Je auto gemakkelijk voor de deur parkeren: vroeger was dat ‘standaard’, maar in steeds meer gemeenten wordt dat een uitzondering. Lokale overheden willen minder ‘blik’ in de straat en voeren een strenger parkeerbeleid door. Dat leidt tot weerstand. Want als er niet voor de deur geparkeerd kan worden, maar dit een paar straat verderop dient te gebeuren, wordt het probleem alleen maar verplaatst.
Ook in Amersfoort is het parkeerbeleid momenteel een heet hangijzer, aldus fractievoorzitter Tom van Lamoen van de lokale partij Amersfoort voor Vrijheid. In de stad staan grote veranderingen gepland op het gebied van parkeren. “Er komen steeds meer auto’s bij in Nederland. Daardoor wordt parkeren steeds moeilijker. Waar moet men dan straks de auto kwijt als er bijvoorbeeld ook ruimte over moet blijven voor groenvoorzieningen?
De gemeente Amersfoort wil op lange termijn overal in de stad parkeervergunningen en betaald parkeren invoeren. Een tweede auto moet dan elders, op afstand, worden geparkeerd. Hiermee moet ruimte ontstaan om buurten in te richten met meer groen en extraspeelplekken. En dus is er minder plaats voor auto’s. “In de nieuwbouwwijken Het Hoefkwartier en Langs Eem en Spoor hanteert de gemeente nu een parkeernorm van 0,2. Dat betekent dus dat er maar één parkeerplek per 5 nieuwe woningen komt. Dat is bizar naar mijn mening”, zegt Van Lamoen gefrustreerd. “Als je zo’n lage parkeernorm gaat invoeren, dan gaan mensen in andere wijken hun auto parkeren. Je verplaatst het probleem alleen maar”.
Een parkeernorm is een getal dat aangeeft hoeveel parkeerplekken er nodig zijn bij bijvoorbeeld woningen, kantoorpanden of winkels. Elke gemeente stelt eigen parkeernormen vast, vaak gebaseerd op parkeerkencijfers van het kennisinstituut CROW. Gemeenten kunnen deze kencijfers gebruiken als leidraad bij het bepalen van de parkeernorm in hun omgevingsplan, maar hebben ook de mogelijkheid om hiervan af te wijken.
In november werd in Amersfoort een referendum gehouden over het parkeerbeleid, een idee van Amersfoort voor Vrijheid. Ruim driekwart (76 procent) van de inwoners die meededen aan het referendum was tegen de plannen. Maar lang leve de democratie: ondanks de vele tegenstemmers zet de gemeente de parkeerplannen desondanks door. Weliswaar met een aantal aanpassingen, maar toch. “We hebben binnen de gemeenteraad hier heel lastige debatten over gehad, natuurlijk. Vanuit ons oogpunt is het gewoon echt een beetje narcistisch dat de gemeente hier heel betuttelend over is”, vindt Van Lamoen “Je moet eerst met je inwoners in gesprek en daarna pas een besluit nemen. Niet andersom”.
Friso de Zeeuw was jarenlang hoogleraar gebiedsontwikkeling aan de TU Delft en adviseert nu onder andere over mobiliteit. Hij vindt dat gemeenten voorzichtig moeten zijn met het verlagen van de parkeernormen, vooral in nieuwbouwwijken. “In de jaren 90 werd in de Vinex-wijken ook geprobeerd om het aantal parkeerplekken te schrappen om zo mensen ertoe te bewegen om meer gebruik te maken van het openbaar vervoer”, vertelt De Zeeuw. “Dat werkte niet, omdat bus- en metrolijnen pas veel later werden aangelegd. Toen waren de mensen al gewend aan een eigen auto. Daarnaast zagen wij dat men zich, ondanks het tekort aan parkeerplaatsen, niet laat weerhouden om een auto te nemen”, vervolgt de mobiliteitsexpert. “Dat gaf in verschillende wijken veel gedoe, omdat ze moeilijk hun auto kwijt konden. Dus grasveldjes werden omgebouwd tot parkeerplaatsen”. Toch zijn er volgens hem best locaties waar het aantal parkeerplekken wél omlaag. Hij wijst daarbij op de grote steden, waar vaak meer en betere ov-verbindingen zijn. “Ik denk dat je daar best het aantal auto’s en parkeerplaatsen terug kan dringen”.
Op dit moment zijn er ongeveer 9,4 miljoen personenwagens in Nederland. Het afgelopen jaar zijn er zo’n 180.000 exemplaren bijgekomen, terwijl het in het verleden nog om een jaarlijkse toename van 100.000 auto’s ging. Daarnaast werden er vorig jaar bijna 370.000 nieuwe auto’s verkocht, fors meer dan in 2022.
De Amersfoortse wethouder Tyas Bijlholt (Mobiliteit) zegt dat de schaarse ruimte in Amersfoort anders moet worden ingericht en dat daarom nu deze parkeerplannen worden doorgevoerd. “We willen dat er meer woningen worden bijgebouwd en dat er genoeg groen en ruimte is om te fietsen en te spelen”. Er wordt door de gemeente afgewogen op welke plekken het aantal parkeerplekken naar beneden kan en waar niet, benadrukt hij. “In de buurt van het station kunnen mensen bijvoorbeeld goed gebruik maken van de ov-verbinding. Daarnaast kunnen ze makkelijk op de fiets naar het station toe. Dat willen wij vooral stimuleren”.
Een van de voorwaarden die de gemeenteraad al voor het referendum had gesteld aan het parkeerbeleid, is dat er goede alternatieven moeten komen. “Zoals betere ov-verbindingen”, zegt Bijholt. “Daarnaast moet er voldoende ruimte zijn voor deelauto’s en fietsen, en moeten de fietspaden goed in orde zijn. Zodat men kan inzien dat het goed mogelijk is om steeds vaker de auto te laten staan”. Ook wordt er door de gemeente gekeken of er net buiten de stad parkeergarages en ‘parkeerhubs’ kunnen worden gebouwd, legt hij uit. “We willen aan de buitenranden van de stad een goede faciliteit bieden zodat men daar makkelijk hun auto kan parkeren, en dan lopend of met de fiets op hun eindbestemming kan komen”.
Ook oud-hoogleraar De Zeeuw benadrukt dat openbaar vervoer een belangrijk onderdeel is van parkeerbeleid. “We zullen de auto pas laten staan als de ov-verbindingen beter worden, maar ook goedkoper”, benadrukt hij. Daar moeten gemeenten volgens hem dan ook over nadenken: “Je moet altijd een alternatief bieden dat centraal ligt”. Dat de spanningen over dit onderwerp soms hoog oplopen tussen bestuurders aan de ene kant en gemeenteraden en inwoners aan de andere kant, snapt hij. “Parkeren is in de lokale politiek altijd een gevoelig discussieonderwerp. En terecht, want dat leeft erg bij mensen”. Dat komt volgens hem omdat de auto voor de meeste mensen belangrijk is en blijft.
Ook wethouder Bijlholt zegt begrip te hebben voor de inwoners die tegen de parkeerplannen van de gemeente zijn. “Ik kan heel goed begrijpen dat het besluit wat rauw op het dak komt voor veel inwoners”. De parkeervergunningen zullen alleen ingevoerd worden in wijken waar sprake is van parkeeroverlast of waar die dreigt te ontstaan, zo benadrukt hij. Volgens hem is het vooral de vraag hoe Amersfoort verder vorm wordt gegeven zodat de stad even leefbaar blijft “voor de komende generaties”: “We moeten deze discussie voeren met de stad, ook al vind ik het geen makkelijke keuze. Omdat ik zie dat de auto voor heel mensen noodzakelijk is”. Daarom gaat hij de komende tijd “het gesprek voeren met de inwoners van de stad”.