Mensen die net hun rijbewijs hebben, veroorzaken vaker ongelukken met zwaar letsel, soms zelfs met overlijden tot gevolg. Ook het aantal strafpunten voor overtredingen is in een paar jaar tijd fors opgelopen bij deze groep automobilisten.
De afgelopen periode waren er meerdere zware ongelukken waarbij beginnend bestuurders betrokken waren. Ook het aantal zwaargewonden en doden in het verkeer stijgt, terwijl de overheid juist als ambitie heeft om naar nul verkeersdoden te gaan in 2050. “We streven naar zo min mogelijk slachtoffers. Dat de strafpunten toenemen is daarom zorgelijk”.
Uit gegevens van het Openbaar Ministerie blijkt dat het aantal strafpunten die de groep beginnend bestuurders kreeg in een paar jaar bijna is verdubbeld. “Je krijgt een strafpunt als je gevaarlijk of roekeloos rijdt, veel te hard rijdt of een ongeluk met schade of letsel veroorzaakt”, zegt landelijk verkeersofficier Achilles Damen. Je moet ervoor worden aangehouden door de politie. De eerste 5 tot 7 jaar rijd je als bestuurder met een beginnersrijbewijs. Bij 2 serieuze overtredingen moet je voor onderzoek naar het CBR.
Het Openbaar Ministerie ziet over de hele linie een toename van gevaarlijk gedrag. Werden er in 2019 nog krap 6.000 strafpunten uitgedeeld, over 2021 waren dit er bijna 9.000. Het gaat volgens landelijke verkeersofficier voornamelijk om bestuurders die 1 strafpunt kregen. “Het aantal eerste strafpunten neemt toe, het aantal tweede strafpunten niet”, zo constateert Damen.
Opvallend is dat beginnend bestuurders vaker ongelukken veroorzaken waarbij sprake is van ernstig letsel of zelfs een dodelijke afloop. Ook de 22-jarige Shana Leurs kwam in maart 2021 in Amsterdam om het leven nadat zij aangereden was door een 19-jarige bestuurder. Uit een reconstructie bleek later dat die minimaal 100 km/u reed op een plek waar 50 km/u de maximumsnelheid is, in de buurt van een zebrapad en een 30 kilometerzone.
“Shana had geen schijn van kans”, vertellen haar ouders. “Als je doelbewust met zo’n snelheid door een woonwijk gaat rijden, is dat gewoon misdadig. Dan heb je totaal geen respect voor anderen”. De strafzaak tegen de man begint komende zomer. Hij wordt vervolgd voor het veroorzaken van een verkeersongeluk met dood of letsel. Daar staat een maximum van 3 jaar cel op.
De 19-jarige bestuurder is de dag van het ongeluk verhoord, maar daarna naar huis gestuurd. Ook rijdt hij nog gewoon rond, vertellen de ouders. Dat kwam omdat er toen geen verdenking was van een strafbaar feit, laat het (regelmatig blunderende) Openbaar Ministerie in Amsterdam weten. “We wisten niets over de snelheid”. “Normaal gesproken wordt een rijbewijs direct na het strafbare feit door de politie op straat ingenomen en dan moet het Openbaar Ministerie binnen 10 dagen een beslissing nemen of inname juridisch juist is en daar een termijn aan verbinden”, zegt de woordvoerder. Het Openbaar Ministerie heeft het CBR verzocht het rijbewijs van de bestuurder alsnog in te nemen. Onduidelijk is of dit inmiddels is gebeurd.
Hoeveel rijbewijzen van beginnend bestuurders ingenomen zijn, kan het Openbaar Ministerie niet uitsplitsen. Volgens de woordvoerder zijn middelengebruik, snelheid en afleiding de belangrijkste oorzaken van ongelukken. “Met name mobieltjes, even op het scherm iets opzoeken en intikken, dat leidt tot voor ongelukken”, zegt officier Damen. De politie houdt niet vaker mensen staande dan anders. Ook is het zo dat de wegen, zeker tijdens de eerste coronaperiode, leger waren. “Als je dan te hard rijdt of gevaarlijk door rood, dan valt het op”, zegt Damen. Hij maakt zich er zorgen over. “Uiteindelijk overlijden meer dan 600 mensen in het verkeer. Dat zijn er zeshonderd te veel”, zegt de verkeersofficier van justitie.