De maximumsnelheid wordt verlaagd naar 100 kilometer per uur. Wel mag tussen 19.00 en 06.00 uur nog 120 of 130 worden gereden waar dat nu overdag al is toegestaan.
Dat is de belangrijkste stikstofmaatregel die het kabinet voor de korte termijn neemt. De snelheidsverlaging overdag moet begin volgend jaar al ingaan. De regeringscoalitie wil met deze maatregel de bouw op korte termijn vlot trekken. Veel bouwprojecten liggen stil door de stikstofcrisis of dreigen stil te vallen. VVD fractievoorzitter Dijkhoff zegt niet vrolijk te worden van de maatregelen, maar noemt ze wel het beste voor het land. Zijn ‘autopartij’ is geen voorstander van een verlaging van de maximumsnelheid. De maatregel zou echter zo veel stikstofuitstoot schelen, dat het kabinet alsnog de ambitie kan waarmaken om volgend jaar zo’n 75.000 woningen te bouwen.
Wat betekent de verlaging van de maximumsnelheid van 120 of 130 naar 100 kilometer per uur concreet? Het is een belangrijke vraag die wordt gesteld. Volgens ‘stikstofhoogleraar’ Jan Willem Erisman bespaart het verlagen van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur ongeveer 0,3 procent van de totale Nederlandse stikstofuitstoot. “Het is een heel klein effect”, zegt Erisman. “Het gaat alleen maar om het compenseren van de bouw, om de bouw weer vlot te trekken. Dit geeft net de ruimte die je nodig hebt om de bouw te compenseren”.
Voor elke vierkante kilometer in Nederland gaat waarschijnlijk berekend worden wat de snelheidsverlaging op de snelweg in de buurt aan stikstofruimte oplevert. Projecten dicht in de buurt van een snelweg zullen dus meer stikstofruimte hebben dan projecten verder weg. Van de ruimte die ontstaat gaat 30 procent naar de natuur en de overige 70 procent kan voor de woningbouw worden gebruikt. Het kabinet heeft zoals gezegd de ambitie dat er volgend jaar ongeveer 75.000 huizen gebouwd gaan worden en Erisman denkt dat dit aantal gehaald kan worden.
Het kabinet wil dat de verlaging van de maximumsnelheid aan het begin van het nieuwe jaar wordt ingevoerd. Een concrete datum is er nog niet. Het is overigens nog steeds toegestaan om op bepaalde tijden 120 of 130 te rijden. De maximumsnelheid wordt alleen overdag, dus op de drukste momenten, 100 kilometer per uur. Van 19.00 uur tot 06.00 uur kan er op plekken waar het nu ook al mag 120 of 130 worden gereden. Dat is dus niet overal. In sommige delen van het land, bijvoorbeeld in stedelijk gebied, is de maximumsnelheid nu al 24 uur per dag 100 kilometer per uur of lager.
Op diverse wegen zal men door de maatregel langer onderweg zijn. Op sommige plekken kan nu namelijk best lang achtereen 130 worden gereden, bijvoorbeeld op de A7 van Sneek naar Groningen. Dat is een afstand van ongeveer 70 kilometer. Met 130 kilometer per uur doe je daar 32 minuten over. Als je 100 rijdt, duurt de rit 10 minuten langer. Maar deze cijfers zeggen niet zoveel. Eerder zei hoogleraar Dick de Waard (Rijksuniversiteit Groningen) al dat mensen de tijdwinst bij een hogere snelheid overschatten. In Nederland zijn de stukken waarop je continu 120 of 130 kunt rijden, beperkt. En door op en af ritten wordt het verkeer continu gestoord.
Het is niet de verwachting dat er door een lagere maximumsnelheid meer files en ongevallen ontstaan. “De remweg is veel korter: als er iets gebeurt, dan staat men veel sneller stil”, zegt verkeerspsycholoog Kirsten van Merwijk van XTNT. “Maar waar Nederland zeker in een overgangsperiode mee te maken zal hebben, is dat mensen zich sneller zullen vervelen. Men mocht eerst 130 op een bepaald stuk en nu nog maar 100 kilometer per uur. Dan kan het zijn dat automobilisten toch even op hun telefoon kijken, omdat het langzamer gaat”.
Voor de verkeersveiligheid lijkt snelheidsverlaging echter, zeker op termijn, een goed idee. Althans, dat is de mening van Marjan Hagenzieker, hoogleraar Verkeersveiligheid aan de TU Delft. “Snelheidsverlaging is hard nodig, want de laatste jaren is het onveiliger geworden op de snelwegen. Als je de limiet omlaag doet, dan leidt dat over het algemeen ook tot minder variatie in de snelheid. Bij 130 zijn er nog best veel automobilisten die 100 kilometer per uur rijden. Als iedereen ongeveer dezelfde snelheid rijdt, is de spreiding kleiner”. Wat ook meespeelt is dat er momenteel sprake is van een enorme lappendeken aan maximumsnelheden in het land. “De limiet is op heel veel plekken variabel”, zegt Hagenzieker. “Dat is verwarrend en leidt tot onrustig gedrag. Mensen twijfelen, kiezen de verkeerde snelheidslimiet. Ik kan me zo voorstellen dat een algemene lagere maximumsnelheid daarom ook goed is voor de doorstroming”.
Wie zich niet kan inhouden en toch 130 blijft rijden waar je 100 kilometer per uur mag, kan rekenen op een bekeuring van 234 euro. Het Openbaar Ministerie gaat op korte termijn bekijken welke mogelijkheden er zijn voor snelheidscontroles. Een woordvoerder benadrukt dat handhaving van de maximumsnelheid “altijd een belangrijk aandachtspunt” is. Of iedereen zich in het begin ook echt aan de maximumsnelheid gaat houden, is volgens verkeerspsycholoog Van Merwijk maar de vraag. “De maatregel zal weerstand oproepen bij weggebruikers. Men wordt beperkt in de snelheid, en wil het liefst gewoon zo hard mogelijk. Een maatregel die in de overgangsfase nodig is, is in dit geval handhaving”.