Kritiek op tijdelijke stop koopsubsidie elektrische auto is onterecht

0

De subsidieregeling voor particuliere kopers van een elektrische auto, officieel SEPP genaamd (subsidie elektrische personenauto’s particulieren), is een groot succes. Het budget voor 2020 was al na een week op. Autokopers die daarna bij het zogeheten subsidieloket aanklopten, werd verteld dat zij in 2021 aan de beurt zouden komen want op 1 januari zou er een nieuw geldbedrag beschikbaar komen. Maar dat is niet langer het geval.

“Gezien het beroep op de regeling, is nu al een deel van het verplichtingenbudget voor 2021 belegd”, schrijft staatssecretaris Stientje van Veldhoven in een brief aan de Tweede Kamer. “Dat is niet in lijn met de wens van het kabinet, om mensen elk jaar de mogelijkheid te geven een beroep te doen op de regeling en in dat jaar de auto te kunnen kopen”. Met andere woorden: er worden nu zoveel subsidieaanvragen doorgeschoven naar 2021 dat ook het voor volgend jaar gereserveerde bedrag snel op dreigt te raken. Van Veldhoven: “Om dit in de komende jaren te voorkomen, heeft het kabinet besloten de regeling aan te passen en de zogenaamde doorschuifbepaling per 2020 te schrappen”. Alle subsidieverzoeken die al zijn ingediend voor uitbetaling in januari 2021 worden nog in behandeling genomen, maar nieuwe aanvragen niet meer.

De brancheorganisaties BOVAG en RAI Vereniging zijn niet blij met het besluit. “Alweer is de automobilist de dupe”, schrijven ze in een reactie. “Het kabinet heeft zijn mond vol over het belang van verduurzaming, maar ondertussen toont het zich onbetrouwbaar door plots de spelregels weer te wijzigen. Wij roepen de Tweede Kamer op om in te grijpen”. Volgen BOVAG voorzitter Han ten Broeke moet 2021 het doorbraakjaar van de elektrische auto worden. “Dit jojo beleid is funest voor de koopbereidheid van de consument en voor het vertrouwen in de overheid”. Ten Broeke gaat verder: “Wij weten dat het subsidiepotje voor 2021 eind dit jaar al leeg is. Dus feitelijk is er na 1 januari geen subsidie meer beschikbaar”. De BOVAG voorzitter bekritiseerd ook het feit dat er geen zicht meer is of het aantal aanvragen binnen het budget voor het nieuwe jaar past. Ook komen aanvragen niet meer op volgorde van binnenkomst op een stapel komen. Ten Broeke: “Consumenten , verkeren daardoor het hele jaar in onzekerheid of hun aanvraag wel of niet wordt goedgekeurd”.

Voor 2020 was het budget in totaal 17,2 miljoen euro (10 miljoen voor nieuwe elektrische auto’s, 7,2 miljoen voor gebruikte exemplaren). Per 1 januari zou de subsidiepot weer volgestort worden, ditmaal met 27,9 miljoen euro, maar volgens de BOVAG is daar dus weinig tot niets meer van over. Dit betekent dat mensen die een aanvraag voor een nieuwe elektrische auto doen, niet zeker weten of zij daar koopsubsidie op krijgen. “Deze bingo leidt tot ernstige marktverstoring en demotiveert bovendien om een elektrische auto aan te schaffen”, zegt RAI Vereniging voorzitter Steven van Eijck. “Bovendien komen hierdoor mogelijk minder elektrische auto’s voor de Nederlandse markt beschikbaar, juist in een tijd dat het aanbod aan beter betaalbare modellen toeneemt. Automobilisten zijn de dupe van dit beleid, dat haaks staat op de ambities om het groenste kabinet ooit te worden”.

De Bovag en RAI Vereniging pleiten er voor om het ‘schot’ tussen de subsidie voor nieuwe auto’s en occasions weg te halen, zodat flexibeler kan worden ingespeeld op de vraag. Waar de subsidiepot voor een nieuwe elektrische auto razendsnel leeg was, is die voor occasions nog altijd niet volledig benut. In het budget voor tweedehands elektrische auto’s zat op 30 september nog 3,3 miljoen euro. “Als die scheiding niet ongedaan gemaakt wordt, stromen subsidiegelden die dit jaar niet worden gebruikt, zoals voor de tweedehands markt en nieuwe bestelbussen, terug naar de algemene middelen. Dan ben je ze definitief kwijt en is er in totaal nog minder geld beschikbaar voor het stimuleren van elektrisch vervoer”, schrijven de brancheverenigingen. Ook vinden zij dat het totale beschikbare budget niet over meerdere jaren moet worden uitgesmeerd, maar in één keer moet worden ingezet.

De gemiddelde Nederlandse personenauto is gemiddeld ruim 10 jaar oud. Een subsidieregeling kan bijdragen aan verjonging van het wagenpark. In het verleden was er een sloopregeling en dit jaar werd dus de SEPP in het leven geroepen. Die zou tot hogere verkopen van elektrische auto’s moeten leiden, hetgeen als onontbeerlijk wordt gezien om de klimaatdoelen te halen. Bovendien is het in lijn is met de verkoopstop van auto’s met verbrandingsmotoren, die voor 2030 is voorzien. Geleidelijk aan zal bij personenwagens volledig elektrische aandrijving de norm worden. De SEPP werkt als volgt: particulieren krijgen bij de aanschaf van een nieuwe elektrische auto 4.000 euro subsidie. Wanneer een tweedehands exemplaar wordt gekocht, is het bedrag 2.000 euro. In beide gevallen geldt dat de catalogusprijs maximaal 45.000 euro mag bedragen (en minimaal dient het om een transactie van 12.000 euro te gaan). De betreffende elektrische auto moet het rijbereik tenminste 120 kilometer zijn.

Iets meer dan een week na opening van de digitale loketten was de regeling dit jaar al overtekend, althans voor wat betreft nieuwe auto’s. Dat kwam mede doordat de subsidiepot een vrij bescheiden omvang had: 17,2 miljoen euro. Daarvan was 10 miljoen euro gereserveerd voor nieuwe elektrische auto’s en 7,2 miljoen euro voor tweedehands exemplaren. Het komt erop neer dat de aanschaf van 2.500 respectievelijk 3.600 occasions met enkel een elektromotor kon worden gesubsidieerd. Tot 2025 is een bedrag van 252 miljoen euro beschikbaar, onderverdeeld in 152 miljoen euro voor nieuwe auto’s en 100 miljoen euro voor tweedehands exemplaren. Aanvankelijk was het zo dat bij overtekening de subsidieaanvraag automatisch zou doorschuiven naar het volgende jaar en eventueel zelfs naar het jaar daarop. Maar omdat de regeling een te groot succes is, komt aan dit principe nu een einde. Theoretisch kan het namelijk zo zijn dat de eerder genoemde 252 miljoen euro die tot 2025 beschikbaar is, als gevolg van de doorschuifregeling al over bijvoorbeeld 2 jaar op is. Dan vallen de verkopen van elektrische auto’s daarna in het water.

Op korte termijn moet de nieuwe regeling waarin die doorschuifbepaling is ‘doorgekrast’, door het kabinet worden gepubliceerd. Daarna duurt het nog 2 weken voordat de nieuwe bepaling wordt omgezet in beleid. Dan stopt de overheid met de subsidie op elektrische auto’s die dit jaar worden aangeschaft. Alle nieuwe aanvragen worden vanaf dan tot 1 januari 2021 geweigerd. Men heeft dus nog maar enkele weken de tijd om een elektrische auto te kopen met subsidie, anders wordt het betreffende voertuig netto 4.000 euro ‘minder goedkoop’. Alle subsidieaanvragen die reeds zijn ingediend, worden overigens gehonoreerd. Maar zodra het doorschuiven is gestopt, zal de autoconsument moeten afwachten of hij of zij in 2021 nog in aanmerking komt voor subsidie. Het is dan de vraag welk budgetbedrag er nog resteert. De RAI Vereniging en de BOVAG vrezen dus dat de consument daardoor minder geneigd zal zijn om een elektrische auto aan te schaffen. En de autoverkopen staan dit jaar al zo sterk onder druk (door de corona crisis) …

 

Maar hoe belangrijk is een koopsubsidie eigenlijk?

Bij al dit gejerimineer van de RAI Vereniging en de BOVAG moet overigens wel een kanttekening worden geplaatst: 55 procent van de consument koopt eem elektrische auto vanwege het milieu en niet omdat er toevallig met subsidie wordt gestrooid. Dat blijkt uit het jaarlijkse Mobility Monitor onderzoek van laadpalenleverancier EVBox.

De bevindingen van de peiling van dit bedrijf laten zien dat elektrische auto’s volgens 45 procent van de Nederlanders een goede oplossing voor klimaatverandering zijn. 55 procent van de consumenten, die overwegen een elektrische auto te kopen, zegt dat milieuoverwegingen hiervoor de belangrijkste beweegredenen zijn. Het onderzoek van EVBox naar de adoptie van elektrische auto’s en eventuele barrières bij de aanschaf daarvan werd samen met Ipsos uitgevoerd onder 3.600 respondenten uit 6 verschillende Europese landen: Nederland, Duitsland, Frankrijk, België, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk. Een groot deel van de Nederlanders (51 procent) ziet klimaatverandering als een persoonlijke zaak. Bij respondenten die al elektrisch rijden of dit overwegen te doen, is dit liefst 68 procent.

In bijna elk van de 6 landen, Noorwegen uitgezonderd, zijn de 2 voornaamste barrières om elektrisch te rijden: de perceptie dat elektrische auto’s nog relatief duur zijn en dat er een gebrek is aan publieke laadpunten. Andere zorgen zijn: de benodigde tijd voor het laden en de vrees dat de onderhoudskosten van een elektrische auto hoger uitvallen dan die van een exemplaar met een verbrandingsmotor. Echter, het leeuwendeel (89 procent) van de huidige eigenaren van een elektrische auto zegt geen problemen bij het laden te ervaren. Zij zijn mede daardoor uiterst loyaal als het op emissievrij rijden aankomt: 82 procent zou weer voor een elektrische auto kiezen. Met andere woorden: er ontstaat geleidelijk aan een steeds grotere, structurele vraag naar emissievrije personenwagens die niet afhankelijk is van subsidie.

Om ervoor te zorgen dat meer mensen elektrisch gaan rijden, blijkt uit het onderzoek van EVBox dat er meer overheidsbeleid met het oog op het milieu, meer (snel)laadpunten in Europa en meer betaalbare elektrische automodellen moeten komen. Dit zijn de grote drijfveren om de overgang naar elektrisch te versoepelen en zo een duurzame toekomst tegemoet te gaan. Dus als de fabrikanten voor een groter aanbod aan betaalbare elektrische modellen en de overheid voor meer (snel)laadpunten gaat het helemaal goed komen met de transitie naar emissievrij vervoer. Subsidieregelingen zijn van secundair belang. Het is te hopen dat de RAI Vereniging en de BOVAG dit snel erkennen, want anders wordt hun imago van ‘rupsje nooitgenoeg’ als het gaat om douceurtjes die de overheid dient te verstrekken alleen maar versterkt.

Reageren is niet mogelijk.