De politie betrapte in 2025 ruim 10.000 keer iemand die achter het stuur zat terwijl zijn rijbewijs was ingenomen. Dat blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws.
Het is een groeiend probleem, met soms ernstige ongelukken als gevolg. Politie en justitie willen daders harder aanpakken, maar een wetswijziging die dat moet regelen ligt al jaren op de plank.
Sommige overtreders zijn hardleers en blijven rijden. De gevolgen kunnen desastreus zijn, want het gaat vaak om hardrijders, om automobilisten die onder invloed van alcohol waren en/of personen die door een rood licht reden.
10 jaar geleden hield de politie nog 4.000 keer iemand aan die achter het stuur zat terwijl zijn rijbewijs was afgepakt. Inmiddels is dat aantal ruimschoots verdubbeld tot zoals gezegd meer dan 10.000 gevallen per jaar. Het gaat om mensen die hun rijbevoegdheid voor een aantal maanden of jaren verloren hebben. Het aantal rijbewijzen dat op die manier wordt ingenomen of ongeldig wordt verklaard, neemt al jaren toe, maar een deel van de delictplegers stapt dus tóch in de auto.
Volgens Achilles Damen, verkeersofficier van het Openbaar Ministerie (OM), komen de daders uit alle lagen van de maatschappij: “Van bankdirecteuren in een maatpak tot schilders die met verfstrepen op zitting verschijnen. Ze zeggen vaak dat ze iemand moesten helpen, of iets moesten doen wat zo belangrijk was dat ze niet anders konden dan de auto pakken. Of dat ze niet wisten dat ze een rijontzegging hadden”.
Een deel van de groep wordt volgens Damen gevormd door een hardnekkige verkeersovertreders. “Daar zitten echte wegpiraten tussen. Mensen die zich niet aan de verkeersregels houden en steeds opnieuw delicten plegen. Die mensen vormen echt een risico. Die moeten we in het belang van de samenleving van de weg halen”.
Het opsporen van deze groep is gemakkelijker geworden, zegt Frits Lindeman, hoofd Infrastructuur van de politie. Dat is te danken aan de ‘slimme’ camera’s die de politie gebruikt. “Die maken scans van kentekens. In de meldkamer wordt daarna automatisch gesignaleerd dat iemand een rijontzegging heeft”. Agenten in de buurt krijgen vervolgens een seintje. Op die manier betrapt de politie vaker mensen van wie het rijbewijs is ingenomen.
Toch kan de politie niet voorkomen dat duizenden mensen daar lak aan hebben en gewoon blijven doorrijden.
Hoewel de straffen fors zijn, duurt het soms meer dan 1 jaar voordat overtreders daadwerkelijk voor de rechter komen. In de tussentijd kan de politie niet veel meer doen dan benadrukken dat zij niet mogen rijden. Volgens officier Damen is dat de zwakke plek. “Hoe sneller er kan worden bestraft, hoe beter dat is. Dan krijgt men onmiddellijk de prikkel: dat moet je niet weer doen. Als iemand in de cel zit, kan hij niet rijden”.
Om te voorkomen dat mensen toch weer achter het stuur stappen, ligt er daarom een wetsvoorstel klaar. Als het wordt ingevoerd, gaan overtreders van een rijontzegging onmiddellijk een aantal dagen, weken of maanden achter de tralies. Dat wetsvoorstel is al sinds 2019 in de maak. Inspraak van onder meer het OM, de Raad voor de Rechtspraak, het CBR en advies van de Raad van State hebben ervoor gezorgd dat het jaren heeft geduurd voordat het af was. Inmiddels ligt het voorstel al 2 jaar klaar, maar het is nog altijd niet besproken door de Tweede Kamer.
Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) schrijft in een reactie dat de wet “op dit moment nog niet de mogelijkheid biedt om iemand meteen vast te zetten”. Dat mensen met een rijontzegging toch achter het stuur stappen, noemt de minister “onaanvaardbaar”. “Een rijontzegging is er niet voor niets. Wie zich er niet aan houdt, moet dat snel en duidelijk merken”. Dat zijn stoere woorden, maar Van Weel kan er beter voor zorgen dat het wetsvoorstel zo snel mogelijk door de Tweede Kamer behandeld gaat worden.