De Eindhovense bedrijvengroep VDL kan bij het personeel van dochterbedrijf VDL Nedcar in Born geen goed meer doen. De arbeidsonrust houdt aan en dat is wel het laatste wat de autobouwer nu kan gebruiken.
Er is namelijk sprake van een mogelijke nieuwe klant: Gordon Murray Automotive. Dit Britse bedrijf werkt momenteel aan 2 elektrische SUV modellen. Murray heeft autogeschiedenis geschreven met het ontwerpen van Formule 1 bolides; onder andere voor Brabham en later voor McLaren. VDL Nedcar is kandidaat om het een 2-tal SUV modellen van hem te bouwen. De eerste moet in 2026 in productie gaan en de andere vanaf 2029. Het gaat om te beginnen om een oplage van 15.000 stuks. De prijs van de elektrische SUV modellen gaat afgerond 3 ton bedragen. Daarmee prijst Gordon Murray zich niet bij voorbaat uit de markt, maar een eventuele productiestart ligt nog ver weg.
VDL had de fabriek graag vol in bedrijf laten zien, maar het dividend van 300 miljoen dat aan de aandeelhoudende familie Van der Leegte uitgekeerd gaat worden heeft het personeel, de bonden en de ondernemingsraad woest gemaakt. De furie komt bovenop ergernissen over het verschuiven van de uitbetaling van het loonperiodiek, het niet serieus behandelen van klachten hierover, mensen in lagere functies indelen, mensen in hogere functies zetten met een maximale loonsverhoging van 10 procent terwijl ze recht hebben op meer. “En zo zijn er nog tig van andere voorbeelden. En als klap op de vuurpijl het niet willen meewerken aan een goed sociaal plan”, aldus een woordvoerder van de ondernemingsraad.
“Het personeel voelt zich gebruikt. Het is onterecht dat de VDL directie ons de schuld van de arbeidsonrust in de schoenen wil schuiven. VDL Nedcar heeft dit toch echt allemaal zelf veroorzaakt”. De vakbonden zijn zich ook met de kwestie gaan bemoeien en hebben als belangrijkste eisen: een hogere ontslagvergoeding, geen verplichting om bij een ander VDL bedrijf te gaan werken en een fatsoenlijke ouderenregeling voor mensen die dicht bij hun pensioen zijn. Dat er ontslagen gaan vallen bij de autofabriek: daar twijfelt niemand meer aan. Ook VDL zelf niet. Maar hoeveel geld krijgen de werknemers mee als ontslagvergoeding voor bewezen diensten?
VDL Nedcar is slechts één van de bijna 120 dochters van het Eindhovense familiebedrijf; een van de grootste technologieconcerns van Nederland. De familie Van der Leegte verdedigt het uitkeren van het dividend door te wijzen op de vele banen die zij gecreëerd heeft. “Het gaat ons in de eerste plaats niet om winst maken, maar om werkgelegenheid. Iets betekenen voor mensen. Sinds wij in 2012 zijn begonnen in Born hebben wij 43.000 manjaren arbeid gecreëerd. We hebben 2,3 miljard euro aan lonen betaald en 4 miljard euro aan belasting. Dat is allemaal naar de schatkist gegaan”. Er wordt aan toegevoegd: “Subsidie hebben wij amper ontvangen. Desondanks hebben wij in de afgelopen 10 jaar 460 miljoen euro geïnvesteerd in Nedcar. Er wordt gezegd dat wij de directies van VDL bedrijven meer salarisverhoging geven dan de werknemers. Dat is niet waar. Zij zitten er gemiddeld 1 procent onder”.
Over de 300 miljoen euro aan dividend wordt opgemerkt dat de familie Van der Leegte dat geld niet in eigen zakken heeft gestoken, maar dat het bedrag naar het de VDL Groep is gegaan. “Het wordt gebruikt voor investeringen, ook in het Nedcar van de toekomst”. Ron Peters van vakbond FNV vindt het evenwel een ongeloofwaardig verhaal. “Waarom laat je die 300 miljoen niet op de rekening van Nedcar staan als je zegt dat je in de autofabriek wil investeren? Toch een beetje vreemd dat je dat geld wegsluist naar Eindhoven nu het met Nedcar weleens slecht zou kunnen aflopen. Ik geloof het gewoon niet”.
Voordat Gordon Murray Automotive zich meldde als potentiële opdrachtgever is de VDL Groep lange tijd in gesprek geweest met het Amerikaanse Rivian dat haar elektrische auto’s (ook) wilde laten bouwen in Born. Van der Leegte: Wij hadden een mondelinge en een schriftelijke overeenkomst, maar het ging uiteindelijk niet door vanwege de IRA”. Die lettercombinatie staat voor ‘Inflation Reduction Act’; een subsidieplan van president Joe Biden waarmee het plots aantrekkelijker werd voor Amerikaanse producenten om in eigen land auto’s te bouwen. “Dat is de enige reden waarom zij niet zijn gekomen”, zo benadrukt Van der Leegte.
Gordon Murray Automotive kennen wij vooral van extreme supercars zoals de T.34, maar er zijn plannen om ook meer toegankelijke personenauto’s te ontwikkelen. Daarvoor presenteerde het bedrijf een kleine 2 jaar geleden het iStream platform. Dat is niet alleen geschikt voor kleine stadsauto’s, maar ook voor gezinsauto’s en bedrijfswagens.
Mocht de deal met Gordon Murray Automotive wel doorgaan, dan komt de opdracht om vanaf 2026 elektrische SUV modellen te gaan bouwen te laat voor de 3.800 mensen die nu bij Nedcar werken. Dat wordt ook door Van der Leegte erkend: “Wij zullen niet iedereen aan het werk kunnen houden. Maar een deel wel. Binnen 4 weken kan ik daar meer over vertellen”. Maar feit is dat er voor de mensen die VDL Nedcar niet aan het werk kan houden een sociaal plan moet komen. Gesprekken daarover zijn nu al 3 keer geklapt. Van der Leegte: de eerste keer omdat de bonden het ‘verwijtbaar’ vonden dat VDL geen nieuwe klant heeft binnengehaald. Dat is echt niet fijn om te horen, wij doen er hier dag en nacht alles aan. Dan komt zo’n woord niet fijn aan. Maar nu denk ik: ‘misschien hadden we aan tafel moeten blijven en ons niet zo principieel moeten opstellen over dat woord’ “.
Het volgende pijnpunt in de onderhandelingen is de ontslagvergoeding. De bonden eisen veel meer geld dan in dit soort situaties gebruikelijk is. Van der Leegte haalt de cijfers erbij: “Gemiddeld wordt er in Born zo’n 3.500 euro bruto verdiend. Als je dan 10 jaar voor Nedcar hebt gewerkt zou je in ons voorstel zo’n 20.000 euro mee krijgen. Dat is een stuk meer dan het wettelijk vereiste van zo’n 12.000 euro. De bonden eisen zo’n 38.000 euro. Iemand die 40 jaar in dienst is, wil VDL 105.000 euro meegeven. De bonden eisten aanvankelijk 220.000 euro”. Dat laatste bedrag is nu verlaagd tot zo’n 151.000 euro, maar dat vindt Van der Leegte nog steeds te veel geld. Voor hem is het feit dat de bonden inmiddels water bij de wijn hebben gedaan wel een teken dat ze opschuiven. Nu is het wachten of beide partijen weer om de tafel gaan zitten om afspraken te maken voor de mensen die iedere dag in onzekerheid leven en graag willen weten waar ze straks aan toe zijn. Het is wachten op wie nu de eerste stap zet.