“Kill the competition”. Dat was de instructie van de Raad van Bestuur van Pon, naast importeur van alle merken van de Volkswagen Groep ook de grootste autodealer van Nederland. En daarbij mocht gerust vuil spel worden gespeeld.
De Raad van Bestuur van Pon gaf haar personeel de instructie om de concurrentie af te slachten. Dergelijke agressieve taal deed veel stof opwaaien, maar uiteindelijk gaf het personeel toe aan de enorme druk en begonnen zij ambtenaren te fêteren in ruil voor vertrouwelijke inkooporganisatie.
Doel was ambtenaren met alle egards te behandelen met snoepreisjes en hen zeer gunstige leasevoorwaarden aan te bieden; voor zichzelf en voor hun gezinsleden. Dat kostte natuurlijk een paar centen (de giften aan ambtenaren overschreden de 100.000 euro), maar onderaan de streep was Pon spekkoper: doordat de importeur op deze manier de beschikking kreeg over concurrentiegevoelige informatie, hoefde zij veel minder korting te verlenen om een aanbestedingorder binnen te halen. Pon gaf maximaal 8 procent korting; de helft van de concurrentie. En toch steeg het marktaandeel. Rara, hoe kan dat?
Nou door ambtenaren met een inkoopfunctie op het gebied van auto’s te masseren met een ‘wisseltruc’: wij inkoopinformatie, en jij lekker met jouw vrouw op vakantie. Dat ging goed tot eind 2011, toen er een anonieme brief werd bezorgd bij de ministers Hans Hillen (Defensie) en Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie). Daarin werd de handelswijze van Pon en de douceurtjes voor de ambtenaren gedetailleerd beschreven.
De brief was de opmaat voor een onderzoek van het Openbaar Ministerie en bracht Pon in grote problemen. Er werd een blik advocaten open getrokken met als doel te voorkomen dat de importeur voor de rechter zou komen te staan. Er werd aangestuurd op een schikking, met als argument dat de Raad van Bestuur “geen betrokkenheid heeft gehad bij de feiten”.
Maar dat is in tegenspraak met de in de inleiding beschreven uitspraak van een lid van de Raad van Bestuur dat de concurrentie afgeslacht zou moeten worden. Die probeerde zijn handen in onschuld te wassen, onder andere door er op te wijzen dat zij de voormalig financieel directeur hadden ontslagen. Daarmee zou de zaak afgehandeld zijn. Maar een half jaar later kon die directeur aan de slag bij Wijnand Pon. Om voor hem zijn investeringsfonds te gaan beheren.
De conclusie is duidelijk: voor de buitenwereld (lees: Justitie) moest er een kop rollen. De financieel directeur werd symbolisch geslachtofferd, waarschijnlijk met de instructie om hem een half jaar van de radar te laten verdwijnen en om hem daarna weer een leuke baan aan te bieden. Het enige wat de directeur moest doen was tegen Justitie zeggen dat “hij van niks wist” en beamen dat waarschijnlijk te goed van vertrouwen was geweest.
Justitie trapte in het door Pon gecreëerde rookgordijn. Die kreeg medelijden met de ontslagen financieel directeur omdat hij zijn baan verloren had door de fraudezaak en besloot om de zaak te seponeren. Het eind van het liedje is dat die man na een half jaar weer een baan had en dat Wijnand Pon plus de leden van de Raad van Bestuur buiten schot bleven. Na jarenlang de Nederlandse samenleving een poot te hebben uitgedraaid met kortingspercentages die niet marktconform zijn. Wie loopt er na deze wetenschap niet met een grote boog om de modellen van de Volkswagen Groep heen?