Officieel staat nog niets op papier, toch verhitten plannen voor een Belgisch tolvignet de gemoederen tussen Nederland en de zuiderburen nu al. Bezorgde reacties uit Nederland brengen de Belgen nog niet op andere ideeën over het vignet, dit voorjaar moet een plan op papier staan.
Eind vorige maand lekten de eerste ideeën uit. Het vignet moet er vanaf 1 januari 2027 komen en zou jaarlijks zo’n 100 à 120 euro gaan kosten. De onderhandelingen zijn nog in volle gang, maar de opbrengsten (130 miljoen euro) staan al wel ingeboekt op de Vlaamse begroting van volgend jaar. De voornemens zijn dus serieus.
Een groot deel van de Tweede Kamer mort erover. Kamerleden willen dat demissionair minister Tieman (BBB) zich inzet om het Belgisch plan van tafel te krijgen. De Nederlandse ambassadeur in België heeft al contact met de Vlaamse regering, zegt Tieman. Hij wil op korte termijn ook zelf in gesprek met de verantwoordelijk Vlaams minister.
‘Belachelijk’, ‘Veel te duur, hoe komen we daar nog vanaf?’ ‘Laten ze eerst die slechte snelwegen maar eens verbeteren’. De reacties van aangesproken Nederlanders op het laatste pompstation voor de Belgische grens laten zich raden. Iets milder gestemd raken ze als ze horen dat de bedoeling is dat het geld gebruikt wordt voor de verbetering van de snelwegen in Vlaanderen en Wallonië.
Iedereen die de grens naar België weleens overrijdt, weet het uit eigen ervaring: de gladde snelwegen houden plotsklaps op en maken plaats voor matig, soms ronduit slecht onderhouden rijbanen. Dat het nu alleen de Vlamingen en de Walen zijn die betalen voor de snelwegen vinden de Belgen niet fair.
“Diegenen die er ook volop gebruik van maken, de 6,5 miljoen buitenlanders die massaal over onze wegen razen, dragen niets bij”, zei Vlaams minister van Financiën Ben Weyts onlangs in het Vlaams Parlement. De plannen om via die buitenlanders veel meer te kunnen gaan investeren, kunnen in Vlaanderen op brede politieke support rekenen. Van links tot rechts, de steun voor het tolvignet is vrijwel eensgezind.
“Ik snap de heisa in Nederland”, zegt Jasper Pillen, parlementariër voor de Vlaamse liberale oppositiepartij Anders. “Het is logisch, niemand betaalt graag mee aan het gebruik van wegen in een ander land”. Hij steunt de ideeën, maar is kritisch over de haalbaarheid van de invoeringsdatum over 10 maanden. “In politieke termen is dat overmorgen. Ik betwijfel of het de minister echt zal lukken om een volledig sluitend plan te kunnen maken”.
Er kleven allerlei juridische haken en ogen aan het tolvignet. Al eerder probeerde Duitsland een tolvignet in te voeren, in 2017 daagden de Oostenrijkers, met steun van Nederland, hen voor het Europese hof van Justitie. Oostenrijk kreeg gelijk: Europese regels staan niet toe dat buitenlanders via een tolvignet moeten betalen voor het gebruik van snelwegen terwijl de inwoners van dat land zelf een compensatie krijgen voor de kosten van het vignet. Dat is discriminatie, oordeelde de rechter.
Niemand in België wil dat de Vlamingen en de Walen zélf meer moeten betalen voor de snelwegen. De inwoners zouden dan op een of andere manier weer gecompenseerd moeten worden. Maar om daar juridisch houdbare wetgeving voor te verzinnen, is nog niet zo makkelijk, denkt Pillen. “Die regeling die minister Weyts hier in Vlaanderen wil afkloppen, die moet juridisch van beton zijn. Want anders zal Europa zeggen, u kunt dat niet maken”.
In 2007 probeerden de Belgen al eens een tolvignet in te voeren. Ook destijds leidde het tot frictie tussen de buren. Toenmalig premier Jan Peter Balkenende slaagde erin zijn collega Yves Leterme te overtuigen. Die liet na een bijeenkomst tussen de 2 mannen in het Catshuis weten dat hij het plan bij nader inzien ouderwets vond. Het stierf een stille dood. Maar bijna 20 jaar later is het weer helemaal terug op de politieke agenda.
Voorlopig lijkt de verantwoordelijk minister van de Vlaams-nationalistische partij N-VA nog niet onder de indruk van het protest uit Nederland. “Er wordt gestaag verder gewerkt aan de plannen”, zei Ben Weyts gisteren in het Vlaams Parlement. In het nieuwe plan moet wel ook de optie komen om een goedkoper vignet voor bijvoorbeeld 1 dag of 10 dagen aan te schaffen.
Als het vignet er inderdaad komt, pleit de fractie van Denk voor tegenmaatregelen. Belgen die Nederland in willen rijden, zouden dan óók moeten betalen. Ook demissionair minister Tieman sluit tegenmaatregelen niet uit, al zal zijn opvolger daarover moeten beslissen. Niet iedereen bij het tankstation vlak voor de Belgische grens is daarvoor te porren. “Dit is al zo’n kinderachtige actie van de Belgen, tot dat niveau moeten wij ons niet verlagen”.