Er komt geen ‘harde’ knip in de Weesperstraat in Amsterdam. Dat concludeert verkeerswethouder Melanie van der Horst naar aanleiding van een evaluatie van de pilot afgelopen zomer, toen de straat tussen juni en juli 6 weken afgesloten werd voor verkeer. Uit dat onderzoek blijkt dat de knip weliswaar voor minder auto’s zorgde, waardoor de luchtkwaliteit verbeterde en de geluidsoverlast op sommige plekken afnam, maar op de verkeersveiligheid bleek de pilot geen effect te hebben: het aantal verkeersongelukken bleef gelijk.
Met de knip wilde het stadsbestuur onderzoeken wat de effecten van zo’n wegafsluiting zijn voor bijvoorbeeld de luchtkwaliteit, geluidsoverlast, de beleving in de buurt en de verkeersveiligheid. Uit de evaluatie blijkt nu dat er in het zogenoemde ‘pilotgebied’ (het deel van het centrum dat aan de oostkant van de Amstel ligt) 9.500 minder auto’s per dag reden; een afname van 18 procent. In de rest van het centrum nam het autoverkeer met 8 procent af. Daar staat tegenover dat het in een paar straten juist veel drukker werd: in de Kattenburgerstraat en op de Zeeburgerdijk nam het aantal auto’s daardoor met 40 procent toe. Op de Piet Heinkade was die toename 20 procent. “Maar per saldo is er een flinke afname in het hele pilotgebied”, schrijft Van der Horst vandaag in een brief aan de raad.
De afname zorgde ervoor dat de luchtkwaliteit in het gebied beter was. In straten waar het afnam, werd tijdens de pilotperiode 14 procent minder stikstofdioxide gemeten. Minder geluidsoverlast was er vooral op de Weesperstraat en de Valkenburgerstraat. Op andere straten waar het geluid gemeten werd, bleef de overlast nagenoeg gelijk. Op de verkeersveiligheid, een ander aspect waarvan voorstanders zeiden dat die verbeterd zou worden, blijkt de knip helemaal geen effect te hebben gehad. De politie registreerde er tijdens de pilot gemiddeld evenveel verkeersongelukken als in de periode ervoor: ongeveer 7 per week. Het aantal meldingen van ‘gevaarlijke verkeerssituaties’ nam juist toe. In de 6 weken van de pilot werden er 35 meldingen gemaakt van situaties die te maken hadden met de pilot. Daarbij ging het bijvoorbeeld om autoverkeer dat het fietspad opreed om files te omzeilen.
De Weesperstraat werd vorig jaar tussen 12 juni en 23 juli met slagbomen afgesloten voor doorgaand verkeer. Dat gebeurde ook op Anne Frankstraat, Hoogte Kadijk, Kattenburgergracht, om te voorkomen dat er sluipverkeer in die straten zou ontstaan. De afsluiting gold tussen 6.00 uur ’s ochtends en 23.00 uur ’s avonds. Overdag gingen de slagbomen alleen open voor hulpdiensten. Het experiment veroorzaakte veel files in de stad en kon daarom op veel weerstand rekenen, vooral van automobilisten. Later bleek ook dat de hulpdiensten zich zorgen maakten over de langere aanrijtijden. Hoewel de slagbomen in principe open zouden moeten gaan voor ambulances en brandweer- en politiewagens, kwam het in de praktijk meerdere keren voor dat ambulances met zwaailicht voor een dichte slagboom stonden. Dat werd veroorzaakt door een technisch probleem was met het scannen van de toegangssticker.
Tijdens de pilot werd ook onderzocht wat de gevolgen van een knip voor de aanrijtijden van de nood- en hulpdiensten zijn. In het geval van de knip op de Weesperstraat namen die toe: een ambulancerit duurde gemiddeld 15 seconden langer, brandweerauto’s waren 35 seconden langer onderweg. “De langere rijtijden hebben niet geleid tot overschrijding van de normen voor aanrijtijden”, schrijft Van der Horst, “maar ze hebben helaas wel gezorgd voor vertragingen en zorgden voor stress bij het rijdend personeel”, Ook de politie, die de aanrijtijden van de knip onderzocht, zegt de gevolgen van de knip te hebben gemerkt. Zo hadden agenten te maken met vertraging als gevolg van de afsluitingen en de drukte van het verkeer.
Naast het meten van effecten werd de pilot ook gebruikt om erachter te komen of een definitieve knip op de Weesperstraat een goed idee is. Inmiddels is duidelijk dat dat niet gaat gebeuren. “De knip zoals we hem deden zal niet meer terugkeren”, laat een woordvoerder van de wethouder aan AT5 weten. “Een verkeersmaatregel waarbij er maar zeer beperkt uitzondering gemaakt kan worden, geeft te weinig bewegingsvrijheid om maatwerk toe te passen”, schrijft Van der Horst.
Omdat de wethouder nog altijd iets wil doen aan de wens van de raad om de verkeersdrukte in het gebied van de Weesperstraat terug te brengen, wordt er wel nagedacht over alternatieven, zoals een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur, het verwijderen van een rijbaan waardoor de weg smaller wordt (een zogenoemde ‘knijp’), of het invoeren van intelligente toegang, waarmee bepaalde automobilisten doorgelaten worden en andere juist tegengehouden.