Het is minder druk op de Nederlandse wegen sinds de dringende oproep van premier Mark Rutte om vooral thuis te werken als dat kan. Dat blijkt uit cijfers van Rijkswaterstaat.
“We zien dat het sinds vorige week minder druk is geworden op de weg”, vertelt een woordvoerder van Rijkswaterstaat. Het gaat om een afname van de verkeersintensiteit van 11 procent ten opzichte van dezelfde week vorig jaar. Een week eerder, voor de oproep van de premier, was het verschil ‘slechts’ 8 procent. Volgens Rijkswaterstaat was het na het uitbreken van de corona pandemie lange tijd zo dat het in de spits minder druk op de weg was, maar overdag niet. “Nu is het zowel in de spits als overdag minder druk. Het woon-werkverkeer is afgenomen”, aldus de woordvoerder.
Dat mensen minder de weg op gaan, bevestigen ook de cijfers over het aantal gereden kilometers. “Dat aantal was afgelopen week 14 procent minder dan vorig jaar. De week ervoor was het verschil duidelijk minder groot, namelijk 9 procent”, zo laat de woordvoerder van Rijkswaterstaat weten. Het aantal ritten is evenwel veel minder gedaald dan je op basis van de daling van de verkeersdrukte en het aantal gereden kilometers zou verwachten. Begin maart werden per auto gemiddeld 13 ritten per week afgelegd, nu is dat 12,2. “Op het dieptepunt medio maart was het 7,2”, zegt de woordvoerder. De ritten die wij nu maken, zijn vooral kortere ritten. Waarschijnlijk om te voorkomen dat wij gebruik moeten maken van het openbaar vervoer.
Rijkswaterstaat ziet ook in de cijfers dat het grensoverschrijdend verkeer naar België en Duitsland een dalende lijn laat zien. “Dat telt ook mee in de overall-afname”. Alleen het vrachtverkeer neemt toe, namelijk met 14 procent ten opzichte van vorig jaar. Maar sinds de provincies Noord- en Zuid-Holland als ‘code rood gebied’ zijn aangemerkt, komen er minder buren uit België en Duitsland naar ons toe. Dat verklaart de daling van het grensoverschrijdend verkeer.
Al met al is er dus sprake van een duidelijke afname van de verkeersdrukte (zowel overdag als tijdens de ochtend- en avondspits), maar volgens het RedTeam is de reductie niet voldoende. We reizen met zijn allen nog steeds veel te veel om het reproductiegetal van de corona infecties adequaat terug te dringen. De daling van het aantal verkeersbewegingen wordt door Bert Slagter, wiskundige en lid van dat Covid-19 RedTeam, als “te klein” bestempeld. Anders dan Rijkswaterstaat is deze luis in de pels van het RIVM dus niet van mening dat de oproep van de premier om zoveel mogelijk thuis te werken en reizen zoveel mogelijk te beperken voldoende effect heeft gehad.
De filedruk is volgens de ANWB wel bijna gehalveerd: in de ochtendspits met circa 20 procent en in de avondspits met ruim 60 procent, maar er wordt amper 20 procent minder gereisd. Dat is dus niet genoeg, aldus Slagter: “Zolang er nog files zijn, is dat een indicatie dat er nog te veel auto’s op de weg zijn. Medio maart was de afname 30 tot 40 procent en was het zo stil dat het leek of je door Zweden reed”. Hij stelt dat de door Rijkswaterstaat constateerde afname van de verkeersintensiteit geen zoden aan de dijk zet. “Het verschil is eigenlijk maar heel klein. We moeten eigenlijk aan het kabinet vragen wat het had verwacht: er was een pakket maatregelen gemaakt, met als doel het reproductiegetal van 1,3 naar 0,9 te brengen. Daarvoor moet je 30 procent van de infecties voorkomen”.
Een van de maatregelen om dat te bereiken is een dringende oproep om thuis te werken. “Blijkbaar verwacht het kabinet dat het aantal infecties op kantoor afneemt, maar dan moet dat wel gebeuren. Dit betekent dat je moet nadenken over hoeveel mensen zich daaraan gaan houden en hoeveel effect dat heeft. Ik weet niet in welke mate er nu thuis gewerkt wordt. Volgens de mobiliteitscijfers van Google was het woon-werkverkeer afgelopen week met 20 procent afgenomen. Dat is nog lang niet het niveau van maart”. Het RIVM kan op dit moment nog niet aan het verzoek voldoen om de cijfers van Rijkswaterstaat te duiden.
De oproep van het kabinet heeft vooral betrekking op het besmettingsgevaar op kantoor, zegt GroenLinks Tweede Kamerlid Suzanne Kröger. “Het verhaal is nu heel diffuus en heel complex en dat vinden mensen heel lastig. Maar uiteindelijk gaat het om een gevoel van urgentie. Het aantal besmettingen loopt op en wij hebben geen controle over het virus. Ik verwacht dat het kabinet nog voor de herfstvakantie duidelijk maakt welke gedragsverandering er nodig is. Mensen hebben behoefte aan die duidelijkheid”. Des te belangrijker is het om het gevoel van urgentie van april zo snel mogelijk terugkeert, aldus Kröger: “Het is ongelofelijk belangrijk dat het kabinet dat ook weer echt gaat uitdragen. Die moet roepen: ‘jongens, het gaat mis!’ Aan de ene kant gaat het om het reizen en aan de andere kant ga je ergens heen waar weer andere mensen zijn. Voor dat tweede aspect doet het er niet toe met welk vervoermiddel je gaat. Ik maak mij echt zorgen over de herfstvakantie, wanneer mensen geneigd zijn om op te stap gaan”.