Veel experts hebben hun twijfels, maar BMW is een van de weinige autofabrikanten die wel commerciële kansen zien voor een auto die op waterstof rijdt. Reden is de druk op het stroomnet. Dat is nu al bijna belast, dus hoe kan dat nog goed gaan als er steeds meer elektrische auto’s bijkomen? BMW voorziet menige black-out en wil in 2028 beginnen met de productie van een op waterstof rijdend model. Maar op weg naar verkeersdeelname zal die auto nog heel wat beren op de weg tegenkomen, zo denken experts.
BMW voert al geruime tijd tests uit met waterstofauto’s. Het meest recente prototype stamt uit 2023 en is afgeleid van de X5. BMW test dit model in alle uithoeken van de wereld. Daarmee wil de Duitse autofabrikant duidelijk krijgen hoe deze zogeheten iX5 Hydrogen zich onder de meest extreme weersomstandigheden gedraagt.
Een woordvoerder van BMW laat nemen dat het besluit om vanaf 2028 een model op waterstof te gaan produceren al genomen is: “Wij denken dat er echt een toekomst is voor zo’n auto. Wie veel kilometers maakt, heeft geen tijd om iedere 2 uur koffie te moeten drinken omdat de elektrische auto weer aan het laden is”, zegt Stefan Fechel, waterstofexpert bij de BMW Groep.
Een auto die op waterstof rijdt is feitelijk elektrisch, maar de stroom wordt niet door een batterij geleverd, maar door een brandstofcel waar waterstof doorheen wordt geleid. Bij dit chemische proces komt elektriciteit vrij en als restproduct wordt er geen gram CO2 uitgestoten, maar slechts waterdamp. De techniek is echter gecompliceerd en dat maakt de waterstofauto duur. Bovendien zijn er momenteel nog maar amper locaties waar waterstof getankt kan worden. Die handeling duurt weliswaar slechts een paar minuten, maar als je eerst 2 uur moet rijden naar een waterstofstation, dan ben je bij wijze van spreken nog verder van huis.
Hyundai en Toyota hebben al jaren een dergelijk model in hun gamma waterstofauto, maar de belangstelling is minimaal. Er rijden nu 700 van dit soort personenwagens in Nederland. Die kunnen bij circa waterstofstations tanken (oftewel omgerekend nog geen 2 locaties per provincie), maar dat aantal groeit nauwelijks. Op zich is het niet ingewikkeld om waterstof te tanken. De handeling lijkt namelijk op het tanken van lpg: een slang wordt aan de auto gekoppeld en na een druk op de knop zit de waterstoftank na een paar minuten weer vol. Dan kan er weer dik 600 kilometer worden gereden. Die actieradius was lange tijd indrukwekkend vergeleken met elektrisch auto’s die een batterij voor de stroomvoorziening hebben. Maar inmiddels kunnen dergelijke modellen ok zo ver komen op een lading. En het opladen gaat ook steeds sneller. Het Chinese BYD werkt aan een batterij die binnen 5 tot 10 minuten opgeladen kan worden.
Maar toch. Het feit dat de elektrische auto zich gestaag aan het ontdoen is van zijn nadelen, weerhoudt BMW er niet van om ook in te zetten op waterstof. Volgens Fechel is er namelijk nóg een Achilleshiel voor de batterij-elektrische auto: het stroomnet: “Op dit moment is 5 procent van de personenwagens elektrisch en we zien nu al dat het elektriciteitsnet het niet aankan als er massaal wordt opgeladen. Hoe gaat dat als 30 of 40 procent van de auto’s batterij-elektrisch is? En waar halen we de zeldzame metalen vandaan die noodzakelijk zijn voor al die grote batterijen? Veel komt uit China. Willen we daar nóg afhankelijker van worden? Waterstof kunnen wij voor een deel zelf maken met windturbines en zonnestroom”.
Ondanks dat er grenzen zijn aan de groei van de elektrische auto, weet het waterstofalternatief daar vooralsnog niet van te profiteren. BMW voorspelde in 2007 ook al dat zij in 2011 een waterstofauto op de markt zou brengen. De introductiedatum is sindsdien gestaag verschoven. In 2022 werd door Autoweek gemeld dat de waterstofauto dit jaar in massaproductie zou gaan. Nu is er door BMW dus 2028 in de agenda aangekruist.
Het is dus begrijpelijk dat menig branche-export de ‘eerst zien, dan geloven’ houding aanneemt. Maar volgens Fechel is dat onterecht. Over de batterij van BYD zegt hij: “Doen die het over 4 jaar nog? Snel laden en een lange levensduur gaan niet samen. En batterijen die in korte tijd zijn op te laden, lost het netcongestie-probleem niet op. 125 snelle gigawatt laadpalen verbruiken even veel stroom als de stad met ruim een half miljoen inwoners”.
Anders gezegd: met het groter worden van de kansen op problemen met het elektriciteitsnet neemt ook het verkooppotentieel van de waterstofauto toe. Maar zijn daarvoor dan geen extra tankstations nodig? Ja, maar de mogelijkheden om veel meer van dit soort locaties te openen, nemen toe als de waterstofeconomie (waarbij het gebruik van aardgas in de industrie wordt vervangen door waterstof) doorzet. Dan kan de prijs van waterstof ook dalen.
Met dit scenario in het vooruitzicht, dient zich de vraag aan hoe groot de markt voor waterstofauto’s gaat worden. Menig deskundige spreekt van een niche, maar BMW laat zich daardoor terecht niet afschrikken. Ook de markt voor batterij-elektrische auto’s is als een niche begonnen. En moet je nu eens kijken. Wel is het zo dat de waterstofauto voorlopig relatief duur zal blijven. De techniek zal dus top-down worden geïntroduceerd. Maar ook dat kennen wij van de batterij-elektrische auto: het is de dure Tesla Model S die dit type personenwagen sexy en begerenswaardig heeft gemaakt, en niet de veel goedkopere Nissan Leaf.
Hoe de waterstofauto van BMW eruit komt te zien en wat hij gaat kosten, is onbekend. Waarschijnlijk zal hij worden gebaseerd op de volgende generatie X5. Het wordt dus geen kleine auto. Dat heeft te maken met de techniek aan boord en de benodigde waterstoftanks. BMW ziet als doelgroep mensen die veel kilometers maken. Die willen sowieso comfortabel kunnen zitten in een ruime auto.
Qua variabele kosten denkt BMW rond 2030 de concurrentie aan te kunnen met batterij-elektrische auto’s en met benzinemodellen. Fechel: “Wij denken dat de prijs van waterstof naar ongeveer 4 euro per kilo gaat. Daar kun je dan zo’n 100 kilometer mee rijden”. Maar voor de doorbraak van de waterstofauto zijn meer tankstations essentieel. Fechel maakt zich daar niet zulke zorgen over: “Wij verwachten dat er veel meer bij komen, want ook fabrikanten van vrachtwagens en bussen zijn bezig met waterstof”.