De in Japan vervolgde oud Nissan topman Carlos Ghosn is gevlucht naar Libanon.
De voormalige baas van Nissan en Renault wordt in het Aziatische land verdacht van miljoenenfraude en belastingontduiking. In afwachting van zijn proces had Ghosn huisarrest gekregen, maar nu is jij opgedoken in Libanon. Hij kwam daar aan vanuit Turkije aan boord van een privé vliegtuig.
Ghosn werd in november vorig jaar opgepakt in Japan en zat maandenlang vast. In april werd op borgtocht vrijgelaten, maar hij mocht het land niet verlaten. Hij bezocht elke dag het kantoor van zijn advocaat om aan zijn zaak te werken. Onduidelijk is hoe de 65-jarige Ghosn nu Japan heeft kunnen verlaten. Medewerkers van het Japanse Openbaar Ministerie zeiden op basis van anonimiteit het ook niet te weten.
De oud-topman, die een Libanees, Braziliaans en Frans paspoort heeft, heeft inmiddels vanuit Libanon een schriftelijke verklaring doen uitgaan. Hij zegt dat hij Japan heeft verlaten vanwege het corrupte rechtssysteem. “Ik ben niet de rechtsgang ontvlucht, ik ben alleen ontsnapt aan onrecht en politieke vervolging”. Ghosn zou daarbij een punt kunnen hebben, want de manier waarop hij en zijn rechterhand in november 2018 werden gearresteerd verdient geen schoonheidsprijs. Verder wilde de topman Nissan met Renault laten fuseren en daar bestond in Japan veel weerstand tegen, ook buiten het bedrijf.
In 2018 kwam dus een eind aan het succesverhaal. Ghosn werd opgepakt omdat hij een deel van zijn inkomsten zou hebben verzwegen en geld uit Nissan fondsen naar zichzelf zou hebben weggesluisd. Ghosn bestrijdt de aantijgingen. Hij zou het slachtoffer zijn van een complot van Nissan topmanagers die bang waren hun baan te verliezen of tegenstander waren van intensievere samenwerking met Renault in de vorm van een fusie. Er zijn veel mensen die de auto-industrie nauw volgen die zijn verhaal heel overtuigend vinden.
Tegen Ghosn lopen in Japan 4 aanklachten. Zo zou hij zichzelf via een dochterbedrijf van Nissan miljoenen hebben toegeëigend. De eerste zitting in zijn zaak is gepland in april. Ghosn heeft alle beschuldigingen steeds tegengesproken. Eén van de topmensen die tegen Ghosn zou hebben samengezworen was voormalige bestuursvoorzitter Hiroto Saikawa. In september werd die zelf gedwongen af te treden vanwege fraude. Saikawa verdiende 47 miljoen yen (385.000 euro) doordat hij te veel winst kreeg over zijn aandelen. In tegenstelling tot Ghosn werd Saikawa niet gearresteerd door de Japanse politie.
De Japanse autoriteiten hebben nog niet gereageerd op het vertrek van Ghosn. Er bestaat geen uitleveringsverdrag tussen Japan en Libanon. “Ik kan eindelijk weer normaal communiceren met de media en kijk hiernaar uit”, aldus Ghosn. Hij zat ruim een jaar vast in Japan op verdenking van fraude. Hij bracht 4 maanden door in een cel, maar werd in april vrijgelaten na het betalen van een borgsom van 500 miljoen yen (4,1 miljoen euro). Hij was eerder ook al vrijgelaten na het betalen van een borgsom van 1 miljard yen (8,2 miljoen euro). Daarna werd hij echter opnieuw gearresteerd. Zijn rechtszaak wordt verwacht volgend jaar april te beginnen.
Ghosn werkte in de jaren negentig voor Renault en was vanaf 1999 de baas van Nissan. Hij wist een dreigend bankroet af te wenden en het Japanse moederbedrijf vele malen winstgevender te maken dan Renault, dat over een controlerend belang in Nissan beschikte. Sinds 2005 was Ghosn ook topman van Renault. Onder zijn leiding vormden Nissan, Renault en Mitsubishi een samenwerkingsverband, waarvan hij bestuursvoorzitter werd. Ghosn is inmiddels ontslagen. De alliantie tussen Renault enerzijds en Nissan plus Mitsubishi anderzijds staat sindsdien onder druk.
De in Brazilië geboren Ghosn groeide op in Beiroet en wordt in Libanon vanwege zijn carrière in het zakenleven nog altijd gezien als een held. Veel Libanezen hopen dat hij een grote rol kan gaan spelen in de landelijke politiek. Ghosn wordt in het land vereerd als een held. Hij spreekt vloeiend Arabisch en heeft een Libanees paspoort. Zijn tweede vrouw, Carole Nahas, is ook van Libanese afkomst.
Ondertussen breekt in Japan iedereen zich het hoofd over de vraag hoe de best bewaakte verdachte van Japan het land heeft kunnen verlaten, zonder dat iemand het merkte. Het Japanse Openbaar Ministerie is ook verrast want aan Ghosn waren waanzinnig strenge borgtochtvoorwaarden opgelegd. Zo moest Ghosn in Tokio wonen en zijn paspoorten bij zijn advocaat inleveren. Rond zijn huis waren bewakingscamera’s opgehangen, internet was voor hem taboe. Hij had zelfs toestemming nodig om via een videoverbinding met zijn vrouw in Libanon te praten. Dus deze ontsnapping komt over als een scène uit een spionagefilm.
Wat de ontsnapping nog meer intrigerend maakt, is dat bijna elke Japanner weet hoe Ghosn eruitziet. Echt iedereen in Japan kent zijn gezicht en zeker mensen bij de douane. Duidelijk is wel dat hij Japan niet met zijn eigen papieren heeft verlaten. Zijn hoofdadvocaat meldt dat hij nog steeds zijn paspoorten heeft. Dus het gaat heel interessant worden hoe hij dit voor elkaar heeft gekregen.
Ghosn beklaagt zich in een verklaring die hij in Libanon heeft vrijgegeven over het “corrupte” Japanse rechtssysteem. In 99 procent van de zaken die voor de rechter komen, wordt een verdachte ook werkelijk veroordeeld. Het gebeurt in Japan echt heel zelden dat iemand onschuldig wordt verklaard. Dat is gedeeltelijk omdat aanklagers alleen zaken naar de rechtbank sturen waar ze heel zeker van zijn. Maar het boezemt natuurlijk weinig vertrouwen in als je als verdachte een eerlijke rechtszaak wilt. Daar komt bij dat een verdachte niets mag zeggen, terwijl het OM voortdurend informatie lekt aan de pers. Van die pers valt ook weinig steun te verwachten. De Japanse media gaan er automatisch van uit dat iemand die gearresteerd wordt ook schuldig is. Je ziet na een arrestatie nauwelijks kritische verhalen over de politie of het Openbaar Ministerie.
Ondertussen gaat het niet goed met Nissan. Het bedrijf kampt met naar beneden duikelende inkomsten en maakte deze zomer bekend dat het tot 2020 wereldwijd 12.500 banen gaat schrappen. In het kwartaal dat in september eindigde zag Nissan een daling van de winst van 70 procent. Het verwacht dit fiscaal jaar 5,4 procent minder auto’s te produceren dan oorspronkelijk voorzien.