Door de corona crisis is lekker doorrijden een stuk makkelijker geworden, want het is rustig op de wegen. Toch blijken de meeste weggebruikers zich behoorlijk goed te houden aan de nieuwe snelheidslimiet van 100 km/u.
Uit gegevens over het weggedrag op 5 grote snelwegen blijkt dat op trajecten waar voorheen (tot 16 maart) 120 km/u of 130 km/u mocht worden gereden de snelheid flink gedaald is tot net iets boven de 100 km/u. Vooral in de uren buiten de spits wordt het gaspedaal minder diep ingetrapt. Een goed voorbeeld is de A28 tussen Groningen en Assen. Daar was de gemiddelde snelheid in de week vóór invoering van de nieuwe limiet 118 km/u In de weken erna zakte het gemiddelde tempo naar 105 km/u. Nog een voorbeeld: op de A2 tussen Eindhoven en Vught daalde de snelheid van 118 km/u naar 106 km/u. Ook op veel andere trajecten waar voorheen 130 de norm was, temperen weggebruikers hun snelheid. Op veel wegen schommelt de gemiddelde snelheid tussen de 100 km/u en 110 km/u. De meeste hardrijders zijn op de A4 tussen Heijningen en Dinteloord te vinden. Daar werd na de invoering van de nieuwe limiet een gemiddelde snelheid van 112 km/u gemeten.
Wat de gegevens ook duidelijk maken: op veel ‘130 trajecten’ werd die snelheid helemaal niet gehaald. In de week voorafgaand aan de invoering van de nieuwe limiet, de laatste kans om het gas goed in te trappen, haalden weggebruikers gemiddeld amper 120 km/u. Wat daarbij een rol speelt, is dat het in die week een stuk drukker was op de weg. Er kon dus simpelweg minder hard gereden worden. Uit gegevens blijkt dat de verkeersdrukte in de week na het afkondigen van de intelligente lockdown op 12 maart door premier Mark Rutte 34 procent lager lag dan de week ervoor. Vanaf begin april nam de verkeersdrukte weer wat toe, maar het is nog altijd rustiger op de weg dan voor de corona crisis.
Een traject waar weinig verschil te zien is tussen de situatie voor en na invoering van de ‘100 limiet’ is de A28 tussen Amersfoort en Hattemerbroek, langs de Veluwe. In noordelijke richting daalde de gemiddelde snelheid ‘slechts’ met 3 km/u, van 107 km/u naar 104 km/u. De andere kant op nam de snelheid zelfs licht toe: van 103 km/u naar 104 km/u. En dat terwijl de snelheidsverlaging (een “rot maatregel” volgens premier Rutte) juist tot minder uitstoot van het schadelijke stikstof in de natuur moest leiden. Daardoor zou er ruimte moeten komen voor woningbouw. (Op papier voor 75.000 woningen in heel Nederland dit jaar. Volgens het ministerie van Landbouw en Natuur is er bij het berekenen van de ‘stikstofwinst’ van de snelheidsverlaging al rekening gehouden met werkelijk gereden snelheden. Er wordt niet meer gecontroleerd of de uiteindelijke praktijk nog afwijkt van die berekeningen).
De politie zegt over het algemeen tevreden te zijn over de naleving van de snelheidsverlaging. Maar er zijn uitzonderingen, zoals te zien is aan het aantal ingevorderde rijbewijzen. Dat nam in de eerste weken van april hard toe. Tussen 6 en 26 april raakten afgerond 1.000 bestuurders hun rijbewijs kwijt vanwege te hard rijden; meer dan dubbel zoveel als in dezelfde periode vorig jaar. Hoewel de cijfers betrekking hebben op snelheidsovertreders op alle wegen, vermoedt de politie dat de lege snelwegen daarbij meespelen. Ook zijn bestuurders bij de nieuwe limiet hun rijbewijs sneller kwijt. Werd op een ‘130 weg’ pas bij meer dan 180 km/u jouw rijbewijs ingevorderd, nu gebeurt dat al vanaf 150 km/u.
Een groot deel (55 procent) van de weggebruikers die begin maart niet van plan waren 100 km/u te gaan rijden, doet dat nu toch meestal wel. Deels omdat de haast in de corona crisis is vervlogen, maar vooral uit angst voor bekeuringen. Een ondervraagde: “Alleen maar omdat ik geen zin heb in een boete. Voor de rest vind ik de reden waarom wij naar 100 km/u zijn gegaan complete kolder”. De andere 45 procent neemt volgens plan geen gas terug en blijft meestal of altijd harder dan 100 km/u te rijden. Maar hoewel er op het asfalt nu meer ruimte is om hard door te rijden, gebeurt dat over het algemeen dus nauwelijks. En dat terwijl in een eerder onderzoek bijna de helft van de dagelijkse snelwegbestuurders nog stellig aangaf zich niet aan de nieuwe limiet te zullen gaan houden.
Ook verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen verwachtte vooraf weinig effect van de maatregel. “De auto kan veel harder dan 100 km/u, de wegen zijn gemaakt voor hoge snelheden en wij zijn gewend om hard te rijden. Als er niet zwaar gehandhaafd wordt, verwacht ik niet zoveel effect”, zei Tertoolen begin maart. “Dat zei ik met de kennis van toen”, reageert Tertoolen als hij wordt geconfronteerd met zijn eerdere uitspraken. “Niemand kon toen de corona crisis voorspellen”. Volgens de verkeerspsycholoog heeft de noodsituatie waarin de wereld en Nederland verkeren direct effect op het gedrag op de weg. “Wij leven in een tijd met grote bedreigingen. Daar heeft de burger geen vat op. Maar we zijn er wel met zijn allen aan onderworpen. Dan ga je kuddegedrag zien: mensen zoeken steun bij de grote groep. Het collectief belang is belangrijker dan het individuele belang”. Volgens Tertoolen kan dat effect, als de crisis achter de rug is, ook weer zo vervliegen. “We hebben ook geen haast meer. Dat zie je op de snelwegen. Dan ga je ook rustiger rijden. Maar straks, als die vijand er niet meer is, gaat iedereen het gas weer dieper intrappen. Daarom blijf ik bij mijn stelling van toen”.