Grote autofabrikanten zijn lange tijd de populairste werkgevers geweest. Dat verandert nu: steeds minder studenten kiezen voor een carrière in de auto-industrie.
Niemand kan er omheen: Duitse autofabrikanten hebben wel betere tijden gekend. Op het wereldtoneel maken ambitieuze concurrenten uit de Verenigde Staten en China, zoals Tesla en BYD, hen het leven moeilijk. De aangekondigde uitfasering van verbrandingsmotoren voor nieuwe auto’s vanaf 2035 zet bedrijven onder druk omdat ze in de toekomst niet meer kunnen vertrouwen op hun traditionele product, hoewel zij het afscheid daarvan lang hebben uitgesteld. En in China stortte de vraag naar Duitse auto’s vorig jaar in.
Naast al deze zorgen zal er in de toekomst ook een probleem zijn met jong talent. De reden: steeds minder jongeren in Duitsland willen nog auto’s ontwerpen. BMW, Volkswagen, Mercedes, Porsche: dat waren ooit de topattracties op de Duitse arbeidsmarkt, maar zij hebben de afgelopen jaren hun prestige verloren. De autofabrikanten zullen dit in de toekomst nog duidelijker merken aan het aantal aanmeldingen.
Het analysebedrijf Revelio Labs heeft onderzocht hoe populair auto-opleidingen in Duitsland nog steeds zijn. Het resultaat laat een scherpe daling zien vanaf het midden van de 20ste eeuw. Terwijl in 2015 nog 6 procent van de jongeren koos voor een studie die traditioneel naar de auto-industrie leidt, was dit in 2023 slechts 3,7 procent; een daling van ruim een derde. In zijn analyse omvatte Revelio werktuigbouwkunde, elektrotechniek, natuurkunde, mechanica-elektronica en alle opleidingen met de term ‘automobiel’ in de naam.
Revelio heeft ingenieurs niet meegeteld omdat deze term vaak ook verwijst naar software-banen. “De talentpijplijn van bedrijven begint bij het kiezen van een studierichting, dat wil zeggen terwijl jongeren nog op school zitten”, zegt Lisa Simon, hoofdeconoom bij Revelio Labs. “Als een hele generatie studenten ineens het gevoel heeft dat de auto-industrie niet klaar is voor de toekomst, dan zullen deze jongeren minder investeren in de vaardigheden die daar nodig zijn”. Dit is precies wat uit de data blijkt: Steeds minder jongeren kiezen voor een studie die op een klassieke manier naar de auto-industrie leidt”.
Dat dit daadwerkelijk een probleem is in de auto-industrie (‘wie de jeugd niet heeft, heeft niet de toekomst) en niet alleen een algemeen verschijnsel bij technische vakken, blijkt uit het feit dat juist de universiteiten in de buurt van de autobolwerken een terugval ervaren. In Stuttgart, waar Mercedes-Benz zetelt, daalde het aandeel met 7 procentpunten, en in Braunschweig, vlakbij het hoofdkantoor van Volkswagen in Wolfsburg, met 11 procentpunten. Alleen bij de Audi-locatie in Ingolstadt zijn de cijfers wat stabieler.
Opvallend is dat de achteruitgang rond het midden van het afgelopen decennium begon, in een tijd waarin de autofabrikanten, vooral Volkswagen, veel vertrouwen verloren door het dieselschandaal. Vooral werktuigbouwkunde werd op alle universiteiten zwaar getroffen. Aan de TU Braunschweig is het aantal jongeren dat koos voor deze studierichting met “iets meer dan 40 procent” gedaald, aldus een woordvoerster. Vooral op het gebied van de autotechniek is de daling groot.
En dat is nog niet alles: de problemen aan het begin van de talentenpijplijn blijken er ook aan het einde van de studie te zijn. De grote autofabrikanten zijn al jaren de populairste werkgevers in Duitsland onder jongeren. Zo is het vandaag de dag: de eerste 3 plaatsen in de ranglijst van marktonderzoeksbureau Universum worden ingenomen door Porsche, Mercedes en BMW, gevolgd door Google en Apple. Audi staat op de 6de plaats. Maar als je naar de details achter de ranglijst kijkt, vindt er vandaag al een verschuiving plaats. In 2019 waren de grote Duitse autobedrijven nog steeds een ideale werkgever voor 17 procent van de afgestudeerde ingenieurs. Vorig jaar daalde dit aandeel naar 12 procent. IT-specialisten voelen zich tegenwoordig ook veel minder aangetrokken tot de auto-industrie dan een paar jaar geleden.
De auto-industrie was vroeger het trekpaard bij technische opleidingen, zegt Aloys Krieg, vice-rector onderwijs aan de RWTH Aken. “De fascinatie die er vroeger was, is er niet meer”. Krieg noemt als factor het slechte imago van de industrie met betrekking tot klimaatverandering: “Voor de Fridays for Future-generatie is de auto-industrie niet meer zo interessant”. Krieg vult aan: “De universiteiten staan voor de taak om studenten duidelijk te maken dat werktuigbouwkunde bij de klimaatproblematiek een deel van de oplossing is. Maar dat is ons nog niet gelukt”.