Het conflict rond de Nederlands-Chinese chipfabrikant Nexperia dreigt de hele Europese auto-industrie te raken. Het Duitse ministerie van Economische Zaken roept op tot een crisistop.
Volkswagen stopt volgende week woensdag de productie van de Golf in haar hoofdfabriek in Wolfsburg. Dat raakt het werk van enkele duizenden werknemers. Volkswagen probeert voor hen vanaf volgende maand werktijdverkorting te regelen.
Het conflict rond chipfabrikant Nexperia dreigt de hele industrie te raken, aangezien halfgeleiders vrijwel van de ene op de andere dag schaars zijn geworden. “We hebben voor een paar dagen nog wel genoeg chips”, luidde het bericht van de Volkswagen Groep dinsdag. In gewone mensentaal betekende dit dat de voorbereidingen voor een productiestop in volle gang zijn. Auto’s van de hele Volkswagen Groep, waaronder Porsche en Audi, zijn getroffen door het conflict.
Net als bij Volkswagen simuleren crisisteams in de hele auto-industrie de extreme situatie dat het tekort zou kunnen aanhouden, dit omdat de situatie economisch niet op te lossen is.
Tienduizenden werknemers zouden binnenkort te maken kunnen krijgen met een chiptekort op hun werkplek. “Dit heeft een wereldwijde impact. Het is echt ernstig. Deze chips zijn als vogelvoer; ik bedoel dat ze in bijna alle componenten zitten”, beschrijft een expert het probleem. Natuurlijk kunnen deze chips opnieuw worden ontworpen, maar dat duurt maanden en de voorraden Nexperia chips zullen niet zo lang meegaan. Als er niets verandert, is de toeleveringsketen binnen afzienbare tijd leeg … en dan komt de autoproductie tot stilstand.
De achtergrond van de crisis is het feit dat chipleverancier Nexperia midden in een geopolitiek conflict zit. Omdat Nexperia, met een jaarlijkse productie van 100 miljard chips, ongeveer de helft van de wereldmarkt voor standaardchips in handen heeft, wordt uiteindelijk de hele industrie bij het conflict betrokken. In de auto-industrie bedraagt het wereldwijde marktaandeel 40 procent. Alleen al om die reden zijn vervangers niet zo gemakkelijk te verkrijgen. Veel Nexperia-klanten gebruiken nu snel alle mogelijke bronnen om hun voorraden aan te vullen, waardoor de prijzen al sterk zijn gestegen.
Het Duitse ministerie van Economische Zaken en Energie riep woensdag de betrokkenen bijeen voor een crisistop: autofabrikanten en hun toeleveranciers, maar ook grote machinebouwers, leveranciers van fabrieksapparatuur en specialisten in automatiseringstechnologie. Een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken zegt dat ze nauw contact onderhouden met de verschillende belanghebbenden, waaronder de Chinese overheid, en naar oplossingen zoeken. Hildegard Müller, voorzitter van de Duitse Vereniging van Autofabrikanten (VDA), meldde dinsdag al dat ze in contact stonden met de Duitse overheid en de Europese Commissie: “De focus moet nu liggen op het vinden van snelle en pragmatische oplossingen”.
Het probleem heeft de omvang van miljarden euro’s. Het chiptekort in 2021-2023, dat verband hield met de logistieke problemen als gevolg van het coronavirus, verlaagde de Duitse economische output (bbp) in deze periode met meer dan 100 miljard euro, oftewel 2,4 procent van het bbp in 2022.
Sommige bedrijven hebben hun magazijnen al maanden geleden gevuld en een buffer van wel een jaar opgebouwd. De sancties in de chiphandel tussen de Verenigde Staten en China waren immers een voorbode van de huidige situatie. Andere bedrijven leefden praktisch van de hand in de tand met de Nexperia chips; mogelijk ook vertrouwend op het feit dat de helft van de Nexperia chips uit de fabriek in Hamburg komt. Dit helpt echter slechts beperkt in de huidige crisis, omdat de verdere verwerking grotendeels in China plaatsvindt.
Het gaat hier niet om de nieuwste geavanceerde technologie, maar om elektronische componenten waarvan sommige al tientallen jaren op de markt zijn. Ze zijn snel en eenvoudig te kopiëren en hebben vaak een stuksprijs van slechts een paar cent. Mens Otte, hoofd van de afdeling Micro-elektronica van de ZVEI (Duitse vereniging van fabrikanten van elektrische en elektronische apparatuur), waarschuwt: “Dit is een wake-upcall om ons breder en veerkrachtiger te positioneren”. De ZVEI kijkt al vooruit naar de volgende potentiële crisis: op het gebied van printplaten is de productie in Duitsland grotendeels stopgezet. Momenteel wordt hooguit 2 tot 3 procent van deze onderdelen hier geproduceerd. De rest komt voornamelijk uit Azië.
Hoewel deze ontwikkeling al tijdens de coronacrisis begon, moet deze nu sneller en daadkrachtiger worden doorgevoerd – in alle sectoren. Minister-president Olaf Lies van Nedersaksen, die als lid van de Raad van Toezicht van Volkswagen direct bij de kwestie betrokken is, riep Europa ook op om eigen capaciteit op te bouwen voor de productie van belangrijke componenten zoals halfgeleiders, batterijcellen en groene materialen en deze strategisch veilig te stellen.
De vorige chipcrisis verliep echter niet geheel zonder leereffect. Mercedes-medewerkers hebben bijvoorbeeld de techniek van ‘productie met gaten’ geleerd: Mercedes zet de productie voort en parkeert de auto’s op het terrein zonder stoelverwarming, elektrische ramen en automatische kofferdeksels, omdat de Nexperia chips voor deze onderdelen ontbreken. Mercedes kan de auto’s afmaken zodra de halfgeleiders weer beschikbaar zijn.
Het is een dure noodoplossing waar Mercedes nu weer op terug zou kunnen vallen. Mercedes zegt echter dat het “op korte termijn” nog steeds voldoende voorraad heeft. Deze optie is gunstig voor leveranciers, want als de productie volledig wordt stilgelegd (zoals gepland in het geval van Volkswagen), escaleert hun probleem: dan accepteren autofabrikanten geen onderdelen meer vanwege een gebrek aan vraag, zelfs onderdelen die niets met elektronica te maken hebben.
Een snelle overstap naar andere chipleveranciers is in de auto-industrie om wettelijke redenen niet zo eenvoudig, meldt Jörg Buchheim, CEO van autodak fabrikant Webasto: Het goedkeuren van een nieuwe chipfabrikant kan gemakkelijk 12 maanden duren. Bedrijven met een hogere interne waarde creatie doen het iets beter. “We kopen geen op maat gemaakte chips van Nexperia, alleen gestandaardiseerde”, legt Berthold Schmidt, Chief Technology Officer van Trumpf, uit. Trumpf past het softwareontwerp voor de chips zelf toe op de halfgeleiders, waardoor overstappen naar andere leveranciers voor de hardware mogelijk is.