In Grünheide, in de bossen ten oosten van Berlijn, wordt al maanden geprotesteerd tegen Tesla. Het bedrijf wil haar 300 hectare grote autofabriek met 120 hectare uitbreiden. Het bedrijf kampt met problemen in de productieketen en heeft meer opslag nodig. Daarvoor moet 100 hectare bos wijken. Milieuactivisten zijn het daar niet mee eens.
De zorgen richten zich vooral op de gevolgen van de uitbreiding voor het grondwater. De fabriek staat namelijk in een drinkwater beschermingsgebied. “De fabriek verbruikt veel water en wij worden op waterrantsoen gezet”, zo klagen de dorpsbewoners. “Dit is meer dan een lokaal probleem”, zo voegt Katerina Drzewo van de actiegroep ‘Tesla draai de kraan dicht’ er strijdbaar aan toe. “Door klimaatverandering wordt water minder vanzelfsprekend en dan zal vaker de vraag opkomen: van wie is het water? Van gewone burgers of van een paar superrijken?”
Sinds eind februari bivakkeren tientallen klimaatactivisten in boomhutten bij de fabriek van Tesla. Inmiddels is het protest uitgebreid met een nieuw kamp. Er verblijven in Grünheide nu circa 1.200 actievoerders. Doel is om de productie in de fabriek plat te leggen “of op z’n minst te verstoren”. Dat laatste lijkt te lukken, want in de ‘Gigafactory’ van Tesla staan de assemblagelijnen in ieder geval de komende dagen stil. De autofabrikant zegt echter dat de beslissing hiertoe is al genomen voordat het protest werd uitgebreid. In maart werd de autoproductie in Grünheide ook al platgelegd, destijds door een sabotageactie door een links-extremistische actiegroep. De autoriteiten ondernemen juridische stappen om de boomhutten te verwijderen en de demonstranten uit het bos te zetten.
Het lijkt misschien een tegenstelling: klimaatactivisten die tegen een fabrikant van elektrische auto’s protesteren, maar van Tesla’s duurzame beloftes zijn de demonstranten duidelijk niet overtuigd . “De ‘groene transitie’ moet niet ten koste gaan van het land, de natuur en arbeiders”, zegt Maria Nicolellis, verwijzend naar berichten over slechte werkomstandigheden in de fabriek. Ze noemt het “de hypocrisie van groene energie”. “We moeten van A naar B kunnen reizen, dat is logisch”, zegt actievoerder Ole Becker. “Maar hier worden alleen de Model Y gebouwd, in oze ogen een dure SUV. Dat is niet goed voor de aarde”.
Duitsland ontving de Tesla fabriek in 2017 met open armen. In de jaren daarvoor streden meerdere Europese landen, waaronder Nederland, om de gunst van de Amerikaanse autobouwer. Met 12.500 arbeidsplaatsen en een productiecapaciteit van 1.000 auto’s per dag zorgt Tesla immers voor een boost van de lokale economie. Het bedrijf van Elon Musk koos uiteindelijk dus voor Duitsland, dat met de komst van de producent van elektrische personenwagens haar imago als autoproductie-land nieuwe glans kon geven. Bij de opening van de fabriek sprak economieminister Habeck (De Groenen) trots over een “signaal dat Duitsland ook de leidende markt voor elektrische auto’s zal worden”. Dat Tesla nog voor het regelen van de vergunningen met de bouw begon, noemde hij “een andere cultuur, maar wel een die werkt”.
“I love Berlin”, zei Musk destijds. Maar van ware, wederzijdse liefde is het niet gekomen. In Berlijn vind je op lantaarnpalen stickers met ‘Pizza voor iedereen, behalve voor Elon’ en ‘Fuck Musk’. De Berlijnse band Von Wegen Lisbeth scoorde een hit met het liedje Elon, waarin wordt bezongen hoe de Tesla-baas wordt geweigerd bij de legendarische techno club Berghain. Ondertussen stoken Duitse automedia het vuurtje flink op door stelselmatig negatief, zuur en tendentieus over Tesla te berichten. Maar in het thuisland van iconen als Mercedes en Volkswagen kan je misschien niet anders verwachten.
Net als de federale regering is overigens ook de deelstaat Brandenburg, waar de fabriek ligt, een warm pleitbezorger van de fabriek. Als de uitbreidingsplannen niet doorgaan, zullen ook geplande investeringen in de infrastructuur vertraging oplopen, heeft de deelstaatregering gewaarschuwd. Op lokaal niveau is er aanzienlijk minder enthousiasme. In een referendum stemden omwonenden in februari met tweederdemeerderheid tegen de uitbreiding. De stemming was niet bindend, en dus zet Brandenburg de plannen met enkele wijzigingen door. En zo is het anti-Tesla-protest ook een protest vóór meer democratie, zegt woordvoerder Lucia Mende van de actievoerders. “Zoals dat gaat bij klimaatprotesten, is het probleem veelzijdig”.
De politie is in groten getale aanwezig rond de fabriek van Tesla. Zij zijn “voorbereid op alle scenario’s” omdat “verstorende acties en misdaden” niet worden uitgesloten. De politievakbond zegt bezorgd te zijn over oproepen om de fabriek te bestormen. Inmiddels zijn er meerdere aanhoudingen geweest nadat actievoerders proberen om het privéterrein van Tesla binnen te dringen. Daarbij raakte 1 vrouw gewond, net als 3 politieagenten. De actievoerders zouden versperringen hebben doorbroken om dichter bij de fabriek te komen en vuurwerk hebben afgestoken. Tesla besloot eerder deze week het personeel thuis te houden om confrontaties te voorkomen.
Er heerst zoals gezegd al langer onvrede over de uitbreidingsplannen van de fabriek bij milieugroepen. Het links-extremistische Vulkangruppe pleegde eerder aanslagen waarbij de elektriciteitsvoorziening van de fabriek en van woningen in de omgeving werd platgelegd. Om de onrust te verminderen, is Tesla inmiddels in gesprek met alle betrokkenen. Maar dat neemt niet weg dat de lokale bevolking druk op de ketel wil houden. De demonstranten zijn niet onder de indruk van het feit dat de autoproductie stil is komen te liggen. “Ze produceren 5.000 auto’s per week, maar deze week worden er door het protest 2.000 stuks minder gemaakt. Dat is niet significant op jaarbasis”, aldus een woordvoerder.
In de Duitse fabriek wordt zoals gezegd alleen de Model Y gemaakt. Voor deze Tesla is Grünheide een belangrijke productielocatie. De fabriek is volledig zelfstandig: er worden complete auto’s gemaakt. Daarom is in de inleiding van dit nieuwsbericht genoemde extra opslagruimte nodig. Het is voor Tesla belangrijk om alle componenten op dezelfde plek te hebben.