De Nederlandse verkoop van nieuwe auto’s maakte na een historisch dieptepunt in de eerste helft van dit jaar een kleine inhaalslag. Door een verbeterde toelevering van chips en onderdelen kunnen autofabrikanten meer produceren en eerder bestelde voertuigen leveren. Het aantal nieuwe registraties komt daarmee naar verwachting uit op 375.000. Dat is weliswaar 20 procent meer dan vorig jaar, maar de verkopen zijn nog niet terug op het niveau van pre-corona jaar 2019.
Ondertussen staat de belangstelling voor nieuwe auto’s weer onder druk. Elektrische auto’s zijn dit jaar door afbouw van subsidies en fiscale onzekerheid minder in trek. Particulieren schuiven de aankoop van elektrisch daardoor voor zich uit. Ook zakelijke rijders zijn terughoudender, maar hun werkgevers willen juist vaart maken, wat de vraag naar ‘ groene’ leaseauto’s ondersteunt. Een belangrijk keerpunt is wel dat het aantal benzineauto’s voor het eerst iets is teruggelopen tot net onder de 7 miljoen. Dit blijkt uit het nieuwste vooruitzicht van ING Research.
Autoverkoop herstelt in 2023 door afname productiebeperkingen
Na 3 jaar van daling en het laagste niveau in 55 jaar krabbelt de Nederlandse autoverkoop dit jaar op uit het historische dal. Het aantal registraties komt in 2023 met naar verwachting 375.000 exemplaren 20 procent hoger uit. Doordat de leveringsproblemen van vooral chips (maar ook van andere onderdelen) grotendeels zijn opgelost, konden autofabrikanten de productie begin dit jaar eindelijk stevig opschroeven. Daardoor konden auto’s die grotendeels al in 2022 waren besteld eindelijk geleverd worden. De stijging van het aantal kentekenregistraties verbloemt echter dat de nieuwe bestellingen juist onder druk staan. Hoewel de (inhaal)leveringen in de tweede helft van het jaar nog wel even doorgaan, zorgt dit ervoor dat het herstel van de afzet in 2024 naar verwachting niet doorzet.
Chinese merken zoals MG, BYD en Nio doen met elektrische auto’s voor het eerst mee op de Nederlandse personenwagenmarkt, met een marktaandeel van bijna 2 procent in de eerste helft van 2023 (exclusief Lynk & Co en Polestar). Dit is op het eerste gezicht niet veel, maar wel een verdriedubbeling ten opzichte van een jaar eerder. Bovendien is het marktaandeel flink hoger als alleen naar elektrische auto’s wordt gekeken.
Aandeel elektrisch bij nieuwe auto’s blijft stijgen, maar nog lang niet alle autorijders zijn overstag
Hoewel het verkoopaandeel van volledig elektrische auto’s dit jaar naar verwachting stijgt van 23,5 procent naar 27 procent, blijft een echte versnelling nog uit. Vooral particulieren laten het afweten bij nieuwe exemplaren, wat geïllustreerd wordt door het feit dat de subsidiepot voor 2023 nu nog voor 60 procent vol zit. Zij hikken nog aan tegen de hogere aanschafprijs, maar vinden ook de fiscale onzekerheid na 2025 lastig en wachten op meer betaalbare elektrische middenklasse modellen in het B en C-segment. Opvallend is ook dat tweedehands elektrische auto’s nog weinig in trek zijn, terwijl de overheid daar in ‘Nederland occasionland’ daar wel op in zet. Zakelijke rijders zijn sinds het optrekken van de bijtelling naar 16 procent ook minder enthousiast over elektrisch rijden, maar hun werkgevers sturen juist sterker op elektrificatie en willen voor 2025 al een groot deel van hun personenauto park op die manier vergroenen. Dit betekent dat zij er bij vervanging van hun leaseauto toch in mee zullen gaan.
Sectoreconoom Rico Luman: “Ondanks de afgenomen bestellingen is elektrisch rijden financieel wel weer aantrekkelijker geworden. Nadat nieuwe elektrische auto’s aanvankelijk duurder waren geworden, drukt intensievere concurrentie nu de nieuwprijzen. Ook liggen de kosten per kilometer na de hoge stroomprijzen van vorig jaar nu weer duidelijk lager dan bij benzineauto’s”.
Nederland zakt terug in Europa – beleidsonzekerheid na val kabinet helpt het tempo van vergroening niet
Na een snelle opmars tot 2020 is Nederland teruggezakt naar de vijfde plaats op de Europese ladder van elektrificatie bij de verkoop van nieuwe emissievrije personenwagens. Na Zweden (37 procent) is Nederland in de eerste vijf maanden van 2023 ook ingehaald door Finland (32 procent) en Denemarken (30 procent). Noorwegen loopt met 83 procent volledig elektrische auto’s voorop. Waar plug-in hybrids in die landen inmiddels op hun retour zijn en er verschuiving optreedt naar volledig elektrisch, groeit deze tussenoplossing in Nederland nog licht door. Met het verkoopaandeel van volledig elektrische auto’s loopt Nederland overigens wel voor op de buurlanden België (16 procent) en Duitsland (15 procent).
Waar Europa de doelstelling voor 100 procent ‘zero emissie’ voor nieuwe personenwagens op 2035 heeft gesteld, heeft Nederland vooralsnog het ambitieuzere plan om al in 2030 helemaal uitstootvrij te zijn. Dat nieuw stimulerend beleid door de val van het kabinet op losse schroeven staat, zorgt nu echter voor onzekerheid. Dit geldt zowel op voor de voorgenomen maatregel om bedrijven in 2025 tot een elektrische zakelijke autovloot te verplichten, maar ook voor het eerdere voorstel om de BPM op personenwagens met een verbrandingsmotor te verhogen. Ook is het de vraag welke variant van de kilometerheffing er ingevoerd gaat worden en of er een koppeling komt met CO2-uitstoot. Hierdoor blijft het verdere groeitempo van elektrisch rijden onzeker.
Wagenpark veroudert verder, maar het aantal auto’s met een benzinemotor daalt wel voor het eerst
De elektrificatie van het Nederlandse wagenpark gaat nog steeds langzaam en dat komt vooral omdat de nieuwe instroom naar verhouding erg laag blijft. Met de stijging van de afzet wordt dit jaar slechts 4,2 procent van het totale park vernieuwd. In mei bestond hetzelfde percentage van het wagenpark uit volledig elektrische auto’s, waarvan 2,4 procent uit plug-in hybrid modellen. Nadat de dieselvloot al lagere tijd krimpt, is een nieuw belangrijk keerpunt dat het aantal auto’s met een benzinemotor voor het eerst kleiner is. Het aantal exemplaren daalde begin 2023 met 26.800 stuks tot net onder de 7 miljoen (dat is nog altijd 78,5 procent van het wagenpark). Toch remt de veroudering van de benzine- en dieselvloot de vergroening. Auto’s gaan langer mee en autorijders rijden langer in hun voertuig door. Het aandeel auto’s ouder dan 15 jaar is daardoor opgelopen tot 26 procent. Voor alleen de benzine modellen is dit zelfs 30 procent. In het verbruik zijn deze bejaarde auto’s een stuk minder efficiënt dan exemplaren van een jongere generatie.
Autobedrijven kampen met record personeelskrapte in de werkplaats
De groei en veroudering van het wagenpark werkt voor de werkplaats op dit moment nog sterker door dan de impact van elektrische auto’s, die minder onderhoud en onderdelen nodig hebben. Dit draagt in 2023 bij aan de omzet in de autobranche, die ook dit jaar naar verwachting met dubbele cijfers stijgt (12 procent). De uitdaging ligt vooral bij de capaciteit. Voor maar liefst 41,5 procent van de autobedrijven is personeelstekort belemmerend; een recordniveau. Het nijpende tekort zit met name bij onderhoudsmonteurs, waarvan het werk ingrijpend veranderd en waarvan er later waarschijnlijk minder nodig zijn.