In het ‘coronajaar’ 2020 waren er veel minder verkeersongevallen dan normaal. Toch daalde het aantal slachtoffers minder sterk dan verwacht, zo blijkt uit gegevens over het afgelopen jaar die zijn verzameld en geanalyseerd door de politie, verzekeraars en het verkeerskundig ICT bureau VIA.
Het aantal verkeersongevallen lag in 2020 op 80.000. Dat is een daling van 20 procent ten opzichte van de afgelopen jaren, toen er gemiddeld 100.000 ongelukken werden geregistreerd. In het verkeer vielen 19.000 gewonden, hetgeen 10 procent minder dan de voorgaande jaren, toen er gemiddeld 21.000 verkeersslachtoffers vielen. De politie schat dat 500 mensen op de weg om het leven kwamen; enkele tientallen minder dan in eerdere jaren.
“Je ziet dat het aantal slachtoffers niet gelijk daalt met het aantal ongevallen”, zegt Paul Broer, landelijk projectleider infrastructuur bij de politie. Het afgelopen jaar raakten relatief veel fietsers, voetgangers en bromfietsers gewond. “Vermoedelijk komt dat doordat we een totaal ander verkeersbeeld hadden dan we gewend zijn”, zegt Broer. Door het thuiswerken en de lockdowns waren er minder auto’s op de weg, maar wel meer fietsers en wandelaars, ook op andere tijdstippen dan gebruikelijk. Juist dát leidde tot ongelukken waarbij slachtoffers vielen, met name binnen de bebouwde kom.
Minder autoverkeer betekent niet automatisch dat het ook veiliger is op de weg. Lege wegen nodigen uit tot hard rijden, waarmee de kans op ernstige ongevallen juist groter wordt. Vooral aan het begin van de corona uitbraak, in maart, werd af en toe flink geracet op de Nederlandse wegen. “De bijzonderheid van hele lege wegen lokte bij sommige bestuurders excessief rijgedrag uit, zelfs binnen de bebouwde kom”, zegt Broer daarover. Inmiddels lijkt dit beter te gaan. In het voorjaar van 2020 ging de maximumsnelheid overdag van 100 km/u in op de snelwegen. De politie ziet dat de meeste mensen zich daar nu netjes aan houden, wellicht ook omdat automobilisten dankzij het ontbreken van files weten dat ze toch wel op tijd komen en dus minder haast hebben.
Als wij ook na de coronapandemie vaker thuis blijven werken, verandert het verkeersbeeld volgens de politie permanent. In dat geval zijn nieuwe maatregelen nodig, zegt Broer. “Als er blijvend meer fietsers en wandelaars op straat zijn, moeten wegbeheerders en gemeenten bredere fietspaden aanleggen en meer straten autoluw maken”. Zulke aanpassingen moeten de meest kwetsbare verkeersdeelnemers beter beschermen, juist ook op legere wegen.
De belangrijkste bijzonderheden in het afgelopen jaar waren:
- Ongevallen vonden in 2020 vooral plaats buiten de spits, op doordeweekse dagen en binnen de bebouwde kom.
- Niet lege wegen zorgen voor minder ongelukken, maar minder drukke wegen. Als er nét geen file staat, wordt er minder hard gereden en vallen uiteindelijk de minste slachtoffers.
- Bijna twee derde van alle slachtoffers zijn fietsers, bromfietsers en voetgangers.
- Een kwart van alle verkeersslachtoffers zijn jongeren tussen de 12 en 24 jaar.
- De meeste verkeersdoden vielen de afgelopen jaren in de provincie Gelderland, de minste in Flevoland. Gemeten naar inwonertal is Zuid-Holland de meest onveilige provincie op verkeersgebied en Limburg de veiligste.
- De meest verkeersonveilige route van Nederland ligt in Amsterdam, vanaf de Marnixstraat via de Rozengracht het centrum in. Eerde heeft het gevaarlijkste kruispunt: de N622 met de zijstraat Zandvliet.