De Volkswagen Groep reserveert 1 miljard euro voor de afhandeling van eventuele rechtszaken als gevolg van het dieselschandaal. De autofabrikant realiseerde in het eerste kwartaal een omzet van 60 miljard euro; een stijging van 3,1 procent ten opzichte van dezelfde periode van 2018. De operationele kwartaalwinst van het concern kwam met 3,9 miljard euro evenwel 7 procent lager uit dan dezelfde periode vorig jaar, toen er 4,2 miljard euro werd verdiend. Dat is mede het gevolg van een voorziening van 1 miljard euro voor de afhandeling van de mogelijke juridische gevolgen van het dieselschandaal.
Zonder de voorziening zou de winst op 4,8 miljard euro zijn uitgekomen. De Volkswagen Groep heeft in het eerste kwartaal wereldwijd 2,6 miljoen auto’s afgeleverd; een daling van 2,8 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Uit de cijfers blijkt dat de merken Volkswagen, Seat en de bestelwagendivisie een hogere winst realiseerden, Audi bleef wat dit betreft nagenoeg stabiel, terwijl Skoda en vooral Porsche die winst flink zagen dalen. Bentley zou weer uit de rode cijfers zijn. Het autoconcern zegt rekening te houden met een lastig jaar en is terughoudend met haar prognoses vanwege wereldwijde turbulente economische omstandigheden.
Desondanks spreekt financieel directeur Frank Witter van “een goede start” van het jaar waarin “bemoedigende” omzet en winst cijfers werden neergezet. Hij waarschuwt echter opnieuw dat het tempo van de transformatie richting elektrisch vervoer nogmaals moet versnellen. In dit kader zijn de R&D uitgaven in het eerste kwartaal met 3,8 procent verhoogd ten opzichte van een jaar eerder.
Volkswagen laat niet weten met welke juridische risico’s er bij de reservering van 1 miljard euro voor de sjoemeldiesel affaire rekening wordt gehouden. Het Duitse Openbaar Ministerie doet momenteel onderzoek naar verdachte managers die een sleutelrol zouden hebben gespeeld in de affaire. Inmiddels zijn er 5 ex-medewerkers aangeklaagd, waaronder de voormalige topman Martin Winterkorn. Hij kreeg al eerder de Amerikaanse justitie op zijn dak.
De Duitse rechter Fabian Reuschle, die bij de rechtbank in Stuttgart was belast met de behandeling van een groot aantal schadeclaims tegen de Volkswagen Groep, is van dat dossier ontheven nadat ontdekt is dat zijn vrouw zelf een door de sjoemeldiesel affaire getroffen auto bezit en bij een andere rechtbank een dergelijke rechtszaak tegen de autofabrikant voert. “De rechtbank heeft hem in 195 zaken bevooroordeeld verklaard”, aldus een woordvoerster.
Reuschle was vooral bezig met de claims van aandeelhouders die zich door te late berichtgeving van Volkswagen in september 2015 over de sjoemeldiesel affaire benadeeld achten. Zijn optreden trok veel belangstelling, onder meer omdat hij er niet voor schroomde ook mensen als voormalig topman Martin Winterkorn en zijn collega van Audi, Rupert Stadler, alsmede de CEO van toeleverancier Bosch, Volkmar Denner, als getuigen op te roepen.
De aanklachten tegen de Volkswagen Groep zullen nu door andere rechters worden overgenomen. De autofabrikant had zelf om het wraken van Reuschle verzocht omdat zij hem niet objectief meer achten. Daardoor zou een correcte afhandeling van de claims in het gedrang kunnen komen. Al eerder klaagde Volkswagen dat de gewraakte rechter in veel gevallen zijn bevoegdheid overschreed om zichzelf te profileren.
Het op een zijspoor zetten van Reuschle betekent niet dat Winterkorn, de man die elke schroef van de auto’s van Volkswagen kende, nu opgelucht kan ademhalen. Het parket in Braunschweig heeft de voormalige topman aangeklaagd voor “ernstige fraude”, “schending van de wet tegen oneerlijke concurrentie” en “schending van vertrouwen”. Winterkorn heeft zelf niet gereageerd op de aanklacht. Volkswagen zelf houdt zich met betrekking tot deze specifieke rechtszaak op de vlakte. Het lijkt er op dat de autofabrikant niet onnodig de confrontatie wil zoeken met de Duitse justitie. Dit zou kunnen betekenen dat hij ‘geslachtofferd’ gaat worden.
De voormalige CEO, die de leiding had over het autoconcern toen de sjoemeldiesel affaire in september 2015 losbarstte, wordt beschuldigd van “het niet bekendmaken aan de autoriteiten en klanten in Europa en de VS van illegale manipulatie van dieselmotoren nadat zij daarover zelf al op 25 mei 2014 geïnformeerd waren”. Winterkorn moest vervolgens aftreden vanwege het schandaal. Hij wordt er ook van beschuldigd ” niet de verkoop te hebben voorkomen van auto’s die uitgerust waren met software die in staat zijn om vervuilingniveau tests te manipuleren”.
Volkswagen wordt er ook van beschuldigd “in opdracht van Winterkorn” in november 2014 een update voor “nutteloze” software te hebben doorgevoerd om de fraude te “blijven verbergen”. De autoreus met 12 merken heeft in 2015 toegegeven 11 miljoen auto’s met software te hebben uitgerust die het emissieniveau van fijn stof kunnen manipuleren, waardoor zij minder vervuilend lijken dan ze in werkelijkheid waren. Volkswagen zei in 2016 dat de voormalige baas was gewaarschuwd middels een memo in mei 2014 over onregelmatigheden in de emissieniveaus in de Verenigde Staten. Dat Winterkorn, een getalenteerd ingenieur die van 2007 tot 2015 de leiding had over Volkswagen, het ‘niet zou hebben geweten’ gelooft niemand. Hij pochte immers veelvuldig met het feit “elke schroef” van zijn modellen te kennen.
In de Verenigde Staten, waar Volkswagen schuld heeft erkend voor fraude en obstructie van de rechtsgang, zijn 8 voormalige en huidige managers, waaronder Winterkorn, aangeklaagd, onder meer voor fraude en samenzwering. De autofabrikant verzekert daarentegen dat slechts een handjevol ingenieurs het vals spelen heeft georganiseerd, zonder hun superieuren daarvan op de hoogte te stellen. ‘En dus’ zou Winterkorn geen informatie hebben gekregen waarvan beleggers en investeerders op de hoogte gesteld moesten worden.
De sjoemeldiesel affaire heeft Volkswagen tot nu toe bijna 29 miljard euro gekost aan terugroepacties en juridische procedures. Het grootste gedeelte van dit bedrag is betaald in de Verenigde Staten. In Duitsland werden vorig jaar 2 boetes van in totaal 1,8 miljard euro uitgedeeld. Echter, nog niet afgewikkeld is een grootschalig proces van aandeelhouders en een schadeclaim die al door meer dan 410.000 klanten is ondertekend.