Het is de afgelopen jaren onveiliger geworden op de snelwegen en daarbij speelt het afgenomen politietoezicht mogelijk ook een rol. Dat bevestigt de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV).
Er gebeuren veel meer ongelukken waarbij ook meer doden vallen. Het aantal ongevallen op autosnelwegen is de afgelopen 5 jaar meer dan verdubbeld; van 17.000 in 2014 naar ruim 38.000 in 2018. Van de 678 verkeersdoden van vorig jaar kwamen er 81 om bij ongelukken op snelwegen. In 2014 waren dat er nog 63.
De belangrijkste oorzaken voor die stijging zijn te hard rijden en afleiding, vooral door telefoon gebruik. Maar mogelijk speelt ook mee dat de politie minder toezicht houdt op het gedrag van automobilisten. Zo kwam onder meer door de vorming van de Nationale Politie de opsporing van crimineel gedrag in het verkeer centraal te staan en raakte de handhaving van verkeersregels op de achtergrond.
Die andere focus bij de politie is terug te zien in het totaal aantal keren dat automobilisten aan de kant worden gezet en een bekeuring kunnen krijgen. In 2017 waren er ongeveer 20.000 staande houdingen door de landelijke politie-eenheid tegen meer dan 100.000 in 2006, zo blijkt uit het SWOV onderzoek. De koerswijziging heeft zelfs invloed gehad op de locaties voor radarcontroles.
Uit het onderzoek blijkt ook dat in 2017 driekwart van de locaties voor radarcontroles niet alleen werd gekozen om toe te zien op de verkeersveiligheid, maar ook voor het opsporen van algemene criminaliteit zoals openstaande boetes of belastingschulden, door middel van kentekenplaatherkenning.
SWOV directeur Peter van der Knaap spreekt met betrekking tot het aantal dodelijke slachtoffers in het verkeer van een zorgwekkende ontwikkeling. “Handhaving op snelwegen is absoluut noodzakelijk, maar heeft jarenlang geen prioriteit gehad”, zegt Van der Knaap. “Als je de snelwegen veiliger wilt maken, zullen het aantal controles en het niveau van toezicht echt omhoog moeten”.
Op de snelwegen is vooral het aantal ‘kop-staartbotsingen’ en het aantal eenzijdige bermongevallen gestegen. Die zijn voornamelijk toe te schrijven aan onoplettendheid gecombineerd met het gebruik van een telefoon of bediening van het infomedia systeem. Andere oorzaken zijn gebruik van alcohol of drugs, teveel vertrouwen in de cruise controle en ‘excessieve’ snelheid. Maar volgens het onderzoek speelt het grotendeels wegvallen van gericht, planmatig toezicht door de politie dus ook een grote rol.
Het SWOV onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het onderzoeksprogramma Politie en Wetenschap. Van der Knaap stelt dat het aantal controles en het niveau van toezicht omhoog moet. “Handhaving op snelwegen is absoluut noodzakelijk, maar heeft jarenlang geen prioriteit gehad. Als er merkbaar wordt gecontroleerd, zullen weggebruikers de kans dat ze zelf op een overtreding worden gecontroleerd hoger inschatten en zullen ze hun verkeersgedrag aanpassen om een mogelijke straf te ontwijken”.