment zou de Porsche Taycan de Tesla Model S kunnen gaan overschaduwen en in het volumegedeelte van de markt heeft Volkswagen ambitieuze plannen. Een ander pijnpunt is dat getalenteerde topmanagers het maar kort uithouden bij het bedrijf van Musk. Van de 6 belangrijkste directeuren die Tesla in 2018 in dienst had, is er nu nog maar 1 werkzaam bij de autofabrikant: de omstreden entrepreneur zelf. “Musk is een geweldige visionaire leider, maar een verschrikkelijke CEO”, zo luidt de breed gedragen kritiek.
Volkswagen als aandeelhouder?
Maar Duitsers mogen dan degelijke auto’s bouwen, hun mediaberichten willen nog wel eens rammelen. Hetzelfde Manager Magazin berichtte dat Volkswagen topman Herbert Diess interesse zou hebben om zich in te kopen bij Tesla. Daarmee zou het concern uit Wolfsburg toegang willen krijgen tot de batterijtechnologie en de software van de Model 3, S en X en die van alle toekomstige elektrische auto’s van Musk.
“Als Diess de kans krijgt, dan doet hij het direct”, zo citeert Manager Magazin een hooggeplaatste Volkswagen medewerker die niet bij naam genoemd wil worden. Maar blijkbaar is dat niet iemand die achter de knoppen zit. Dat zijn namelijk de machtige Duitse families Piëch en Porsche. Zij hebben een meerderheidsbelang in Volkswagen en delen dus de lakens uit. Zij zouden toestemming moeten geven voor het acquisitieplan van Diess en het hiervoor benodigde geld op moeten hoesten om zich in te kunnen kopen bij Tesla (dat momenteel 27 miljard euro waard is). Maar dat zijn de families Piëch en Porsche allesbehalve van plan.
Ook een woordvoerder van Volkswagen ontkent dat de Duitse autofabrikant interesse heeft in een belang in Tesla. “Het is pure speculatie”, zegt de woordvoerder. Volkswagen heeft voor de komende jaren flinke plannen met de elektrische auto. Tot 2028 wil het bijna 70 nieuwe emissievrije modellen op de markt brengen. In de komende 10 jaar moeten er meer dan 22 miljoen elektrische voertuigen uit de Duitse fabrieken rijden. Om tot die aantallen te komen, investeert Volkswagen de komende jaren 30 miljard euro. In 2030 moet 40 procent van de door ‘Wolfsburg’ geproduceerde auto’s elektrisch zijn. Al deze plannen en doelstellingen denkt Volkswagen op eigen kracht te kunnen realiseren. Er is dus geen enkele economische noodzaak voor krachtenbundeling met Tesla.