Een snelheidsverhoging op meer dan de 4 snelwegen die het kabinet onlangs aankondigde, is vrijwel uitgesloten. Om dit mogelijk te maken is geld nodig en de “forse kosten” daarvan zijn niet begroot.
Dit blijkt uit stukken van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) die openbaar zijn geworden na een beroep op de Wet open overheid (Woo). Over de haalbaarheid van een snelheidsverhoging op andere dan de 4 eerder aangekondigde autosnelwegen hield het ministerie zich tot dusver op de vlakte.
“Weer 130 rijden op de snelweg, tenminste daar waar dat kan”: dat beloofde het kabinet in het hoofdlijnenakkoord afgelopen. Al snel werd duidelijk dat dit nergens eenvoudig zou zijn. Het ministerie van IenW bevestigde dit in oktober. Toen werd gerapporteerd dat er slechts 4 ‘kansrijke’ trajecten zijn die op korte termijn in aanmerking kunnen komen voor een snelheidsverhoging. Een grootschaligere aanpak werd door minister Barry Madlener van IenW toen “niet realistisch” genoemd. Maar hij wilde ook niet uitsluiten dat er in deze kabinetsperiode nog trajecten bij zouden komen.
Uit interne stukken blijkt nu dat voor nieuwe baanvakken (naast de aangekondigde locaties) maatregelen nodig zijn, omdat een verhoging van de snelheidslimiet tot meer stikstofdepositie op kwetsbare Natura 2000 gebieden leidt. Deze moet gecompenseerd worden door van boeren stikstofrechten op te kopen en daar is geen geld voor begroot. Een andere manier is er niet, zo blijkt uit de stukken, waarin ook staat dat Madlener zijn ambtenaren heeft gevraagd om “creatieve oplossingen” te bedenken, “binnen de wettelijke kaders”.
De minister zelf opperde tijdens een hoorzitting dat een snelheidsverhoging misschien wel mogelijk zou zijn omdat het wagenpark sinds 2019 schoner is geworden en dus minder stikstofuitstoot neer doet slaan. Maar dat is een onbegaanbare weg, aldus de ambtenaren. Ook een zogenoemde ADC-toets is geen optie, zo stellen zij. Via zo’n toets moet je aantonen dat met de snelheidsverhoging een dwingende reden van groot openbaar belang gemoeid is. “De Europese Commissie heeft in richtsnoeren een toelichting gegeven op wat zulke redenen zijn”, aldus de ambtenaren. “Gelet op die richtsnoeren is het niet waarschijnlijk dat juridisch houdbaar onderbouwd kan worden dat de verhoging van de maximumsnelheid een zwaarder wegend maatschappelijk belang is dan de (mogelijk) negatieve gevolgen voor Natura 2000 gebieden”.
Dat nu 4 trajecten nader worden onderzocht, betekent niet dat op die baanvakken straks ook daadwerkelijk harder gereden kan worden. Een stuk A7 ten westen van knooppunt Zuidbroek valt mogelijk af vanwege een grotere geluidsproductie. Als er harder gereden wordt op autosnelwegen neemt ook de hoeveelheid geluid van het wegverkeer toe. Dit kan ondervangen worden door het asfalt te vervangen voor zeer open asfaltbeton (zoab). Maar ook hiervoor geldt dat de kosten van het vervangen van het asfalt niet door IenW zijn begroot.