De Nederlandse staat loopt ieder jaar 1,7 miljard euro mis aan belastinginkomsten door de douceurtjes die ondernemers krijgen bij de aanschaf en het gebruik van bestelwagens. Omdat deze auto’s ook slecht voor het milieu zijn, moet dat veranderen, zo adviseert de Algemene Rekenkamer.
In ons land waren vorig jaar in totaal 903.179 bestelauto’s, waarvan er 802.966 eigendom waren van een bedrijf. Een ondernemer die een bestelbus voor de zaak koopt, hoeft geen BPM te betalen. Bij de aanschaf van een personenauto of motor is men deze belasting wel verschuldigd. Daarnaast geldt dat ondernemers minder MRB (motorrijtuigenbelasting) hoeven te betalen. Die is afhankelijk van onder meer het gewicht van het voertuig en het soort brandstof. Ook gehandicapten, die een busje nodig hebben om zich te kunnen verplaatsen, hoeven minder belasting te betalen bij de koop en het gebruik van een dergelijke auto. Maar die groep bezit slechts 1 procent van alle bestelbusjes in ons land.
In totaal liep de Nederlandse staat door de belastingvoordelen vorig jaar 1,7 miljard euro aan inkomsten mis, zo becijfert de Rekenkamer op basis van gegevens van onder meer de Rijksdienst voor Wegverkeer. De gedachte achter de belastingvoordelen is het stimuleren van ondernemerschap en daarmee de economie. Maar dat is niet het doel van het heffen van belastingen op autobezit en -gebruik, schrijft de Rekenkamer. Dat is namelijk het ophalen van geld voor de schatkist: in 2018 leverden autobelastingen de staat zo’n 16,6 miljard euro op. Een reden om hiervan af te wijken door bepaalde soorten auto’s of gebruikers minder zwaar te belasten is het stimuleren van duurzaam rijden, vandaar dat elektrisch rijden wordt gesubsidieerd. Maar ook dat doel wordt niet bereikt met de belastingvoordelen voor bestelbusjes. In tegendeel zelfs. De meeste bestelauto’s (96 procent) rijden namelijk op diesel en zorgen dus voor veel meer uitstoot van CO2, stikstof en fijn stof dan een normale personenauto, zo blijkt uit het onderzoek van de Rekenkamer.
De onafhankelijke controleur van overheidsfinanciën raadt staatssecretaris van Financiën Hans Vijlbrief (verantwoordelijk voor Fiscaliteit en Belastingdienst, D66) dan ook aan om nog eens goed na te denken of het nog wel de moeite waard is om zo veel belastinggeld bewust te laten lopen, terwijl de busjes ook nog eens hartstikke slecht zijn voor het halen van de klimaatdoelen. “Overweeg om dit te herzien”, aldus de aanbevelingen van de Rekenkamer, die zich altijd heel voorzichtig uitdrukt in haar rapporten. In een reactie laat Vijlbrief weten dat het kabinet de Rekenkamer gelijk geeft en er naar gaat kijken. Dat gebeurt later dit jaar.
Elektrische personenwagens
De Rekenkamer maakt in het rapport verder opnieuw gehakt van belastingvoordelen voor gebruikers van een elektrische auto. Door de financiële voordelen die vooral zakelijke rijders genieten, loopt de Nederlandse staat nog steeds veel belastinginkomsten mis, ondanks het versoberen van het milde belastingregime voor automobilisten met een elektrische personenwagen. Doel van de belastingvoordelen is het terugdringen van uitstoot, maar een niet uitgestoten ton CO2 dankzij een elektrische auto, kost de staat al gauw meer dan 1.000 euro in de vorm van misgelopen belastinginkomsten. En dat is veel meer dan bijvoorbeeld de 300 euro per vermeden ton CO2 die het ministerie van Economische Zaken hanteert bij het toekennen voor subsidies voor duurzame energieprojecten.
En voor wie denkt dat het doel (minder uitstoot van CO2, stikstof en fijn stof) de middelen heiligt, heeft de Rekenkamer nog een laatste vervelende conclusie: omdat er ondanks de subsidie nog maar relatief weinig auto’s rondrijden die geen uitstoot veroorzaken, dragen deze maar nauwelijks iets bij aan het halen van de klimaatdoelen. De 107.536 emissievrije exemplaren die vorig jaar in Nederland rondreden, zijn goed een daling van 1 procent van de CO2-uitstoot en 0,5 procent minder stikstof en fijn stof. Er zullen nog veel meer elektrische auto’s moeten komen om echt bij te dragen aan het halen van klimaatdoelen. Het Nederlandse wagenpark telt namelijk ruim 8 miljoen personenauto’s.