Het is een verontrustend mysterie dat al jarenlang af en toe opduikt, maar bij het grote publiek nauwelijks bekend is: Phantom Braking of Ghost Braking. Daarmee worden auto’s bedoeld die plotseling en zonder aanleiding zelfstandig hard afremmen. En dus in een paar seconden van 110 km/u volledig tot stilstand komen.
Hoewel de inzittenden daar een hartverzakking van kunnen krijgen, loopt dit ‘spookremmen’ meestal goed af, maar soms heeft het dramatische gevolgen. Bestuurders die het meemaken durven soms nooit meer in de betreffende auto te rijden, met als gevolg dat het voertuig subiet voor een prijs ver onder de werkelijke inruilwaarde van de hand moet worden gedaan. En soms klapt er wel degelijk een andere auto op de ‘spookremmende’ personenwagen.
Wat zijn de oorzaken? Feit is dat de auto-industrie al jaren op de hoogte is van het fenomeen van Phantom Braking, maar er liever niet mee in de publiciteit komt omdat het anders klanten zou kunnen afschrikken. Ook vertellen zij niet of er aan oplossingen gewerkt wordt. Je zou verwachten dat autofabrikanten er bovenop zitten omdat het potentieel een groot veiligheidsprobleem is, maar niets is minder waar.
Als klanten die te maken hebben gehad met ‘spookremmen’ zich melden bij hun autodealer om te vragen wat er gebeurd kan zijn en of er soms iets mis is met hun auto, dan stuiten ze op onwil. Men wordt afgewimpeld met de mededeling dat men zelf wel een fout gemaakt zal hebben. Ook importeurs blijven volhouden dat er met de betreffende auto niets aan de hand is.
Bij ‘spookremmen’ gaat een vanuit het niets en zonder enige waarschuwing ineens vol in de remmen, zonder dat de bestuurder daar opdracht voor geeft. De veiligheidsgordels van de inzittenden worden pijnlijk strak aangetrokken, alarmgeluid klinkt, lichten knipperen, het stuur reageert niet en het gaspedaal werkt evenmin: de bestuurder is de controle over zijn auto volledig kwijt.
De nieuwe Skoda Kodiaq lijkt bijzonder gevoelig te zijn voor ‘spookremmen’. Over dit model zijn in Nederland online vele voorbeelden te vinden. Kassa sprak een aantal eigenaren van de nieuwe Kodiaq en die hebben allemaal een soortgelijk verhaal: een plotselinge sterke remactie zonder ogenschijnlijke aanleiding. Het probleem blijft evenwel niet beperkt tot Skoda. Het blijkt een wijdverbreid probleem te zijn. Een simpele online zoekopdracht haalt duizenden voorbeelden naar boven, waarbij geen enkel automerk uitgezonderd is.
Ook de modellen van Peugeot hebben last van spookremmen (zie hoofdfoto). Zoals de 208 van de Française Joanna Peyrache. Die ging ineens vol in de ankers. De auto komt binnen 3 seconden van 109 km/u tot stilstand. Een achterliggend voertuig kan de Peugeot niet meer ontwijken en knalt er bovenop. De 208 verandert in een samengeperst pakketje schroot. Als door een wonder kruipen Joanna en haar man levend uit de auto. Ook zij wil weten wat er gebeurd is. Maar Stellantis, het autoconcern waartoe Peugeot behoort, lijkt daar niet in geïnteresseerd te zijn. Geen toeval, want deze fabrikant is berucht om zijn slechte service.
Er lijkt in de autobranche sprake te zijn van een opmerkelijke paradox. De oorzaak van het mysterieuze Phantom Braking zou wel eens kunnen liggen in de toenemende wens om autorijden veiliger te maken. Daartoe worden rijhulpmiddelen ontwikkeld die onder meer werken met kunstmatige intelligentie: de zogeheten Advanced Driver Assistance Systems (ADAS). Die zijn sinds 2024 verplicht voor alle nieuwe auto’s die in Europa op de markt komen.
ADAS werken met camera’s, een radar en/of ultrasone sensoren. Die scannen de omgeving en kunnen waarschuwen of zelfs ingrijpen als dat nodig is. Autonomous Emergency Braking (AEB) zorgt ervoor dat de auto zelf afremt als de sensoren naderend gevaar vaststellen: een plotseling overstekende voetganger bijvoorbeeld, of een tegemoetkomende auto die op jouw weghelft rijdt. De gedachte is: hoe meer ADAS, hoe veiliger het is.
Maar door het ‘spookremmen’ ontstaan er twijfels of het onvoorwaardelijke geloof in ADAS wel terecht is. Hoe feilbaar zijn de gebruikte technieken? Kunnen ze fouten maken? Kunnen ze iets waarnemen dat er niet is of iets verkeerd interpreteren, om daarmee vervolgens een verkeerd signaal af te geven. Zoals plotseling een noodstop maken. Met alle gevolgen van dien.
Voorbeelden uit de praktijk duiden erop dat de technologie die bedoeld is om autorijden veiliger te maken ook risico’s met zich mee brengt en juist onveiligheid veroorzaakt. Dat is de paradox. ADAS leiden tot meer veiligheid op de weg en tot minder dodelijke ongevallen: daarvoor is overweldigend bewijs. Maar betekent dit dat autorijders de risico’s van dergelijke techniek, waarvoor steeds meer bewijs komt, dan maar op de koop toe moet nemen? Moeten autorijders er zich dus maar bij neerleggen dat Phantom Braking bestaat? Moeten zij er maar mee leren leven?
Feit is dat veel automobilisten (nog) niet gewend zijn aan ADAS en er een bloedhekel aan hebben. Zij onderkennen onvoldoende dat er risico’s zijn en weten niet hoe zij moeten reageren als Phantom Braking zich voordoet. Autofabrikanten lijken goed te zijn in het introduceren van nieuwe veiligheidssystemen, maar er wordt te weinig rekening gehouden met de automobilist die de innovatie moet gebruiken. Als het gaat om opleiding en voorlichting van bestuurders blijven de regels achter, omdat fabrikanten zich focussen op het zo snel mogelijk implementeren van nieuwe technologie in hun auto’s, met het idee dat zij daarmee de concurrentie voor kunnen zijn. Er wordt niet systematisch gemonitord wat de effecten zijn van de innovaties.
De nieuwste rijhulpmiddelen zijn sinds dit voorjaar verplicht opgenomen in het theoretisch examen van het CBR. Dat is alvast een begin om automobilisten te informeren dat ADAS niet alleen maar een leuk speeltje zijn.