Het verlagen van de tarieven van het openbaar vervoer zorgt er nauwelijks voor dat mensen de auto laten staan. Dat concluderen onderzoekers van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) in het rapport ‘Effecten tariefverlagingen in het ov’. Wel gaan mensen vaker reizen en minder fietsen en lopen. Het milieu schiet er dus niks mee op.
Als ritten met het openbaar vervoer voor iedereen en op alle tijdstippen van de dag goedkoper worden, dan is driekwart van de toename van het gebruik van treinen, bussen en tram/metro’s volgens de onderzoekers toe te schrijven aan reizen die nu niet worden gemaakt. Dat percentage groeit als de tariefverlagingen alleen voor bepaalde doelgroepen en op bepaalde tijdstippen gelden. Slechts 18 procent van de nieuwe reizigers zijn mensen die nu nog de auto pakken.
Bij een prijsverlaging van 40 procent neemt het treingebruik 21 procent toe, voor de bus is dat 12 procent en voor tram/metro 13 procent. Maar omdat het autogebruik in Nederland veel groter is dan het gebruik van openbaar vervoer, zijn de effecten van prijsverlaging voor de trein, bus of tram/metro op het autogebruik relatief veel kleiner, zo concludeert het KiM. Als het gebruik van het openbaar verover met 1 procent groeit door verlaging van de tarieven, dan neemt het autogebruik met slechts 0,03 procent af. Het effect is dus verwaarloosbaar.
De onderzoekers vrezen bovendien voor negatieve gevolgen van een sterke toename van het gebruik van het openbaar vervoer. Zo is er een kleinere kans op een zitplaats en kunnen bestaande reizigers op zoek gaan naar een alternatieve vervoerwijze. Ook wijzen zij er op dat met name in niet-stedelijke gebieden, bijvoorbeeld buiten de Randstad, het openbaar vervoer geen alternatief is vanwege een beperkt aanbod. Met name de treinverbindingen in Noord Nederland laten te wensen over.
Het kennisinstituut stelt dat een combinatie van maatregelen effectiever is om reizigers vanuit de auto het openbaar vervoer in te krijgen: “Door het gebruik van de auto minder aantrekkelijk te maken en het ov tegelijkertijd aantrekkelijker, zal naar verwachting het effect op het autogebruik groter zijn”, zo schrijft het KiM in haar rapport. Dat kan bijvoorbeeld door parkeren duurder te maken of een kilometerheffing in te voeren en naast verlaging van de ov-tarieven meer treinen, bussen en trams te laten rijden die van hogere kwaliteit zijn. Voorlopig is dat nog utopie want door personeelstekorten is de NS niet eens in staat om haar reguliere dienstregeling uit te voeren.