Topmanagers van Nissan werkten 9 maanden aan een plan om Carlos Ghosn pootje te lichten. De topman moest ‘geneutraliseerd’ worden omdat hij van plan was Nissan en Renault verder te laten samensmelten.
Ghosn was erg ontevreden over het topmanagement van Nissan. Die vreesde voor zijn toekomst en daarom werd er in februari 2018 begonnen met het bedenken van een manier waarmee de topman uitgeschakeld zou kunnen worden. Dat leidde in november 2018 tot de arrestatie van Ghosn. De topman heeft sindsdien steeds beweerd dat hij in de val was gelokt. Daar blijkt nu bewijs voor te zijn in de vorm van mailcorrespondentie die in handen is van Amerikaanse media.
Eind 2018 werd Ghosn opgepakt in Japan. Na maandenlang in een vrijwel kale cel te hebben doorgebracht, kreeg hij huisarrest. Omdat Ghosn niet voor 1 gat te vangen is, lukte het hem om eind 2019 te vluchtten naar Libanon. Daar is hij relatief veilig omdat dit land geen uitleveringsverdrag met Japan heeft. Eenmaal aangekomen in Libanon verklaarde Ghosn tijdens een persconferentie dat hij slachtoffer was van een complot en dat zijn arrestatie bedoeld was om verdere samensmelting van Renault en Nissan te voorkomen. De Japanse autofabrikant heeft dit steeds glashard ontkent, maar uit bovengenoemde mailcorrespondentie blijkt dat er wel degelijk sprake was van een vooropgezet plan.
De betreffende mailwisselingen verliep grotendeels via Hari Nada, een topmanager (senior vicepresident) die onder meer verantwoordelijk was voor de communicatie binnen het topmanagement én voor de contacten met de Japanse overheid. Hij verzocht zijn collega’s en zijn baas Hiroto Saikawa (CEO) om de pogingen van Ghosn om Nissan en Renault verder te integreren “te neutraliseren”. Uit de betreffende mails blijkt dus dat er wel degelijk sprake was van een complot en dat er een putsch tegen hem was georganiseerd.
Nada wist zijn baas achter zijn karretje te spannen omdat Ghosn steeds ontevredener werd over het presteren van de leiding van de fabrikant. Niet onterecht, want de verkopen stonden in Europa toen al onder druk. En in Noord Amerika was het afzetresultaat gebaseerd op drijfzand omdat Nissan met korting strooide in een poging om marktaandeel van de concurrentie af te snoepen.
Nada is in februari 2018 gaan zoeken naar bewijs van (financieel) wangedrag van Ghosn. Hij zou 80 miljoen dollar te weinig aan inkomsten hebben opgegeven bij de Japanse belastingdienst. Maar Nada betwijfelde of dit voldoende zou zijn om Ghosn aan de schandpaal te nagelen, ook omdat de vermeende belastingontduiking een nogal technisch verhaal was. Daarom bood hij Saikawa aan om een plan te ontwikkelen voor een mediacampagne waarmee de reputatie van Ghosn vernietigd zou kunnen worden. Ondanks de dubieuze rol van Nada, beschouwt de Japanse justitie hem als een van de belangrijkste getuigen. Dat is koren op de molen van Ghosn, die stelt in het Aziatische land nooit een eerlijk proces te zullen hebben gekregen.
Verschillende bronnen die anoniem wensen te blijven hebben de echtheid van de mailconversaties bevestigd. Dat zal de verdediging van Ghosn, mocht het ooit nog tot een proces komen, makkelijker maken. In een van de mails riep Nada op om weerstand te bieden tegen de alliantie met Renault en om Nissan het recht te geven om aandelen van de Franse autoproducent te kopen of er zelfs hoofdaandeelhouder van te worden. Ook schreef hij dat er voor Renault een verbod diende te komen op het aanstellen van een operationele directeur bij Nissan. Dergelijke belangrijke functies diende het Japanse bedrijf zelf in te vullen. “Het afzetten van Ghosn zal een koersverandering betekenen voor de grootste alliantie van de autobranche”, zo schreef Nada in de mail.
Nadat Ghosn het zieltogende Nissan had gereanimeerd met een noodlening van Renault (banken wensten hun vingers niet meer te branden aan de Japanse autoproducent), rees zijn ster in Japan snel. Vanaf 2005 werd hij ook de baas van Renault. Ghosn is er in 2017 en 2018 zelfs in geslaagd om van de alliantie de grootste autobouwer ter wereld te maken qua volume. Dat is ook te danken aan het controlerend belang dat Nissan in Mitsubishi verwierf, en aan de overname van AvtoVaz (de producent van de Russische Lada) door Renault. In 2017 gaf Ghosn de leiding bij Nissan echter uit handen aan Saikawa, wellicht omdat hij besefte dat er inmiddels wat lijken in de kast zaten. Hij kon zich nu gaan concentreren op de samensmelting met Renault, maar dat zinde de Japanners niet.
Pikant is dat een dag voor de arrestatie van Ghosn er door Nada een memo is gestuurd aan Saikawa waarin hij er voor pleitte om de hechtenisneming te gebruiken om de banden met Renault te verbreken. Met andere woorden. Nada, en vermoedelijk diverse andere topmanagers van de autofabrikant, was op de hoogte van wat de Japanse justitie zou gaan doen. Opnieuw bewijs dat er van een onafhankelijk rechtssysteem in dit Aziatische land geen sprake is. Het mailverkeer bewijst dat er sprake was van een opzetje tussen het Japanse openbaar ministerie en de top van Nissan.
Eer herstel voor Ghosn?
De uitgelekte mails werpen een heel ander licht op de arrestatie van Ghosn. De Japanse justitie noch de bedrijfstop van Nissan hadden in 2018 schone handen. Ghosn krijgt nu gelijk met zijn bewering dat er sprake was van een opzetje met het openbaar ministerie in het Aziatische land. Maar dit neemt niet weg dat er bij bepaalde transacties met geld van Nissan door Ghosn vraagtekens gesteld kunnen worden. Het in dienst nemen van familieleden en hen voor een dik salaris eigenlijk niks laten doen, mag in Libanon dan misschien de dagelijkse praktijk zijn, bij een professioneel geleid (Westers) bedrijf is dit onacceptabel.
Ghosn lijkt de laatste 2 jaar van zijn ‘regeerperiode’ bij de alliantie vooral bezig te zijn geweest met het bedenken van financiële slimmigheidjes. Als hij meer tijd had besteed aan de kerntaken van een autofabrikanten, zouden Nissan noch Renault er nu zo slecht voor staan. Aan de andere kant: de alliantiepartners denken sterker uit de crisis te komen als zij intensiever gaan samenwerken en meer op elkaars competenties gaan vertrouwen. Dat is altijd al wat Ghosn gewild heeft. Het is alleen de vraag of alle managers bij Japan die diep in hun hart Renault eigenlijk haten nu uit hun functie gezet zijn, of dat zij de samenwerking nog steeds kunnen saboteren.
.