Volgens het televisieprogramma Zembla heeft het rijhulpsysteem Autopilot van Tesla zijn uit 2015 stammende toelating op de Europese markt te danken aan een maas in de wet. De Nederlandse RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer) zou daarbij een rol hebben gespeeld.
Met het Autopilot systeem kunnen bezitters van een Tesla hun auto deels zelfstandig laten rijden. De wetgeving voor rijhulpsystemen ging in 2015, toen de goedkeuring op de agenda stond, alleen over zaken als inparkeren. Voor een bredere inzetbaarheid ontbraken 10 jaar geleden nog regels. Desondanks zou de RDW de Autopilot toch hebben goedgekeurd. Opvallend, want landen als Zweden en Duitsland wilden wachten totdat er duidelijke afspraken over waren gemaakt. Dat het systeem met hulp van de RDW in een vroeg stadium toch op de Europese markt is toegelaten, “is voor Tesla heel belangrijk geweest”, aldus Sander Rietveld, journalist bij Zembla.
De Nederlandse afzetmarkt was in die jaren erg belangrijk voor Tesla. De Amerikaanse automaker deed toen gouden zaken met haar Model S waarvoor de fiscale rode loper maximaal werd uitgerold. Daarnaast was Nederland vorig decennium in de race als vestigingsplaats voor het Europese hoofdkantoor van Tesla. Dat kwam in 2013, na een lobby van de toenmalige minister van Economische Zaken Henk Kamp, inderdaad naar Amsterdam. 2 jaar later werd een assemblagefabriek geopend in Tilburg.
“Bij de opening van die fabriek zei Kamp samen met Musk te zullen proberen om bestaande wetten en regels te veranderen om zo Tesla te faciliteren”, zegt Rietveld. “Een direct verband tussen dat onderonsje en de goedkeuring van Autopilot is moeilijk om te bewijzen, maar het is wel opvallend dat de RDW spoedig na de ontmoeting groen licht gaf”. Daardoor was het pleit beslecht, want als één lidstaat van de Europese Unie Autopilot goedkeurt, dan moeten andere landen volgen. Eventuele kritiek op het systeem vanuit Duitsland en Zweden doet er dan niet meer toe.
Voor de RDW was met betrekking tot Autopilot dus een cruciale rol weggelegd. Overigens was er ook binnen de dienst kritiek. Een medewerker van de RDW heeft destijds bij andere Europese toezichthouders aan de bel getrokken, zo bevestigt een woordvoerder van de Zweedse transportautoriteit.
Inmiddels zijn de regels strenger geworden. Systemen als Autopilot moeten nadrukkelijker in de gaten houden of de bestuurder zelf oplet en het stuur voldoende vasthoudt. Ook hier werd voor Tesla een uitzondering gemaakt. Tesla bracht een software-update uit om aan de nieuwe eisen te voldoen, maar die update werd niet verplicht gesteld.
Vanuit de hele wereld zijn er videobeelden van ongelukken met auto’s van Tesla die met de Autopilot aan reden. Er zouden duizenden meldingen zijn van ongelukken of onveilige situaties. “Maar met die data heeft de RDW niets gedaan, aldus Rietveld”.
Vanuit de vakwereld wordt niet met verrassing gereageerd op de kritiek op het Autopilot systeem. Het is altijd omstreden geweest. Al vanaf de introductie in de Verenigde Staten, maar ook in Europa. Onder andere vanwege de misleidende naam van het systeem. De Tesla rijdt niet zelf. Autopilot is meer een geavanceerde versie van adaptive cruise control.