De Fiat ‘Nuova 500’ viert deze zomer zijn 60ste verjaardag. Het guitige stadsautootje met 2 cilindermotor werd namelijk op 4 juli 1957 in Turijn onthuld. Als verjaardagscadeau wordt de iconische Fiat nu opgenomen in de befaamde permanente collectie van het Museum of Modern Art (MoMA) in New York. Het betreft een beige exemplaar van de 500F, de populairst versie van de modelreeks die tussen 1965 en 1972 werd gebouwd.
De 500F werd aangedreven door een luchtgekoelde 4-takt 2 cilinder van 499,5 cc die 18 pk produceerde en de kleine, afgerond 500 kilo wegende, Fiat een topsnelheid van 95 km/u bezorgde. De motor werd ontwikkeld door de ingenieur Aurelio Lampredi, die voorheen bij Ferrari werkte. De verantwoordelijke voor het gehele project was niemand minder dan de bekende ingenieur Dante Giacosa, die voor de oorlog reeds de eerste generatie Fiat 500 had getekend. Dat was een kleine 2-zitter die de Italianen al snel de koosnaam Topolino (Mickey Mouse) gaven.
In 1957 debuteerde het model als ‘500’ zonder nadere aanduiding. Wegens de te zwakke 13 pk 479 cc motor en de gebrekkige prestaties volgde al snel de sterkere 500 ‘Sport’ waarmee volwaardig deelgenomen kon worden aan het verkeer. Daarna introduceerde Fiat de ‘500D’ (wel de grotere, krachtige motor, maar nog geen aan de voorzijde scharnierende portieren) en de in de vorige alinea genoemde ‘500F’. Daarna kwamen de meer op luxe gerichte ‘500L’ en uiteindelijk de ‘500R’ met componenten van diens opvolger, de Fiat 126.
Van de ‘Nuova 500’, ook wel “piccola grande vettura” genaamd (kleine grote auto) werden tussen 1957 en 1975 ruim 4 miljoen exemplaren gebouwd. Hij is nog steeds een symbool op vier wielen van de Italiaanse levensstijl. Dat de 500 een legendarisch autootje is, valt niet te ontkennen. Of het ook een stuk moderne kunst is? Als het aan de geschoolde heren en dames van het Museum of Modern Art in New York ligt wel dus. Martino Stierli, de hoofdcurator van het museum, licht de keuze als volgt toe. “De 500 is een icoon in de geschiedenis van de auto-industrie, die de kijk op design en productie in Italië grondig veranderde”.
Autointernationaal.nl vindt die kwalificatie iets te veel eer omdat de kleine 500 beslist geen stilistisch voorbeeld voor andere merken is geweest, en de techniek was 2 jaar later al achterhaald toen de beroemde Mini met dwars voorin geplaatste 4 cilinder lijnmotor met waterkoeling werd geïntroduceerd; een opzet die in 1964 door Fiat zelf bij de Autobianchi Primula volledig werd omarmd. Maar na 60 jaar is het model nog immer trouw aan zijn identiteit en is hij onverminderd jeugdig. Naast een succesvolle auto is de Fiat 500 ook een cultureel fenomeen dat schijnbaar nooit uit de mode raakt. Zoiets is inderdaad wel een plek in een kunstmuseum waard.
In 1957 was de gewone man in Italië echter nog niet met de culturele waarde van de 500 bezig. De Fiat verleidde de bevolking met zijn praktische interieur dat precies ruim genoeg was voor 2 volwassenen en 2 à 3 ‘bambini’. Omdat langere Europeanen (en Amerikanen) voorin voldoende ruimte hadden, werd de 500 ook buiten de landsgrenzen na een aarzelende verkoopstart snel populair. Martino Stierli van het MoMA is blij en noemt de 500 die hij aan de collectie toevoegt een “everyday masterpiece”. De kleine Italiaanse auto bevindt zich in goed gezelschap, want de MoMA automobielcollectie is uiterst exclusief en omvat onder andere een Jaguar E-type, een Volkswagen Type 1 (de Kever dus), een Smart, een Willys jeep en een beeldschone Cisitalia.
Voor de 60ste verjaardag wordt als eerbetoon in Italië ook een postzegel uitgegeven, die werd voorgesteld in de Fiat fabriek van Mirafiori in Turijn en ongetwijfeld tot een verzamelobject zal uitgroeien. Er worden 1 miljoen exemplaren van deze postzegel gedrukt en de prijs bedraagt 0,95 euro. Eerder deze week heb je op Autointernationaal.nl al kunnen lezen over de speciale retro feesteditie, waarmee Fiat de 500 in het zonnetje zet. De huidige modelreeks stamt uit 2007. Die passeerde in 2015 de productiemijlpaal van 1,5 miljoen exemplaren. In Nederland zijn er tot op heden al ruim 62.000 stuks op kenteken gezet.
“De 500 heeft zijn voetsporen in de automobielindustrie ruimschoots verdient. Daarbij is het nooit ‘zomaar’ een auto geweest”, zegt Olivier François, de merkchef van Fiat. “In zijn 60 jaar is het een waar icoon geworden en wordt nu zelfs een officieel kunstobject omdat het door het MoMA in de vaste collectie wordt opgenomen. Een eerbetoon aan zijn artistieke en culturele waarde”. Na de introductie van de nieuwe generatie in 2007 verschenen verschillende speciale versies en uitvoeringen zoals de ‘500 by Diesel’, de ‘500 Gucci’ en de onlangs geïntroduceerde ‘500 Riva’. De Fiat 500 is na de Panda van dezelfde fabrikant Europa’s bestseller in het A segment die in 8 landen op de eerste en in 6 landen in de top3 staat qua verkopen.
