Roken is al jaren verboden in openbare ruimten zoals ziekenhuizen, concertzalen, luchthavens en kroegen. Maar in de auto is het in Nederland nog steeds toegestaan. Als het aan kinderarts Jasper Been van het Erasmus MC in Rotterdam ligt, komt er een verbod op roken in personenwagens indien kinderen aan boord zijn. Het meeroken kan namelijk tot ernstige gezondheidsklachten leiden.
In sommige andere landen is al een rookverbod in de auto van kracht. Voorbeelden zijn Vlaanderen, Frankrijk, Groot-Brittannië, de Verenigde Staten, Zuid Afrika en delen van Canada. Uit internationaal onderzoek blijkt dat een rookverbod in auto’s met kinderen aan boord leidt tot ruim 30 procent minder blootstelling aan tabaksrook. In Schotland nam zelfs het aantal ziekenhuisopnames voor astma-aanvallen bij kinderen af na het invoeren van deze maatregelen. Kinderarts Been hoopt dat Nederland dit voorbeeld snel volgt.
“Vroeger vonden we het ook heel normaal om op het werk of in publieke ruimtes te roken, maar daar kunnen we ons nu ook niks meer bij voorstellen. Ik hoop dat dat straks ook geldt voor roken in de auto met kinderen erbij.” De concentratie fijnstof is bij roken in de auto, een kleine, afgesloten ruimte, tot elf keer hoger dan de concentratie fijnstof in een “rokerige kroeg van vroeger”, zo legt hij uit. “Kinderen kunnen hierdoor op jonge leeftijd luchtwegklachten ontwikkelen, zoals astma-aanvallen”.
Hoe groot het probleem is, blijkt uit een onderzoek onder tieners in Amersfoort. Een op de zeven gaf aan dat in hun bijzijn werd gerookt in de auto. “Dat betekent dat er nog winst te behalen valt”, aldus de kinderarts. Been snapt dat roken een hardnekkige verslaving is. “Het is dus lastig om er vanaf te komen. Maar het is vooral belangrijk om kinderen, de volgende generatie, te beschermen. Dat moet de rookvrije generatie worden. Dit is dan één van de manieren om hen te beschermen. Ze worden in een auto blootgesteld aan veel hogere concentraties, dus dan kan er maar één conclusie worden getrokken: reguleren”.
Waarom in Nederland nog geen rookverbod in de auto geldt, is volgens Been een vraag voor de politiek. “Ik denk dat Nederland wat liberaler is en daardoor minder geneigd om zaken in de eigen ruimte te reguleren. Maar aan de andere kant is bellen in de auto ook verboden en is een autogordel dragen ook verplicht, dus het kán wel gereguleerd worden. Het is in een aantal andere landen al ingevoerd, dus waarom niet in Nederland?”
Begin dit jaar bleek uit een onderzoek van het Trimbos Instituut al dat 91 procent van de Nederlanders het ermee eens is om auto’s waarin kinderen zitten geheel rookvrij te maken. Longarts Pauline Dekker noemde roken in de auto met een kind erbij eerder “een vorm van kindermishandeling”. “Het gaat niet om het dwarszitten van rokers”, zegt kinderarts Been. “Het gaat om het beschermen van de kinderen. Rokers zijn verslaafd. Zij hebben hulp nodig bij het stoppen, maar lukt dat niet. Zorg er dan in elk geval voor dat de kinderen er geen last van hebben”.
Een oproep om roken in de auto te verbieden werd in 2018 afgewezen door de Tweede Kamer. Het kabinet vond het destijds een “te grote ingreep in de privésfeer van mensen” en de oppositie sloot zich hierbij aan. Ook werd er gewezen op handhaven van zo’n verbod. Dat zou te ingewikkeld worden. GroenLinks riep destijds op voor een “confronterend bewustwordingscampagne” in plaats van een verbod.
Dit najaar komt er vanuit het ministerie van Volksgezondheid een nieuwe antirookcampagne. “Die zal zich richten ouders van jonge kinderen en daarbij ook wijzen op de risico’s van meeroken en het achterblijven van rookdeeltjes op meubels, kleding en dus ook het interieur van een auto, voor de gezondheid van kinderen”, zo laat een woordvoerder weten. “Wat een verbod betreft, een volgend kabinet zou dit besluit kunnen nemen. Vanuit het ministerie staat het belang van de gezondheid van kinderen voorop zal steeds gekeken worden welke maatregelen hieraan bij kunnen dragen”.
Been heeft goede hoop dat het er deze keer wel doorheen komt. “Vroeger vonden we het ook heel normaal om op werk of in publieke ruimtes te roken, daar kunnen we ons nu niks meer bij voorstellen”. In Vlaanderen kun je een boete van 200 euro krijgen als je rookt in de auto in het bijzijn van een kind onder de zestien jaar. In Frankrijk geldt dit rookverbod bij kinderen jonger dan 12 jaar, in Groot-Brittannië voor kinderen tot en met 18 jaar.