De vergroening van mobiliteit heeft grote gevolgen voor de vraag naar sommige grondstoffen. Daarom is het niet zonder risico als er alleen gemikt wordt op elektrificatie van het wagenpark.
ABN Amro heeft een onderzoeksrapport geschreven over de energietransitie en mobiliteit. Dat is een actueel onderwerp want transport is wereldwijd verantwoordelijk voor ruim een kwart van de uitstoot van broeikasgassen. En wegvervoer veroorzaakt daar het grootste deel van, namelijk ongeveer 75 procent. Verduurzaming van transport is dus wenselijk. Dat kan op 3 manieren: door efficiëntere brandstofmotoren te ontwikkelen, door auto’s met een verbrandingsmotor te vervangen door elektrische auto’s en door een doorbraak te forceren voor voertuigen die rijden op waterstof. Het is geen kwestie van of/of: volgens ABN Amro zijn alle 3 de manier nodig om wegvervoer klimaatvriendelijker te maken.
Veel westerse landen, met name in Europa, zetten nu vooral in op elektrificatie van het wagenpark. De autoconsument lijkt daar geen al te grote bezwaren tegen te hebben, maar op deze manier neemt wel de afhankelijkheid toe van een beperkt aantal grondstoffen die in de meeste gevallen slechts in een beperkt aantal landen gewonnen kunnen worden. Daardoor dreigt volgens ABN Amro “een machtsstrijd tussen landen en een geopolitieke afhankelijkheid tussen kopers en verkopers”.
Elektrische auto’s hebben nu veelal een accutype waarvoor kobalt wordt gebruikt. Ongeveer 70 procent van deze grondstof komt uit Congo. Kobalt wordt daar over het algemeen onder slechte en veelal niet erg klimaatvriendelijke omstandigheden gewonnen. Vorig jaar werd voor de productie van elektrische auto’s ongeveer 22.000 ton kobalt gebruikt. Voorlopig is er nog geen sprake van een tekort, want volgens de Amerikaanse geologische dienst USGS is jaarlijks circa 144.000 ton kobalt beschikbaar. Maar zal het aanbod van kobalt de vraag bij kunnen benen als de productie van elektrische auto’s snel stijgt? Het is bepaald niet zonder risico om voor dit deel van de vergroening van het wagenpark afhankelijk te zijn van een onstabiel land als Congo.
ABN Amro pleit er daarom voor dat er ook geïnvesteerd wordt in efficiëntere verbrandingsmotoren en in waterstof. Op die manier kunnen de geopolitieke risico’s gespreid worden, evenals de vraag naar grondstoffen. Auto’s met een verbrandingsmotor gebruiken niet alleen de bekende metalen koper en staal, maar ook bijvoorbeeld palladium en rodium. Exemplaren op waterstof hebben onder meer platina en zogeheten zeldzame aardmetalen nodig.
Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) waarschuwde eerder deze maand voor een “dreigende mismatch” tussen klimaatdoelstellingen en beschikbaarheid van de voor groene mobiliteit benodigde grondstoffen. In één van de scenario’s van het IEA neemt de vraag naar autobatterijen wereldwijd zo snel toe, dat er in 2040 sprake zal zijn van een 4.000 procent grotere vraag naar lithium dan nu het geval is. Los van de vraag of er überhaupt zo’n grote hoeveelheid van deze grondstof beschikbaar is, is er ook het risico dat er grote prijsschommelingen gaan ontstaan.
Wat er gebeurt als vraag en aanbod niet in balans zijn, ondervindt de auto-industrie nu met microchips. Het tekort aan deze component heeft al tot veel productieonderbrekingen geleid, met als gevolg gemiste inkomsten en tijdelijke werkloosheid voor het personeel. Voor sommige mensen is het een droom als een merk straks alleen nog maar elektrische auto’s in zijn gamma heeft. Maar kunnen die wel allemaal geproduceerd worden als de levering van de grondstoffen niet veiliggesteld kan worden?